Weer en klimaat in Spanje in cijfers

De klimaattabel voor twaalf meetstations, jaargemiddelden

Langjarige gemiddelden over de periode 1981 tot 2010. Dit zijn gemiddelden, geen verwachting voor een losse reisdag.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden per meetstation · 1981 tot 2010

Elke rij toont de jaargemiddelden van één station van AEMET, met de hoogte van het station tussen haakjes. Overdag is het gemiddelde van de hoogste temperatuur per dag, 's nachts het gemiddelde van de laagste. Een regendag is een dag met minstens 1 millimeter neerslag. De cijfers voor Murcia beslaan 1984 tot 2010.

De klimaatgebieden van Spanje

Spanje ligt tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee, met de Canarische Eilanden ver naar het zuiden, voor de kust van Afrika. Volgens het Instituto Geográfico Nacional (IGN) liggen het vasteland en de Balearen aan de zuidrand van de gematigde zone. Het grootste deel van het jaar bepalen westelijke en zuidwestelijke winden en Atlantische lagedrukgebieden het weer, en in de zomer zorgen subtropische hogedrukgebieden voor stabiel weer. Ook de hoogte telt mee: het land ligt gemiddeld ongeveer 650 meter boven zeeniveau, en dat bepaalt de temperatuur volgens het IGN sterk.

Wat dat oplevert, laat de Köppen-Geiger-indeling van het weerbureau AEMET zien. Die onderscheidt klimaten op grond van temperatuur en neerslag. Op het vasteland en de Balearen is in de periode 1991 tot 2020 ongeveer 78 procent van de oppervlakte gematigd (type C), ongeveer 21 procent droog (type B) en minder dan 1 procent koud (type D, alleen hoog in de bergen). Per streek staat dat uitgewerkt in het klimaatoverzicht per streek, en wat je in die streken kunt bezoeken staat bij de bestemmingen in Spanje.

Binnen het gematigde deel heeft het grootste stuk een droge zomer (type Cs), ongeveer 60 procent van het vasteland en de Balearen. In de zuidelijke helft van het vasteland, aan de noordoostkust en op de Balearen is die zomer heet (Csa); in Galicië, op de noordelijke hoogvlakte en in een aantal bergketens is hij milder (Csb). Een gematigd klimaat zonder droog seizoen (type Cf) beslaat ongeveer 17 procent en komt alleen voor in het noorden en het noordoosten van het vasteland.

Het droge klimaat is meestal steppeklimaat (type BS). AEMET treft dat aan in het zuidoosten, het midden en het noordoosten van het vasteland, op Ibiza en in het zuidwesten van Mallorca. Echt woestijnklimaat (type BW) beslaat op het vasteland ongeveer 0,3 procent van de oppervlakte, in kleine stukken van Almería en Murcia en aan de kust bij Alicante, de provincie van de Costa Blanca. Op de Canarische Eilanden heeft ongeveer 48 procent van de oppervlakte een woestijnklimaat, vooral op Lanzarote en Fuerteventura en in het zuiden van Tenerife en Gran Canaria.

Hoeveel regen er valt en wanneer

Het landelijk gemiddelde is volgens het IGN ongeveer 650 millimeter neerslag per jaar, maar dat getal past bij bijna geen enkele plek. In delen van Galicië en het noorden valt meer dan 1.800 tot 2.000 millimeter, terwijl het bij Cabo de Gata en in sommige delen van de Canarische Eilanden onder de 200 millimeter blijft. De stations in de klimaattabel liggen daartussen: Vigo krijgt gemiddeld 1.791 millimeter in 129 regendagen, Almería 200 millimeter in 25 dagen.

Ook het verloop door het jaar verschilt per gebied. In het noorden valt ook in de zomer geregeld regen: in Vigo 262 millimeter in december en nog 44 in juli, en in Bilbao 147 millimeter in november tegenover 50 in juli, de droogste maand. In het zuiden valt de meeste regen aan het eind van de herfst en in de winter, en is de zomer vrijwel droog: Sevilla krijgt in december 99 millimeter en in juli 2, en Almería komt in geen enkele maand boven de 30 millimeter.

Aan de Middellandse Zee ligt de piek eerder in het najaar, in Barcelona met 81 millimeter in september en 91 in oktober, tegenover 21 in juli. In Burgos, in het binnenland, valt elke maand tussen 23 en 63 millimeter. Het station op Gran Canaria meet in juni, juli en augustus gemiddeld afgerond 0 millimeter.

De jaarcijfers in de tabel zijn die van AEMET zelf en kunnen enkele millimeters afwijken van de som van de maandwaarden.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden per meetstation

Temperatuur door het jaar en tussen dag en nacht

In de zomer lopen de gemiddelde maximumtemperaturen tussen de stations ver uiteen, in de winter nog meer. In juli ligt de gemiddelde maximumtemperatuur in Vigo op 24,4 °C, in Bilbao op 25,4 °C, in Burgos op 27,6 °C, in Granada en Badajoz op 34,8 °C en in Sevilla op 36,0 °C. In januari ligt de gemiddelde maximumtemperatuur van de twaalf stations in de klimaattabel tussen 7,0 °C in Burgos en 20,8 °C op Gran Canaria, een verschil van 13,8 graden; in juli is het verschil tussen de stations 11,6 graden.

Hoe sterk de temperatuur door het jaar schommelt, hangt af van de afstand tot de zee. Het verschil in gemiddelde maximumtemperatuur tussen de warmste en de koudste maand is in Granada 21,8 °C, in Burgos 20,6 °C, in Vigo 12,8 °C en op Gran Canaria 6,7 °C. De tabel hieronder toont dat verloop voor zes stations.

Ook het verschil tussen dag en nacht loopt uiteen. Over het hele jaar ligt de gemiddelde maximumtemperatuur in Granada 15,2 °C boven de gemiddelde minimumtemperatuur, in Badajoz 13,5 °C, in Barcelona 8,5 °C en op Gran Canaria 6,2 °C.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden per meetstation

Vorst, hoogte en sneeuw in het binnenland

In het binnenland vriest het vaker dan aan de kust. Het aantal dagen met vorst per jaar is in Burgos (891 meter) gemiddeld 80,9, in Granada (560 meter) 48,5, in Badajoz (186 meter) 18,9 en in Madrid (667 meter) 15,7. Aan de kust en in het zuiden zijn het er veel minder: 3,8 in Barcelona, 3,2 in Sevilla, 0,5 in Valencia en geen enkele in Almería of op Gran Canaria.

Sneeuw komt vooral in de bergen voor. Volgens het IGN registreren alle bergsystemen boven de 1.500 meter meer dan 30 dagen sneeuw per jaar. Ook lager in het binnenland sneeuwt het nog: Burgos telt gemiddeld 18,5 sneeuwdagen per jaar en Madrid 3,6, tegenover 0,1 in Valencia en geen enkele in Sevilla en Almería. Het koude bergklimaat uit de Köppen-indeling van AEMET komt voor in het Cantabrisch Gebergte, het Centraal en het Iberisch Gebergte, de Sierra Nevada en de Pyreneeën.

Zonuren in de winter en in de zomer

Het aantal zonuren per jaar loopt van 1.610 in Bilbao en 2.223 in Burgos tot 2.967 in Murcia en 2.994 in Almería. In december is het verschil groot: Bilbao en Burgos tellen dan elk 78 zonuren, Madrid 124, Barcelona 141, Murcia 172, Almería 178 en Gran Canaria 179, bij de laatste drie ruim twee keer zoveel als in Bilbao en Burgos. In juli blijft Bilbao met 186 zonuren eveneens ver onder Badajoz (376) en Granada (372).

Hoe ver een dag van het gemiddelde kan afwijken

Een maandgemiddelde zegt weinig over de uitersten. Het IGN publiceert voor de hoofdstations van AEMET tabellen met de hoogste en laagste waarden uit hun meetreeksen, samen de periode 1893 tot 2019; de reeksen van de stations beginnen niet allemaal in hetzelfde jaar. De hoogste temperatuur in die tabel is 46,9 °C, gemeten op 13 juli 2017 op de luchthaven van Córdoba. Sevilla haalde 46,6 °C op 23 juli 1995, terwijl de gemiddelde maximumtemperatuur in Sevilla in juli 36,0 °C is.

Ook op de noordelijke hoogvlakte kan het ver van het gemiddelde afwijken. Burgos haalde 38,8 °C op 27 juni 2019, een maand waarin de gemiddelde maximumtemperatuur 23,7 °C is. De laagste temperatuur in de tabel is -24,0 °C bij de vliegbasis van Albacete op 3 januari 1971. Op dezelfde dag daalde het in Burgos tot -22,0 °C, terwijl de gemiddelde minimumtemperatuur in januari daar -0,8 °C is. De laagste waarde op de luchthaven van Gran Canaria is 6,5 °C (27 maart 1954) en in Santa Cruz de Tenerife 8,1 °C (22 februari 1926).

Voor neerslag geldt hetzelfde. De grootste hoeveelheid in één dag in de tabel van het IGN is 313 millimeter, gevallen op 27 september 1957 op de luchthaven van Málaga, waar gemiddeld 534 millimeter per jaar valt. In Valencia viel op 17 november 1956 262,6 millimeter in één dag, bij een jaargemiddelde van 475 millimeter. Dit zijn records uit meetreeksen en geen verwachting voor een reisdag, maar ze laten zien dat één dag ver van het gemiddelde kan liggen.

Hoe het klimaat sinds 1951 verandert

AEMET onderzocht in 2022 hoe de Köppen-gebieden tussen 1951 en 2020 zijn verschoven, steeds met periodes van dertig jaar. Op het vasteland en de Balearen steeg het deel met droog klimaat van ongeveer 11 naar ongeveer 21 procent van de oppervlakte, vooral in de jaren negentig en de eerste tien jaar van deze eeuw. Het gematigde klimaat nam af van ongeveer 87 naar ongeveer 78 procent en het koude bergklimaat van ongeveer 2 naar minder dan 1 procent. De toendra op de hoogste toppen van de Pyreneeën verdween halverwege de jaren negentig; het onderzoek verwijst daarbij naar een afname van het gletsjeroppervlak in de Pyreneeën met bijna 80 procent tussen 1951 en 2020.

De onderzoekers wijzen de stijgende temperatuur aan als belangrijkste oorzaak. De gemiddelde jaartemperatuur steeg tussen 1951 en 2020 met 0,19 °C per tien jaar op het vasteland en de Balearen en met 0,18 °C op de Canarische Eilanden. De neerslag nam in dezelfde periode licht af, met ongeveer 12,8 millimeter per tien jaar, maar die afname is statistisch niet significant en AEMET vraagt er voorzichtig mee om te gaan.

De normaalwaarden per station op deze pagina zijn berekend over 1981 tot 2010, de periode die tot december 2022 gold. AEMET gebruikt sinds januari 2023 de normaalwaarden over 1991 tot 2020, maar toont op de stationspagina's nog de oude periode. Omdat alle stations over dezelfde periode zijn gemeten, zijn ze goed met elkaar te vergelijken. Ter vergelijking: 2024 was met een gemiddelde van 15,0 °C op het vasteland 1,1 °C warmer dan het gemiddelde over 1991 tot 2020 en het op twee na warmste jaar sinds het begin van de reeks in 1961.

Veelgestelde vragen