Tenerife, het grootste Canarische eiland met de hoogste berg van Spanje

Drie oude bergmassieven en een jonge vulkaan in het midden

Het eiland beslaat 2.034 vierkante kilometer, heeft 342 kilometer kust en telde op 31 december 2024 955.063 inwoners. Er zijn 31 gemeenten en Santa Cruz de Tenerife is de hoofdstad. Van alle bestemmingen in Spanje is Tenerife de enige met een berg van meer dan 3.700 meter: de Teide meet 3.715 meter.

Het eiland begon ongeveer elf miljoen jaar geleden door onderzeese uitbarstingen uit de oceaanbodem op te rijzen. De oudste delen zijn de massieven van Anaga in het noordoosten, Teno in het noordwesten en Adeje in het zuiden. Daartussen ligt Las Cañadas, een caldera met een doorsnede van zestien kilometer op ongeveer 2.000 meter hoogte, waarin de Teide en Pico Viejo als één stratovulkaan staan. Volgens recent geologisch en onderzees onderzoek is die caldera niet ontstaan doordat de top meermaals instortte, maar door een enorme aardverschuiving van een deel van de oude vulkaan naar het noorden. Dezelfde verschuiving vormde de valleien van La Orotava en Güímar.

De laatste uitbarsting op Tenerife was die van de Chinyero in het bergland Cumbres de Abeque in het westen. Ze begon op 18 november 1909 en duurde tien dagen, een van de kortste uitbarstingen uit de geschreven geschiedenis van de Canarische Eilanden.

Het weer verschilt per hoogte en per kant van het eiland

Op Tenerife waait de wind het grootste deel van het jaar uit het noordoosten. Die passaat voert vochtige lucht van zee aan, en op ongeveer 1.000 tot 1.500 meter hoogte ligt een laag warmere, drogere lucht die de vochtige laag naar boven begrenst. Die grens heet de passaatinversie. Daardoor blijft een wolkenlaag hangen tegen de hellingen die naar de wind gericht zijn. Op Tenerife is dat de noordkant; het zuiden ligt aan de luwe kant van het gebergte.

In de zomer is de inversie vrijwel altijd aanwezig en ligt ze lager. In de winter ligt ze hoger en komt ze minder vaak voor, omdat storingen uit het noorden de passaat dan af en toe onderbreken.

Vier meetstations van de Spaanse weerdienst AEMET laten het verschil zien. Tenerife Sur, bij de luchthaven in Granadilla de Abona, ligt op 64 meter in het zuiden en krijgt 132 millimeter regen per jaar. Het station bij Tenerife Norte, de luchthaven bij La Laguna, ligt op 632 meter hoogte, midden in de wolkenlaag: daar valt 520 millimeter regen en is het gemiddeld 77,7 dagen per jaar mistig, tegen 0,3 dag bij Tenerife Sur. Santa Cruz de Tenerife ligt aan de oostkust op 36 meter en zit met 226 millimeter regen tussen die twee in. De gemiddelde maximumtemperatuur ligt er in januari en augustus binnen een kleine graad van die bij Tenerife Sur.

Izaña, op 2.369 meter in de gemeente Güímar, ligt boven de inversie. Daar valt de neerslag vooral tussen november en maart, soms als sneeuw, en blijft het in juni en juli droog. De gemiddelde maximumtemperatuur is er in januari 7,5 °C en in augustus 22,6 °C. Per maand en per station staan de cijfers op de pagina over het weer en klimaat op Tenerife.

Bron: AEMET, valores climatológicos normales per station

Het eiland in zes gebieden

De gebieden van Tenerife lijken weinig op elkaar. Aan de zuidwestkust staan vooral hotels en appartementen, het noorden heeft de oude steden en het laurierbos, en het hoogland in het midden is een nationaal park. De tabel zet de gebieden naast elkaar; de onderdelen hierna werken ze uit.

Twee luchthavens en veerboten naar de buureilanden

Tenerife heeft twee luchthavens. Tenerife Sur, ook Reina Sofía genoemd, ligt in de gemeente Granadilla de Abona in het zuiden en verwerkte in 2024 13.740.411 passagiers, na Gran Canaria de drukste luchthaven van de Canarische Eilanden. Tenerife Norte-Ciudad de La Laguna ligt op 632 meter hoogte in het noordoosten en had 6.762.702 passagiers, de vierde van de archipel.

Welke luchthaven dichter bij je verblijf ligt, hangt af van de kant van het eiland. Voor de badplaatsen aan de zuidwestkust, zoals Playa de las Américas, is dat Tenerife Sur; voor Santa Cruz en La Laguna is het Tenerife Norte.

De rederij Fred. Olsen Express vaart vanaf Los Cristianos in 50 minuten naar San Sebastián op La Gomera, in 140 minuten naar Valverde op El Hierro en in 150 minuten naar Santa Cruz de La Palma. Vanaf Santa Cruz de Tenerife duurt de overtocht naar Agaete op Gran Canaria 80 minuten. La Gomera, La Palma en El Hierro vormen samen met Tenerife de provincie Santa Cruz de Tenerife; hoe de eilanden zich tot elkaar en tot de Balearen verhouden, staat op de pagina over de Spaanse eilanden.

Op het eiland rijdt het busnet van TITSA, dat volgens Turismo de Tenerife alle delen van het eiland bedient. Een tram met twee lijnen verbindt Santa Cruz met La Laguna.

Drie gemeenten met ruim 82 procent van de overnachtingen

In 2024 kwamen 7.384.707 toeristen van het Spaanse vasteland of uit het buitenland naar Tenerife, zonder Canariërs en kinderen onder de zestien. Dat is 41,6 procent van alle toeristen op de Canarische Eilanden en 12,4 procent meer dan in 2023. Van deze toeristen verbleef 60,6 procent in een hotel of vergelijkbaar verblijf en 17,1 procent in een appartement. Het drukst was december met 705.598 toeristen, het rustigst juni met 526.294; alle maanden van november tot en met maart lagen boven de 630.000.

In hotels en appartementen telde de statistiek in 2024 36.076.748 overnachtingen. Daarvan viel 38,4 procent in Adeje, 27,8 procent in Arona en 15,9 procent in Puerto de la Cruz. Adeje en Arona liggen aan de zuidwestkust. Costa Adeje is de toeristische naam voor de kust van Adeje, en in Arona liggen Los Cristianos en een deel van Playa de las Américas. Het noorden komt in deze cijfers vooral voor met Puerto de la Cruz: Santa Cruz heeft 1,6 procent van de overnachtingen en La Laguna 0,4 procent.

De gemiddelde verblijfsduur verschilt ook sterk. In Adeje en Arona verblijft een gast gemiddeld 7,1 en 7,2 dagen, in Puerto de la Cruz 6,3 dagen en in Santa Cruz en La Laguna 2,3 en 2,7 dagen.

Het Cabildo van Tenerife registreerde eind 2024 28.199 toeristische verblijven met samen 250.384 bedden, 15,9 procent meer dan een jaar eerder. Die groei kwam door vakantiewoningen, die 97,5 procent van de ingeschreven verblijven en 45,6 procent van de bedden vormen. In hotels en appartementen telde het statistiekbureau ISTAC 128.267 bedden, waarvan 71,9 procent in hotels; vierstershotels hebben 44,5 procent van alle bedden. Adeje heeft 36,7 procent van die bedden, Arona 29,7 procent en Puerto de la Cruz 15,5 procent.

Bron: Turismo de Tenerife, Situación turística de Tenerife 2024 (ISTAC)

Puerto de la Cruz, Santa Cruz en La Laguna in het noorden

Puerto de la Cruz was in de negentiende eeuw het eerste grote toeristencentrum van de Canarische Eilanden: volgens Turismo de Tenerife raadde een Britse medische vereniging het aan als bestemming. In de oude kern staan meer dan 140 beschermde gebouwen, de botanische tuin dateert uit 1788 en het zwembadencomplex Lago Martiánez is ontworpen door César Manrique. Met 8,7 vierkante kilometer is het de kleinste gemeente van het eiland, met meer dan 20.000 toeristenbedden.

Santa Cruz de Tenerife is met 208.563 inwoners in 2021 de grootste gemeente van het eiland, gevolgd door La Laguna met 158.010. Het is de hoofdstad van het eiland en deelt de status van hoofdstad van de Canarische Eilanden met Las Palmas de Gran Canaria. Bij San Andrés, in dezelfde gemeente, ligt het strand Las Teresitas: 1.300 meter lang, met licht zand en golfbrekers die de golven dempen. Het carnaval van de stad heeft de status van Fiesta de Interés Turístico Internacional, valt elk jaar op andere data omdat het aan Pasen is gekoppeld en eindigt met de begrafenis van de sardine op Aswoensdag. Wat er in die dagen gebeurt, staat op de pagina over het carnaval van Tenerife.

In 1999 kreeg het centrum van La Laguna de status van werelderfgoed, als voorbeeld van een koloniale stad zonder stadsmuren. Het stratenplan uit de vijftiende eeuw is vrijwel intact. Volgens Turismo de Tenerife diende het als voorbeeld voor latere koloniale steden in Amerika, zoals Havana, Lima en Cartagena de Indias.

Beschermde natuur: Anaga, Teno en de Corona Forestal

Het Parque Rural de Anaga beslaat ongeveer 14.500 hectare in het noordoosten, verdeeld over Santa Cruz, La Laguna en Tegueste. Het bewaart een van de beste voorbeelden van laurisilva op het eiland, een vochtig bos met bemoste bomen. UNESCO erkende Anaga op 9 juni 2015 als biosfeerreservaat. In het park liggen ongeveer 26 gehuchten, onder andere Taganana en Chinamada, met samen zo'n 2.000 inwoners die vooral van kleinschalige landbouw leven. Voor sommige beschermde delen heb je vooraf toestemming van de Cabildo nodig.

Het Parque Rural de Teno in het noordwesten beslaat 8.063,3 hectare in Buenavista del Norte, Los Silos, El Tanque en Santiago del Teide. Daar liggen het dorp Masca en de kliffen van Los Gigantes, die ongeveer 600 meter de zee in lopen. Voor de route door de Masca-kloof moet je vooraf reserveren en een vast tijdvak aanhouden. De weg naar Punta de Teno, de westelijkste punt van het eiland met een vuurtoren, is voor auto's op bepaalde tijden gesloten; bussen, fietsen en mensen met een beperkte mobiliteit mogen er wel door. Controleer de actuele regels bij Turismo de Tenerife.

Rond het nationale park ligt het Parque Natural de la Corona Forestal. Met bijna 50.000 hectare is het volgens Turismo de Tenerife het grootste beschermde gebied van de Canarische Eilanden, en het beschermt de beste dennenbossen en de hoogbergvegetatie van het eiland.

Het nationale park rond de Teide

Het Parque Nacional del Teide is op 22 januari 1954 ingesteld, beslaat 18.990 hectare en is sinds 2 juli 2007 werelderfgoed. Met 5.242.653 bezoekers in 2024 was het volgens de Spaanse nationaleparkendienst het meest bezochte nationale park van Spanje. Over de kabelbaan, de vergunning voor de top en de wegen naar de hoogvlakte gaat de pagina over de Teide; de andere parken van het land staan op de pagina over de nationale parken in Spanje.

Walvisachtigen en zeegras voor de kust

Het water tussen Tenerife en La Gomera is beschermd als speciale beschermingszone, de Franja Marina Teno-Rasca. Daar leven het hele jaar twee groepen walvisachtigen: tuimelaars en kortvinnige grienden, in het Spaans calderón tropical. In mei en juni komen er volgens Turismo de Tenerife ook andere soorten voorbij.

Boten die walvisachtigen laten zien, hebben een vergunning van het Spaanse ministerie voor de ecologische transitie nodig. Ze mogen niet dichter dan 60 meter naderen, een ontmoeting mag hoogstens 30 minuten duren. Het is verboden met de dieren te zwemmen, ze te voeren of aan te raken. De excursies vertrekken vanuit Los Cristianos, Puerto Colón en Los Gigantes en duren twee tot vijf uur.

Langs de zuidkust liggen ook de sebadales, velden met zeegras onder water, die samen bijna 2.700 hectare beslaan en als speciale beschermingszone bij Natura 2000 horen. In die zone zijn zeepaardjes, tuimelaars en twee soorten zeeschildpad waargenomen: de onechte karetschildpad en de soepschildpad.

Negen rijken, een verovering en een haven onder lava

Voor de Spaanse verovering was Tenerife verdeeld in negen rijken, menceyatos. Elk werd bestuurd door een mencey die zich liet adviseren door een raad van oudsten, het tagoror. In het noorden lagen Tegueste, Tacoronte, Taoro en Icoden, in het zuiden Güímar, Abona en Adeje, in het oosten Anaga en in het westen Daute. In het noordelijke deel, waar water en vruchtbare grond waren, domineerden landbouw en het verzamelen van voedsel; in het drogere zuiden hielden de bewoners vooral geiten en schapen.

De verovering van de archipel begon in 1402 en Tenerife was het laatste eiland dat de kroon van Castilië innam. In 1494 leed het Castiliaanse leger bij La Matanza een zware nederlaag tegen Guanche-strijders. Onder bevel van Alonso Fernández de Lugo won Castilië in 1495 de slag bij Aguere, waarmee de strijd was beslist. Lugo richtte in 1497 de Cabildo van Tenerife op in La Laguna. Een groot deel van de oorspronkelijke bevolking werd tot slaaf gemaakt of overleed aan ziekten die uit Europa waren meegekomen.

De economie rustte eerst op suikerriet, graan en vee. Vanaf het begin van de achttiende eeuw nam de wijnexport naar Europa en vooral naar Amerika toe, en veel gezinnen emigreerden naar Cuba en Venezuela. Een Britse aanval op Santa Cruz onder leiding van Nelson werd in de achttiende eeuw afgeslagen door de Canarische militie.

In 1706 bedolf een uitbarsting van de vulkaan Trevejo de haven van Garachico, tot dan toe de belangrijkste vis- en handelshaven van het eiland. De historische kern uit de zestiende en zeventiende eeuw bleef bewaard en is sinds 1994 beschermd als Bien de Interés Cultural.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Playa de las Américas · Grote, aangelegde badplaats in zuidwest-Tenerife die over twee gemeenten loopt, met brede stranden en veel vaste inwoners.
• Los Cristianos · Havenplaats en badplaats in Arona met veerboten naar drie eilanden, twee stadsstranden en vooral inwoners met een andere dan de Spaanse nationaliteit.
• Costa Adeje · Hotelkust in het zuidwesten van Tenerife met stedelijke stranden, vooral vier- en vijfsterrenhotels en bijna de helft Britse gasten.
• Puerto de la Cruz · Stad met 31.137 inwoners aan de noordkust van Tenerife, met een beschermd centrum, een botanische tuin uit 1788 en veel buslijnen.
• Santa Cruz de Tenerife · Hoofdstad van Tenerife met een haven, het Auditorio van Calatrava, het strand Las Teresitas en de bossen van het Anagagebergte.
• La Laguna · Stad op Tenerife met een historisch centrum op de Werelderfgoedlijst, de oudste universiteit van de Canarische Eilanden en een tramverbinding met Santa Cruz.
• Teide · De hoogste berg van Spanje en het drukstbezochte nationale park, met een vergunning voor de laatste 160 meter.
• Masca · Een klein gehucht in het Teno-gebergte, bereikbaar via een bergweg, met een kloof waarvoor je vooraf moet reserveren.
• Los Gigantes · Een kleine badplaats aan de westkust van Tenerife, onder hoge basaltkliffen en rond een jachthaven met bootexcursies.
• El Médano · Een kustplaats in het zuiden van Tenerife met een stadsstrand van 750 meter, ruimte voor wind- en kitesurfen en Montaña Roja als vulkaankegel ernaast.
• Garachico · Plaats aan de noordwestkust van Tenerife, met een beschermd oud centrum en zwembaden in de lava van 1706.

Veelgestelde vragen