La Tomatina in Buñol

Wat het is

Een tomatengevecht van een uur

Waar

Buñol, provincie Valencia

Wanneer

Laatste woensdag van augustus, 12.00 tot 13.00 uur; in 2027 is dat 25 augustus

Begonnen

1945

Toegang

Betaald; in 2026 15 euro voor 22.000 deelnemers

Hoort bij

Spaanse tradities en feesten

Een uur tomaten in de straten van Buñol

La Tomatina is een tomatengevecht dat elk jaar op de laatste woensdag van augustus wordt gehouden in Buñol, een gemeente in de provincie Valencia. Het duurt een uur, in 2026 van 12.00 tot 13.00 uur, en de deelnemers gooien rijpe tomaten naar elkaar. Het feest hoort bij de Spaanse tradities en feesten met een vaste datum: bij Semana Santa schuift de datum elk jaar met Pasen mee, bij de Tomatina volgt hij steeds dezelfde regel.

De zaterdag ervoor is er een Tomatina voor kinderen van 4 tot 14 jaar. Het gevecht van de woensdag eindigt om 13.00 uur met een tweede knal, en vanaf dat moment wordt er niet meer gegooid. Waar Las Fallas in de stad Valencia draait om grote beeldengroepen die worden verbrand, is er bij de Tomatina geen bouwwerk: het enige materiaal is de tomaat.

Van een ruzie in 1945 tot een feest met toegangsbewijs

Volgens de gangbare versie begon het op 29 augustus 1945, tijdens de feesten van Buñol. Jongeren raakten slaags rond de stoet met gigantes y cabezudos, de reuzen en dikkoppen die tijdens zulke feesten door de straten worden gedragen. Bij een groentekraam in de buurt werden tomaten als projectiel gebruikt. Over de aanleiding bestaan meer versies. Een wetenschappelijk artikel over de internationalisering van het feest merkt op dat er geen enkele getuige is en noemt een conflict over wie de figuren mocht dragen, werk dat geld opleverde. Het toerismeportaal van de gemeente spreekt alleen van een incident tijdens de stoet.

Het jaar daarna herhaalden jongeren het gooien, en de politie verbood het. Het verbod liep door in de jaren vijftig, toen Spanje een dictatuur onder Franco was. De bronnen verschillen over de precieze jaren. Het artikel noemt 1956 voor het gemeentelijke verbod, na een incident met een functionaris van het regime, en 1957 voor de tomatenbegrafenis: een satirische stoet met een reuzentomaat die als getolereerde vervanging diende. In 1959 mocht het gevecht weer, op voorwaarde dat het een uur duurde, van 12.00 tot 13.00 uur. Dat uur geldt nog steeds.

De bekendheid kwam later. Volgens hetzelfde artikel trok een reportage van het televisieprogramma Informe Semanal in 1983 veel aandacht, ook buiten Spanje. In 2002 kreeg de Tomatina de status van Fiesta de Interés Turístico Internacional. In 2012 kwamen er meer dan 50.000 bezoekers, en sinds 2013 betaal je om mee te doen, zodat het aantal deelnemers beperkt blijft.

Tomaten, regels en kleding

Voor 2026 schreef de gemeente in het bestek een levering uit van minimaal 120.000 en maximaal 150.000 kilo tomaten. Het gaat om peertomaten van 100 tot 150 gram, schoon en rijp. De leverancier zit in Don Benito in de provincie Badajoz en bracht de tomaten op 25 augustus, de dag voor het gevecht. Buñol koopt de tomaten dus aan voor het feest; het is geen oogstfeest.

De belangrijkste regel is dat je een tomaat eerst fijnknijpt voordat je hem gooit. Flessen, harde voorwerpen, grote rugzakken en selfiesticks zijn niet toegestaan, en je houdt afstand van de vrachtwagens. De organisatie raadt dichte schoenen met profiel aan omdat de straten glad worden, een zwembril zonder glas tegen het tomatensap in je ogen en kleding die je daarna weggooit.

Naar Buñol en aan de start

Het autoverkeer naar het dorp wordt op de dag zelf rond 7.00 uur beperkt. De gemeente wijst op de Cercanías-lijn C3 van Renfe tussen Valencia en Buñol, en meldt dat die trein die dag snel vol zit. In 2026 reden er zeven extra treinen: drie uit Valencia Font de Sant Lluís, om 8.25, 9.25 en 10.45 uur, en vier terug uit Buñol, tussen 13.20 en 16.00 uur. Die tijden zijn van 2026; controleer de dienstregeling van Renfe voor de datum waarop je gaat.

Voor het gevecht heb je een toegangsbewijs nodig, dat de gemeente via de officiële site verkoopt. In 2026 was de capaciteit 22.000 personen en kostte het bewijs 15 euro, een gemeentelijke heffing. Op de dag zelf wissel je het bewijs vanaf 9.00 uur in voor een polsbandje. Prijs en aantal worden elk jaar opnieuw vastgesteld. Wie een ander Spaans straatfeest met één vast hoofdmoment zoekt, kan kijken bij San Fermín, het stierenrennen van Pamplona. Meer feesten en gebruiken staan op de pagina Cultuur.

Veelgestelde vragen