Sagrada Família, 144 jaar bouwen en nog niet klaar

Een boetekerk die uit giften moest komen

De Sagrada Família staat in het Eixample, het negentiende-eeuwse stratenraster boven de oude stad van Barcelona, en beslaat daar een volledig bouwblok. De bezoekersingang ligt aan de Carrer de la Marina, aan de kant van de geboortegevel. De metrohalte Sagrada Família ligt aan de lijnen L2 en L5.

De officiële naam is Temple Expiatori de la Sagrada Família, boetekerk van de Heilige Familie: een kerk die als daad van verzoening is opgericht. Initiatiefnemer was Josep Maria Bocabella, en de bouw ligt tot vandaag bij de Junta Constructora del Temple Expiatori de la Sagrada Família, een particuliere kerkelijke stichting zonder winstoogmerk met de aartsbisschop van Barcelona als voorzitter uit hoofde van zijn ambt. Die stichting zegt het werk altijd te hebben betaald uit giften van duizenden anonieme gevers.

Dat uitgangspunt verklaart een groot deel van de bouwtijd. Een kerk die alleen vooruit kan wanneer er geld binnenkomt, bouwt in het ritme van de inkomsten, en bij de Sagrada Família kwamen daar twee onderbrekingen bij: de dood van Gaudí in 1926 en de Spaanse Burgeroorlog, waarin de bouwplaats in 1936 werd vernield en de tekeningen en de gipsmodellen verloren gingen. In 1939 werd het werk hervat.

De eerste steen ging op 19 maart 1882 de grond in, naar een neogotisch ontwerp van Francisco de Paula del Villar. Antoni Gaudí nam het project in 1883 over en verving dat ontwerp door het zijne. In 1885 opende de kapel van Sint-Jozef in de crypte en werden daar de eerste missen gelezen; vanaf 1891 werd aan de geboortegevel gewerkt, en vanaf 1914 werkte Gaudí uitsluitend nog aan deze kerk. Na zijn dood nam Domènec Sugranyes de leiding over, en sindsdien is er in fasen doorgebouwd. Op 7 november 2010 wijdde paus Benedictus XVI het gebouw voor de eredienst en verhief hij het tot basiliek.

Bron: Geschiedenis van de tempel, Sagrada Família

Wat van Gaudí zelf is, en wat na hem is gemaakt

In 2005 werden de geboortegevel en de crypte tot werelderfgoed verklaard, als uitbreiding van de inschrijving Werken van Antoni Gaudí uit 1984. Het gaat om twee onderdelen en niet om het hele gebouw: de crypte en de geboortegevel kwamen onder Gaudí zelf tot stand, de rest is na zijn dood gebouwd.

De crypte is het oudste deel van het gebouw, en daar ligt Gaudí begraven. Van de geboortegevel zag hij één van de vier klokkentorens afkomen, die van Sint-Barnabas, in 1925. Inmiddels vragen die oudste delen zelf onderhoud: in 2025 werd aan dezelfde gevel de klokkentoren van Sint-Mattias gerestaureerd, terwijl boven in het gebouw nog aan de toren van Jezus Christus werd gewerkt.

De passiegevel aan de andere kant van het gebouw is veel jonger. De fundering werd in 1954 gelegd en de klokkentorens kwamen in 1976 klaar. Het interieur dat bezoekers nu zien is jonger nog: vanaf 1986 werd gewerkt aan de fundering van alle schepen, de zuilen, de gewelven en de gevels, en dat werk werd in 2010 afgerond, het jaar van de wijding. Wie nu binnen onder de gewelven staat, kijkt dus naar een bouwwerk van na 1986, uitgevoerd naar een ontwerp van een eeuw eerder.

Hoeveel van het huidige gebouw werkelijk van Gaudí is, blijft daarmee een open vraag. De tekeningen en gipsmodellen waarmee hij werkte, gingen in 1936 verloren, en de bouwstichting stelt dat ze zijn plan volgt en zich zijn erfgenaam mag noemen. Wie wil zien wat Gaudí wél heeft afgemaakt, kan in dezelfde werelderfgoedinschrijving terecht bij Park Güell en Casa Batlló, die beide tijdens zijn leven zijn opgeleverd.

De toren van Jezus Christus en het kruis van februari 2026

Het ontwerp telt achttien torens: twaalf voor de apostelen, vier voor de evangelisten, één voor de Maagd Maria en één voor Jezus Christus. Die laatste staat op vier zware zuilen op de kruising van het middenschip en het transept, met de vier evangelistentorens eromheen, onderling verbonden door bruggen. Daarop staat een piek van 29 meter, met het kruis aan de top.

Dat kruis heeft vier armen, is 17 meter hoog en 13,5 meter breed en is bekleed met glas en wit geglazuurd keramiek. Het werd in 2025 in Duitsland gemaakt en bij de basiliek in elkaar gezet, met onderdelen uit Catalaanse fabrieken en werkplaatsen. De onderste arm kwam op 27 oktober 2025 op zijn plaats, op 162,91 meter. Op 20 februari 2026 ging de bovenste arm erop en kwam het gebouw op 172,5 meter, het hoogste punt in 144 jaar bouwen.

Daarmee werd de Sagrada Família de hoogste kerk ter wereld en nam ze die positie over van het Ulmer Münster in Duitsland. Op 10 juni 2026, honderd jaar na de dood van Gaudí, zegende paus Leo XIV de toren in. Rond het gebouw stonden die dag naar schatting 120.000 mensen; koning Felipe VI, koningin Letizia en premier Pedro Sánchez waren erbij.

De toren is niet uit massief metselwerk opgetrokken. Voor de bekleding is een systeem van voorgespannen steen gebruikt, waarin steen en staal worden gecombineerd, zodat panelen in een werkplaats gemaakt en daarna op hun plaats gehesen kunnen worden. Aan de voet van de toren staan in keramiek en baksteen de woorden Tu solus Sanctus, tu solus Dominus, tu solus Altissimus.

Bron: Geschiedenis van de tempel, Sagrada Família

Wat er in oktober 2026 nog niet klaar is

De berichten van februari en juni 2026 gingen over een gebouw dat klaar was. Dat gold voor de buitenkant van de toren van Jezus Christus, niet voor de kerk als geheel. Het werk binnen in die toren loopt volgens de bouwleiding door tot 2027 of 2028, en in de bovenste arm van het kruis komt nog een beeld van het Lam Gods, van de kunstenaar Andrea Mastrovito.

Andere onderdelen staan nog nauwelijks overeind. De kapel van de Tenhemelopneming kwam aan het eind van 2025 op 8 van de geplande 30 meter, en aan de kloostergang langs de Carrer de Provença wordt gebouwd. De gloriegevel, de hoofdgevel van de kerk, is sinds 2002 in uitvoering en nog niet af; de vier apostelentorens die daarbij horen, ontbreken. Voor het geheel houdt de bouwleiding 2034 aan, 152 jaar na de eerste steen.

Het ingewikkeldste onderdeel ligt buiten het bouwterrein. In het plan dat Gaudí in 1915 maakte, hoort bij de gloriegevel een monumentale bordestrap voor de ingang. Die trap zou over twee volledige bouwblokken van het Eixample lopen, en volgens de berichtgeving erover zouden daarvoor ongeveer duizend woningen en bedrijven moeten wijken. De bouwstichting wil het plan van Gaudí volgen en noemt zich zijn erfgenaam. Daarmee hangt het laatste deel van het ontwerp niet af van de bouwtechniek maar van een besluit over twee bewoonde bouwblokken, en dat besluit is er in oktober 2026 niet.

Bijna 4,9 miljoen bezoekers betalen de bouw

Het jaarverslag over 2025 laat zien waar het geld vandaan komt. De basiliek had dat jaar 4.877.567 bezoekers, 0,91 procent meer dan in 2024. De inkomsten kwamen uit op 134,5 miljoen euro, volgens de stichting voor honderd procent uit particuliere bron en voor 96,9 procent van bezoekers. Van de 113,5 miljoen euro aan uitgaven ging 51,7 procent naar de bouw en 31,8 procent naar het beheer van de kerk.

De geldstroom is dus van karakter veranderd. Een gebouw dat uit aalmoezen moest komen, wordt nu grotendeels betaald door mensen die een kaartje kopen om het te bekijken. Dat maakt de Sagrada Família een ongewoon geval tussen de Spaanse bestemmingen: een monument dat zijn eigen voltooiing uit entreegeld betaalt. De grootste groepen bezoekers kwamen in 2025 uit de Verenigde Staten, met 15,07 procent, en uit Spanje zelf, met 10,82 procent; het aandeel Chinese bezoekers groeide het snelst, met ruim zestig procent.

Niet elke bezoeker betaalt. In 2025 werden 8.500 kaarten verloot voor de open dagen rond Santa Eulàlia en 20.000 voor die rond de Mercè, samen 28.500 mensen. Tussen december 2025 en februari 2026 maakten 10.201 mensen gebruik van een tarief voor inwoners van de stad, en via een programma van sociale bezoeken kwamen 6.320 mensen uit kwetsbare groepen binnen. De basiliek ontving ook 191.510 scholieren, van wie 56.101 uit Spanje. De kapel van het Heilig Sacrament, waar bezoekers kunnen bidden, kreeg 343.276 bezoeken, een kwart meer dan het jaar ervoor.

De verhouding met de gemeente is pas laat geregeld. De bouwstichting vroeg in 1885 een bouwvergunning aan; die kwam er in juni 2019, 134 jaar later. De vergunning kostte 4,6 miljoen euro. Dat was na een korting van 65 procent voor instellingen zonder winstoogmerk; zonder korting zou het ongeveer 12 miljoen euro zijn geweest. Daarbij legde de stichting zich vast op 36 miljoen euro in tien jaar voor verbeteringen in de omgeving en voor kosten die de bouw daar heeft veroorzaakt. De totale bouwkosten werden bij die vergunning op 374 miljoen euro geschat.

Een bezoek plannen: openingstijden, prijzen en de torens

De openingstijden verschillen per seizoen. Van november tot en met februari is de basiliek open van maandag tot en met zaterdag van 09:00 tot 18:00 uur en op zondag van 10:30 tot 18:00 uur. In maart en oktober geldt maandag tot en met vrijdag 09:00 tot 19:00 uur, zaterdag 09:00 tot 18:00 uur en zondag 10:30 tot 19:00 uur. Van april tot en met september is het maandag tot en met vrijdag 09:00 tot 20:00 uur, zaterdag 09:00 tot 18:00 uur en zondag 10:30 tot 20:00 uur. Op 25 en 26 december en op 1 en 6 januari gaat de deur om 14:00 uur dicht. Zaterdag sluit dus het hele jaar om 18:00 uur, ook midden in de zomer.

Een gewoon toegangsbewijs met de audiogids-app kost 26 euro. Met een torenbezoek erbij is het 36 euro, met een gids 30 euro en met gids en toren 40 euro. Kinderen onder de elf gaan gratis naar binnen en bezoekers met een handicap betalen alleen de aanvullende diensten; voor senioren, studenten en bezoekers onder de dertig gelden lagere tarieven. Prijzen en openingstijden veranderen, en dit zijn de gegevens die de basiliek zelf op 5 oktober 2026 publiceerde.

Het torenbezoek koop je er apart bij, en het past niet bij elke bezoeker. De basiliek meldt dat het hele gebouw toegankelijk is behalve de torens, en bagage mag niet mee naar boven. Bezoekers met een handicap of beperkte mobiliteit kunnen bij ingang B aan de Carrer de la Marina voorrang krijgen, er zijn rolstoelen beschikbaar zolang de voorraad strekt en blindengeleidehonden mogen mee naar binnen. Wie slecht ter been is of hoogte slecht verdraagt, komt met het gewone toegangsbewijs verder; wie van bovenaf over de stad wil kijken, koopt het torenbezoek erbij.

Er is ook een manier om zonder kaartje binnen te komen. De internationale mis is er op zondag en op kerkelijke feestdagen om 09:00 uur en op zaterdag om 20:00 uur, in meerdere talen, gratis en met een beperkt aantal plaatsen. Je gaat naar binnen bij de geboortegevel aan de Carrer de la Marina, en groepen van meer dan 25 personen melden zich vooraf aan. Je komt dan in een kerkdienst terecht en niet op de bezoekersroute: het museum, de torens en de audiogids horen daar niet bij.

De basiliek staat in het Eixample en niet in de oude stad, en dat merk je bij het indelen van je dag. La Rambla en het Gotische kwartier liggen in Ciutat Vella, buiten het raster, zodat een bezoek aan de Sagrada Família zich niet zonder meer met een wandeling daar laat combineren. Camp Nou ligt aan de andere kant van de stad, in het district Les Corts. Het bezoek zelf gaat grotendeels binnen door, dus je bent er minder van het weer afhankelijk dan bij de rest van je dag; de maandcijfers daarvoor staan in het overzicht van het weer en klimaat in Barcelona.

Wat niet mee naar binnen mag

Bij de ingang worden tassen, rugzakken, bagage, professionele foto- en videoapparatuur en persoonlijke bezittingen gecontroleerd, en gevaarlijke voorwerpen kunnen in beslag worden genomen. Drugs en van buiten meegebrachte drank mogen niet mee naar binnen. Er zijn geen kluisjes voor koffers, dus laat grote bagage elders achter; een kleine tas kun je tijdens een torenbezoek wel kort kwijt. De kledingregels zijn concreet: geen doorschijnende kleding, geen rokken of broeken die boven halverwege het bovenbeen eindigen, geen zwemkleding, en in de kapel van het Heilig Sacrament geen blote schouders.

Veelgestelde vragen