San Fermín in Pamplona

Wat het is

Een negendaags stadsfeest met dagelijks stierenrennen

Waar

Pamplona, Navarra

Wanneer

6 tot en met 14 juli; de encierro van 7 tot en met 14 juli om 8.00 uur

In 2027

Van dinsdag 6 juli tot en met woensdag 14 juli

Parcours

875 meter, meestal twee tot drie minuten

Meelopen

Gratis, vanaf 18 jaar

Hoort bij

Spaanse tradities en feesten

Negen dagen feest, met elke ochtend een stierenrennen

San Fermín is het stadsfeest van Pamplona, de hoofdstad van Navarra, en wordt elk jaar van 6 tot en met 14 juli gevierd. Het is vooral bekend om de encierro, het stierenrennen: van 7 tot en met 14 juli rennen deelnemers elke ochtend om 8.00 uur door de oude binnenstad voor zes stieren uit. Het feest opent met de chupinazo, een raket die op 6 juli om 12.00 uur wordt afgeschoten, en sluit op 14 juli om middernacht af met het lied Pobre de mí. In het Spaans heet het feest ook Sanfermines.

San Fermín hoort bij de Spaanse tradities en feesten met een vaste kalenderdatum. Bij Semana Santa verschuift de datum elk jaar met Pasen mee, bij San Fermín liggen de dagen vast: in 2027 loopt het feest van dinsdag 6 juli tot en met woensdag 14 juli.

Van heiligenfeest tot stadsfeest

Het feest is kerkelijk van oorsprong, net als Driekoningen in Spanje. Volgens de legende was Fermín in de derde eeuw een bisschop uit Pamplona die in Amiens in Frankrijk werd onthoofd. De officiële geschiedenis van het feest zegt zelf dat dit verhaal geen historische basis heeft: Navarrese historici kwamen in de jaren zeventig tot die conclusie, en later is dat in een proefschrift van de historicus Roldán Jimeno bevestigd. De legende bereikte Pamplona pas in de twaalfde eeuw, toen bisschop Pedro de París een relikwie van de heilige meenam uit Amiens. In 1527 werd de dag van San Fermín nog op 10 oktober gevierd; tegenwoordig is dat 7 juli, met een processie door de stad.

Internationaal bekend werd het feest door de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway. Hij kwam in 1923 voor het eerst naar Pamplona en publiceerde in 1926 zijn eerste roman, The Sun Also Rises, in het Spaans Fiesta. Volgens de toerismesite van Pamplona leverde het San Fermín van 1925 de stof voor dat boek.

Het openingsschot en het afscheidslied

De chupinazo, in het Baskisch txupinazo, wordt op 6 juli om 12.00 uur afgeschoten op de Plaza Consistorial, het plein voor het stadhuis. Volgens de geschiedenis op de officiële site begon die gewoonte in de jaren dertig als volksinitiatief van de inwoner Juanito Etxepare, en werd het in 1941 een vast ritueel vanaf het stadhuis.

Op 14 juli om middernacht eindigt het feest met Pobre de mí, letterlijk “arme ik”, het lied dat de negen dagen afsluit.

De encierro: 875 meter in ongeveer twee minuten

De encierro begint bij de corrals aan de Cuesta de Santo Domingo en eindigt in de arena, de plaza de toros. Het parcours is volgens de officiële site 875 meter lang en loopt onder meer door Santo Domingo, Mercaderes en Estafeta. Het laatste stuk is een smalle doorgang van ongeveer drie meter, het callejón, dat naar de arena leidt. De stieren worden begeleid door zes cabestros, ossen die de groep leiden. Vier raketschoten markeren het verloop, van het openen van de corral tot de laatste stier die zijn corral in de arena binnengaat.

Een gewone encierro duurt twee tot drie minuten. Duurt hij langer, dan kunnen stieren van de groep raken, en dat is gevaarlijker voor de lopers. De snelste gemeten encierro was die van 14 juli 2015, toen de Miura-stieren de 875 meter in ongeveer 2 minuten en 5 seconden aflegden. 's Middags volgen in dezelfde arena stierengevechten en evenementen met jonge koeien.

Meelopen: regels en risico's

Meelopen is gratis en zonder inschrijving, anders dan bij La Tomatina waarvoor je een toegangsbewijs koopt. Je moet wel 18 jaar of ouder zijn. De toegang tot het parcours sluit om 7.30 uur, en de politie kan hem eerder sluiten als er genoeg lopers zijn. Rugzakken, flessen, camera's, opnameapparatuur en wandelstokken zijn niet toegestaan. Schoenen met hak, slippers, sandalen en klompen ook niet. Wie dronken is of onder invloed van drugs, wordt verwijderd.

Eenmaal op het parcours mag je de stieren niet aanraken of hun aandacht trekken, en loop je niet naar hen toe of erachteraan. Aanwijzingen van herders en politie volg je direct op. Volgens de officiële site loopt gemiddeld ongeveer 2.000 mensen per ochtend mee, en niemand legt het hele parcours af: je kiest één stuk. Het risico is reëel. Sinds 1910 zijn er minstens zestien doden gevallen, waarvan vijf sinds 1980, de laatste in 2009.

Veelgestelde vragen