Valencia, een vlakke stad met een park in het oude rivierbed

Valencia als stad, provincie en regio

Valencia is met 840.792 inwoners op 1 januari 2025 de derde gemeente van Spanje, na Madrid en Barcelona. Dat is het cijfer dat het statistiekbureau INE officieel heeft vastgesteld. Het register van de gemeente zelf geeft voor dezelfde datum 844.424 inwoners, en dat hogere getal kom je ook tegen. Volgens de gemeente is de stad bovendien het centrum van een grootstedelijk gebied met meer dan anderhalf miljoen inwoners.

De naam Valencia slaat op drie dingen. De stad is de hoofdstad van de provincie Valencia, die 2.758.633 inwoners telt, en van de Valenciaanse Gemeenschap; meer over die regio staat op de pagina over de regio Valencia. Deze pagina gaat over de stad. In het Valenciaans heet ze València, de vorm die de gemeente ook op haar eigen website gebruikt; in het Nederlands is Valencia gebruikelijk, en die schrijfwijze houden we aan. Je vindt de stad terug tussen de andere bestemmingen in Spanje en in het overzicht van steden in Spanje.

De gemeentegrens omsluit meer dan bebouwing. Het grondgebied beslaat 13.465 hectare, en daarbinnen ligt volgens de gemeente 3.001 hectare landbouwgrond, vooral groenteteelt. Dat akkerland is de huerta, het bevloeide land rond de stad dat al bij de verovering in 1238 als vruchtbaar werd beschreven. De stad zelf is vooral een dienstenstad: volgens de gemeente werkt 84 procent van de werkenden in de dienstensector, met de vakbeurs Feria Valencia, de haven, de effectenbeurs, het congrescentrum en de universiteiten als belangrijke instellingen.

Romeinse kolonie, moslimstad en Aragonees koninkrijk

Valencia begon als Romeinse kolonie. De consul Decimus Junius Brutus stichtte Valentia in 138 voor Christus om oud-soldaten te vestigen, op een eiland in de Turia, ongeveer vier kilometer van de zee. In 75 voor Christus werd de stad verwoest tijdens de oorlog tussen Pompeius en Sertorius en bleef ze minstens vijftig jaar vrijwel verlaten. Vanaf het midden van de eerste eeuw groeide ze weer, met onder meer een forum, een circus en een rivierhaven.

Daarna volgden ongeveer vijf eeuwen moslimbestuur. Na het uiteenvallen van het kalifaat van Córdoba was Valencia van 1010 tot 1094 een zelfstandig taifa-koninkrijk, en van 1094 tot 1102 hield de Cid de stad in handen. Op 9 oktober 1238 trok koning Jaume I van Aragón de stad binnen, een dag die nog elk jaar wordt herdacht. Hij gaf Valencia eigen wetten, de Furs, die later voor het hele koninkrijk Valencia gingen gelden. Ze bleven van kracht tot 1707, toen Filips V ze afschafte na de slag bij Almansa.

De vijftiende eeuw was de eeuw van de zijdehandel, met de stedelijke bank Taula de canvis en de Lonja de la Seda als handelsgebouw. In de achttiende eeuw gaf de zijde nog direct of indirect werk aan meer dan 25.000 mensen, vooral in de wijk Velluters. In november 1936 verhuisde de Spaanse regering tijdens de burgeroorlog naar Valencia; de stad capituleerde op 30 maart 1939.

Het oude rivierbed als negen kilometer lang park

Op 14 oktober 1957 overstroomde de Turia en kreeg Valencia volgens de gemeente de ergste overstroming uit haar geschiedenis. Volgens de officiële kroniekschrijver Francisco Pérez Puche liep een groot deel van de bebouwde stad onder. In het gerechtelijk dossier staan 81 doden, maar Pérez Puche ziet aanwijzingen dat het er meer waren. Het antwoord was het Plan Sur: in 1958 werd uit drie varianten gekozen voor de zuidelijke oplossing, een nieuw rivierbed ten zuiden van de stad dat tussen 1965 en 1969 werd aangelegd. Sindsdien loopt de rivier niet meer door het centrum.

Het oude bed kwam in 1976 in handen van de stad en moest tot 1985 nog regen- en rioolwater opvangen. Het is nu het Jardín del Turia, dat volgens het toeristenbureau negen kilometer lang van west naar oost door de stad loopt. Dezelfde dienst meldt dat de stad het park nog steeds “de rivier” noemt. Het park is vlak en vrij van verkeer, en heeft een hardlooproute van meer dan vijf kilometer met verlichting en een gedempte ondergrond. De Puente de la Trinidad, uit de vijftiende eeuw, is de oudste brug van Valencia, en L’Assut d’Or heeft een mast van 125 meter, ontworpen door Santiago Calatrava. Langs het park liggen onder meer de Torres de Serranos, het Museo Fallero, het speelpark Gulliver met een zeventig meter lange liggende reus, het Bioparc en het Parque de Cabecera.

Aan het oostelijke einde van het park ligt de Ciudad de las Artes y las Ciencias, het complex waartoe ook het operagebouw Palau de les Arts behoort. Wat je daar kunt bezoeken, staat op de pagina over de Ciudad de las Artes y las Ciencias.

Zijdebeurs, kathedraal en markt in de oude binnenstad

De Lonja de la Seda, de zijdebeurs, is sinds 1996 werelderfgoed. UNESCO noemt haar een uitzonderlijk voorbeeld van een wereldlijk gebouw in laatgotische stijl, dat de macht en rijkdom van een van de grote handelssteden aan de Middellandse Zee laat zien. Het gebouw dateert uit de vijftiende en zestiende eeuw. In de zuilenhal met acht gedraaide stenen zuilen sloten kooplieden contracten en zat ook de stedelijke bank; naast de hal ligt de Patio de los Naranjos, een binnenplaats met sinaasappelbomen.

De kathedraal bewaart de Santo Cáliz, de beker die volgens de overlevering bij het Laatste Avondmaal werd gebruikt en die de kathedraal zelf in een eigen kapel toont. Het jaarlijkse feest van de beker valt op de laatste donderdag van oktober. De klokkentoren El Miguelete heeft volgens de kathedraal een van de grootste verzamelingen gotische klokken van Spanje.

De Mercado Central ligt vlak bij de Lonja en heeft volgens het toeristenbureau meer dan 250 kramen onder een gebouw van smeedijzer, tegels en glas in jugendstil. Naast groenten, vlees en vis verkoopt de markt streekproducten als paellaingrediënten, chufa (tijgernoten), saffraan en nougat. Hij is van maandag tot en met zaterdag open van 7.30 tot 15.00 uur.

De Torres de Serranos, een stadspoort uit 1392 waarvoor Pere Balaguer de opdracht kreeg, overleefden de sloop van de muren in 1865. Van de zestiende tot de negentiende eeuw was er een gevangenis voor edelen in gevestigd, en in de burgeroorlog kreeg het gebouw schilderijen uit het Prado in bewaring. Op de laatste zondag van februari opent de Fallera Mayor vanaf de torens het feest van de Fallas met de Crida, de openingsoproep.

Van de stadsmuren naar het strand: Ensanche, Ruzafa en El Cabanyal

Na de sloop van de muren, die op 20 februari 1865 begon, kon Valencia aan de oostkant uitbreiden met de Ensanche, de uitbreiding, een wijk met een regelmatig stratenpatroon. Vanaf het laatste kwart van de negentiende eeuw voegde de stad ook dorpen uit de omgeving toe, onder meer Grau, Cabanyal, Patraix, Campanar en Benimaclet. De stadsstranden liggen bij Cabanyal, dat tot dan een eigen dorp was, en niet aan de oude stad.

Ruzafa gaat terug op een nederzetting uit de moorse tijd en staat nu bekend om terrassen, galerieën en restaurants; het toeristenbureau noemt de wijk het creatieve hart van de stad. Vlak bij Estación del Norte ligt sinds 2019 het Parque Central, aangelegd op voormalig spoorterrein.

El Cabanyal is de oude vissersbuurt aan zee. In straten als de Calle del Progreso en de Calle de la Reina hebben huizen gevels van gekleurde tegels, en de Reales Atarazanas, een gotische scheepswerf uit de veertiende eeuw, is sinds 1949 nationaal monument. De stranden Malvarrosa en Cabanyal liggen volgens het toeristenbureau op enkele minuten van het centrum, met een boulevard, sportvelden en restaurants. Ten zuiden van de stad liggen de natuurlijke stranden van El Saler, La Devesa en La Garrofera, tussen duinen en dennenbos in het natuurpark de Albufera. Hoe de kust verder noordelijk en zuidelijk verloopt, staat in het overzicht van de Spaanse kusten.

Waar je overnacht, hangt daarom af van wat je wilt doen. De oude binnenstad ligt bij de Lonja, de kathedraal en de markt, El Cabanyal bij het stadsstrand en Ruzafa bij de terrassen en restaurants. Het Turia-park loopt langs de rand van de oude stad, waar de Torres de Serranos staan, en is van de meeste wijken te voet of op de fiets te bereiken, omdat de stad vlak is.

De Fallas van 15 tot 19 maart

De Fallas zijn het stadsfeest van Valencia. Wijkcommissies bouwen in de straten en op de pleinen monumenten van papier-maché, samengesteld uit ninots, figuren die spottend commentaar leveren op de actualiteit, en verbranden ze op het eind van het feest. De oorsprong ligt volgens het toeristenbureau bij het timmermansgilde, dat op de vooravond van Sint-Jozef, zijn beschermheilige, oude spullen en de planken die in de winter hun lampen droegen verbrandde; dat hout kreeg in de loop van de tijd kleren en menselijke vormen. UNESCO nam de Fallas op 30 november 2016 op in de lijst van immaterieel erfgoed en ziet het vuur als teken van de komst van de lente, van reiniging en van vernieuwing van het gemeenschapsleven.

UNESCO geeft 14 tot 19 maart als looptijd van het feest en het toeristenbureau 15 tot 19 maart, met de eerste mascletà al op 1 maart. De tabel hieronder volgt het toeristenbureau.

Bron: Visit València, de Fallas

De Albufera, de huerta en wat ervan op tafel komt

Tien kilometer ten zuiden van de stad ligt de Albufera, een lagune met rijstvelden eromheen. De gemeente Valencia is volgens eigen opgave sinds 1911 eigenaar van de Albufera: ze kocht het gebied toen van de Spaanse kroon voor 1.072.980,41 peseta’s. Het natuurpark beslaat 21.120 hectare en omvat dertien gemeenten, waaronder Valencia zelf. De Generalitat Valenciana verklaarde het in 1986 tot natuurpark, en sinds 1989 staat het als watergebied van internationaal belang onder het Ramsarverdrag.

De parkbeheerder beschrijft de Albufera als een van de meest representatieve en waardevolle kustwetlands van de Valenciaanse Gemeenschap en het westelijke Middellandse Zeegebied. Het toeristenbureau noemt haar de plek waar de paella is ontstaan, en wijst op bootvaarten over de lagune in traditionele boten, fietsroutes langs de rijstvelden, vogelkijkpunten bij het informatiecentrum Racó de l’Olla en de restaurants in het dorp El Palmar, waar paella en all-i-pebre, een traditioneel gerecht uit de streek, op de kaart staan.

Bij de stad hoort ook een eigen cocktail, Agua de Valencia, van versgeperst sinaasappelsap, cava, wodka en gin. Volgens het toeristenbureau gaat er veel ijs bij en alleen suiker als de sinaasappels niet zoet genoeg zijn.

Luchthaven op acht kilometer en twee treinstations

De luchthaven van Valencia ligt volgens het toeristenbureau op acht kilometer van de stad. Aena noemt als verbindingen de metrolijnen 3 en 5, buslijn 150 tussen Valencia en de luchthaven, de taxi en de auto. Per trein heeft de stad twee stations: Joaquín Sorolla, het belangrijkste station voor hogesnelheidstreinen, en Estación del Norte, dat volgens het toeristenbureau het station is voor het forensennet. Een gratis pendelbus verbindt de twee stations.

Twee snelwegen leiden naar de stad: de A-3 uit Madrid en het binnenland, en de AP-7 langs de kust tussen Barcelona en Alicante. Het busstation ligt naast het Turia-park en heeft verbindingen met onder meer Alsa. De haven heeft volgens het toeristenbureau dagelijks veerdiensten naar de Balearen en Italië. Hoe ver de stad van Madrid en van de andere kuststeden ligt, zie je op de kaart van Spanje.

In de stad zelf is het vlak: de gemeente geeft 15 meter hoogte op voor de voet van de Miguelete. Het toeristenbureau telt meer dan 200 kilometer fietspad. De Valencia Tourist Card, voor 24, 48 of 72 uur, omvat het openbaar vervoer en geeft gratis toegang tot onder meer de Lonja en de Torres de Serranos.

Warme zomers en regen vooral in september en oktober

Het AEMET-station Valencia, op 13 meter hoogte, geeft voor de periode 1981 tot 2010 een gemiddelde jaartemperatuur van 18,3 °C en 475 millimeter neerslag per jaar. De gemiddelde maximumtemperatuur is 16,4 °C in januari en 30,2 °C in augustus; de gemiddelde minimumtemperatuur is 7,1 °C in januari en 21,9 °C in augustus.

De neerslag valt niet gelijkmatig over het jaar. Oktober is met 77 millimeter de natste maand en september volgt met 70 millimeter, terwijl in juli gemiddeld 8 millimeter valt. Dit zijn gemiddelden, geen verwachting voor een losse reisdag. De maandcijfers staan op de pagina over weer en klimaat in Valencia.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Ciudad de las Artes · Het cultuurcomplex in de oude Turia-bedding met planetarium, wetenschapsmuseum, aquarium, opera en een vrij toegankelijke tuin met uitkijkterras.

Veelgestelde vragen