Sangría: wat erin zit en wie de naam mag gebruiken

Soort

Gearomatiseerde drank op basis van wijn

Basis

Wijn, ten minste de helft van het volume

Op smaak gebracht met

Extract, essence of sap van citrusvruchten

Alcohol

4,5 tot 12 procent

Naam voorbehouden aan

Producenten in Spanje en Portugal

Versie uit witte wijn

Clarea

Versie met brandy

Zurra, 9 tot 14 procent

Europese regels

Verordening (EU) 251/2014

Waaruit sangría bestaat

Sangría is wijn waaraan citrus is toegevoegd. Het is een van de drie Spaanse dranken waarvoor een Europese verordening een eigen samenstelling vastlegt, naast clarea en zurra. Die verordening, over gearomatiseerde wijnbouwproducten, stelt vijf eisen aan sangría:

• de drank is gemaakt van wijn, en wijn vormt ten minste de helft van het volume;
• hij is op smaak gebracht met extracten of natuurlijke essences van citrusvruchten, met of zonder het sap van die vruchten;
• het alcoholgehalte is ten minste 4,5 en minder dan 12 procent;
• de kleur komt uitsluitend uit de gebruikte grondstoffen; kleurstof mag er niet in;
• specerijen en koolzuurgas mogen worden toegevoegd, net als vaste deeltjes van de pulp of de schil van citrusvruchten.

Water staat niet in die opsomming, terwijl het in veel beschrijvingen van sangría vooraan staat. De Spaanse regeling die tot 1 maart 2026 gold, noemde het wel: sangría was daar rode wijn met natuurlijk of koolzuurhoudend water, met sap, extract of natuurlijke essence van citrusvruchten, en met of zonder suiker. De Europese tekst noemt alleen wijn en citrus, en zegt niets over de kleur van de wijn.

In die verordening is sangría geen wijnsoort en geen cocktail, maar een gearomatiseerde drank op basis van wijn. Dat is een eigen categorie met eigen eisen. Vermut valt onder de gearomatiseerde wijnen, waar die eisen hoger liggen: daar moet wijn 75 procent van het volume vormen en ligt het alcoholgehalte tussen 14,5 en 22 procent.

De naam verwijst naar de kleur

Sangría komt van sangre, bloed, naar de kleur van de drank; dat Spaanse woord gaat zelf terug op het Latijnse sanguis. In het Engels is sangria volgens de Online Etymology Dictionary vanaf 1954 in gebruik. Eerder duikt de drank daar op onder andere namen: sangre in 1736 en sangaree.

Waarom de naam alleen op Spaanse en Portugese flessen mag

De verordening verbindt de naam sangría aan het land waar de drank is gemaakt. Wie hem in Spanje of Portugal maakt, mag sangría als verkoopbenaming op de fles zetten. Een producent in een andere lidstaat mag het woord alleen gebruiken naast de verkoopbenaming gearomatiseerde drank op basis van wijn, en moet er dan bij zetten in welk land het product is gemaakt. Op een fles uit Nederland of Duitsland staan daarom drie dingen bij elkaar: de algemene benaming, het woord sangría en het land van productie.

Voor clarea is de voorwaarde strenger: die naam mag alleen op een product dat in Spanje is gemaakt, en Portugal valt erbuiten. Wie een drank verkoopt die niet aan de eisen van een naam voldoet, mag er ook niet met een omweg naar verwijzen. De verordening verbiedt formuleringen waarin woorden als genre, type, stijl of smaak met een verkoopbenaming worden gecombineerd, dus sangría-stijl of sangriasmaak hoort niet op een etiket.

Wat de naam niet vastlegt, is waar de wijn vandaan komt. De verordening bepaalt dat een verkoopbenaming niet mag worden aangevuld met een beschermde oorsprongsbenaming of geografische aanduiding die voor wijn is toegestaan. De naam van een wijnstreek als Rioja mag daarom niet naast sangría op het etiket staan, ook niet wanneer de maker wijn uit dat gebied heeft gebruikt.

Clarea, zurra en de witte sangría

Naast sangría legt de verordening twee andere Spaanse namen vast. Clarea is hetzelfde product op basis van witte wijn, onder dezelfde voorwaarden. Zurra is sangría of clarea waaraan brandy of wijn-eau-de-vie is toegevoegd, eventueel met stukken fruit erbij; het alcoholgehalte moet dan tussen 9 en 14 procent liggen. Zurra is ook de enige van de drie waarbij de Europese tekst ander fruit dan citrus noemt.

De term witte sangría staat niet in de verordening. De Spaanse regeling van 1974 liet wel toe dat clarea bij uitvoer naast die naam ook als sangría blanca werd geëtiketteerd. Sinds 1 maart 2026 geldt alleen de Europese tekst, en die omschrijft sangría als een drank uit wijn zonder de kleur te noemen. Clarea blijft daarin de vastgelegde naam voor de versie uit witte wijn.

Bron: Verordening (EU) 251/2014, artikel 3 en bijlage II

De Spaanse regels die op 1 maart 2026 vervielen

Tot 1 maart 2026 had Spanje een eigen regeling voor sangría, een ministeriële order van 23 januari 1974. Die was uitgebreider dan de Europese tekst. Sangría moest voor ten minste de helft uit rode wijn bestaan en het eindproduct moest tussen 7 en 12 procent alcohol bevatten. Die ondergrens van 7 procent is hoger dan de 4,5 procent die de Europese verordening aanhoudt. Voor de zurra-versies liep de bovengrens op tot 14 procent.

De order noemde ook wat erin mocht. Toegestaan waren most, mistela (most met toegevoegde alcohol), suikers, karamel en arrope (ingekookte most), sap of extract van citrusvruchten en ander fruit, en natuurlijke specerijen als kaneel, in een hoeveelheid die de eigen smaak van de drank niet mocht overstemmen. Koolzuurgas mocht de overdruk in de fles niet verder dan één atmosfeer bij 20 °C brengen. Wijn, sap of fruit met gebreken mocht een maker niet gebruiken en zelfs niet in de productieruimte hebben.

Hoe zoet een sangría mocht zijn, was vastgelegd in vijf klassen, gemeten in gram restsuiker per liter: seco onder 5, abocado 5 tot 15, semiseco 15 tot 30, semidulce 30 tot 50 en dulce boven 50. Tussen de droogste en de zoetste klasse zat meer dan tien keer zoveel suiker.

Ook de verpakking en het etiket waren geregeld. Sangría mocht aan de consument alleen worden verkocht in flessen of andere houders van twee liter of minder, en de klassieke schuimwijnfles met champagnekurk en draadkorfje, zoals je die van cava kent, mocht niet worden gebruikt. Woorden als reserva en gran reserva, die naar ouderdom of kwaliteit verwijzen, mochten zonder uitdrukkelijke toestemming niet op het etiket.

Real Decreto 142/2026 van 25 februari schrapte die order, samen met de Spaanse regelingen voor gearomatiseerde wijnen uit 1978 en voor van wijn afgeleide dranken uit 1986. De toelichting bij het besluit geeft de reden: Verordening (EU) 251/2014 regelt deze producten voor de hele Unie, en de nationale voorschriften over registers, aangiften, vervoer, buitenlandse handel en sancties waren door andere regels achterhaald of verouderd. Flessen die voor 1 maart 2026 volgens de oude regels op de markt waren, mogen nog worden verkocht tot de voorraad op is, met een grens van twaalf maanden.

Sangría naast refresco de vino en tinto de verano

De Europese lijst met verkoopbenamingen voor gearomatiseerde dranken op basis van wijn bevat veertien namen. Sangría, clarea en zurra zijn de Spaanse; de overige horen bij andere lidstaten, van Glühwein tot het Poolse wino ziołowe. Tinto de verano staat er niet tussen, en kalimotxo ook niet. De verordening schrijft wel voor dat elk gearomatiseerd wijnbouwproduct dat in de Unie in de handel komt een naam uit die lijst draagt. Voor een mengsel zonder eigen naam blijft dan de algemene benaming over.

Spanje had tot 1 maart 2026 nog een eigen categorie voor de lichtere mengsels: refresco de vino, ingevoerd bij een order van 11 december 1986. Dat was witte, rode of rosé wijn met natuurlijk of koolzuurhoudend water, met sap, extract of natuurlijke essence van vruchten en met of zonder suiker. Daar moest wijn ten minste 30 procent van het volume vormen en lag het alcoholgehalte tussen 3 en 7 procent. Sangría vroeg meer: ten minste de helft wijn en ten minste 7 procent alcohol. Kunstmatige kleurstoffen en kunstmatige zoetstoffen waren in een refresco de vino verboden.

Over de wijn zelf is de Europese verordening kort. De regels die voor het maken van wijn gelden, gelden ook voor de wijn die in een gearomatiseerd product gaat. Welke wijn een maker kiest, schrijft de verordening niet voor.

Wat er sinds december 2023 op het etiket moet staan

Sinds 8 december 2023 moet de etikettering van sangría een voedingswaardevermelding en een lijst van ingrediënten bevatten. Die verplichting is in 2021 aan de verordening toegevoegd, als artikel 6 bis. Flessen die voor die datum zijn gemaakt en geëtiketteerd volgens de oudere regels, mogen worden verkocht tot de voorraad op is.

Er zijn twee uitzonderingen. Op de verpakking mag de voedingswaardevermelding worden beperkt tot de energetische waarde, eventueel met het symbool E; de volledige vermelding komt dan langs elektronische weg beschikbaar. Ook de ingrediëntenlijst mag op die manier worden verstrekt. In beide gevallen mag de maker geen gebruikersgegevens verzamelen of volgen en geen verkoop- of reclameboodschap bij die gegevens zetten. Stoffen die een allergie of intolerantie kunnen veroorzaken, moeten wel op de verpakking zelf staan, met het woord bevat ervoor.

Op een fles staat daarmee wat de verordening open laat: of er suiker of zoetstof is toegevoegd, of de citrus uit sap komt of uit een extract of essence, en hoeveel alcohol er precies in zit. Wie zelf mengt, kiest die onderdelen zelf; de verhoudingen en de werkwijze staan bij sangría maken.

Veelgestelde vragen