Weer en klimaat aan de Costa Blanca

De klimaattabel voor Alicante

Langjarige gemiddelden over de periode 1981 tot 2010. Dit zijn gemiddelden, geen verwachting voor een losse reisdag.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden voor het station Alacant/Alicante · 1981 tot 2010

Een regendag is een dag waarop minstens 1 millimeter neerslag is gemeten, niet een dag die verregent. De zonuren per dag zijn het maandtotaal van AEMET gedeeld door het aantal dagen in de maand.

Winterdagen van 17 °C en zomernachten van 21 °C

Het weer aan de Costa Blanca is mild in de winter en heet in de zomer. De tabel hierboven komt van het AEMET-station in de stad Alicante, op 81 meter hoogte, en beschrijft de jaren 1981 tot 2010. Overdag is het er gemiddeld 17,0 °C in januari en 30,8 °C in augustus; dat zijn gemiddelde maximumtemperaturen, dus gemiddelden van de hoogste waarde per dag. Hoe die cijfers zich verhouden tot andere delen van Spanje lees je in het overzicht van weer en klimaat in Spanje.

Aan de kust vriest het zelden. De gemiddelde minimumtemperatuur is 6,3 °C in januari en 7,1 °C in februari, en het station telt gemiddeld 0,9 dagen met vorst per jaar. In de zomer koelt het 's nachts nauwelijks af: de gemiddelde minimumtemperatuur is 20,7 °C in juli en 21,2 °C in augustus. Oktober is zowel overdag als 's nachts 3,6 °C warmer dan april, met 24,9 en 14,5 °C tegenover 21,3 en 10,9 °C.

Alicante ligt ongeveer halverwege de kust van de provincie, die van Dénia in het noorden tot Pilar de la Horadada in het zuiden loopt. De temperaturen in de tabel gelden voor die plek; hoe de regen naar het noorden en het zuiden verandert, staat verderop. Over de plaatsen en het landschap zelf gaat de pagina over de Costa Blanca als bestemming.

Weinig regen, het meest in september en oktober

Aan de kust van Alicante valt gemiddeld 311 millimeter neerslag per jaar, verdeeld over 37,5 dagen waarop neerslag is gemeten. September is met 56 millimeter de natste maand, gevolgd door oktober met 47 en november met 36 millimeter; in juli valt gemiddeld 4 millimeter. Per seizoen valt van september tot en met november 139 millimeter, bijna twee keer zoveel als de 70 millimeter van december tot en met februari, en in juni, juli en augustus samen 23 millimeter. De tabel hieronder zet het stadsstation naast het station van de luchthaven Alicante-Elche, dat in bijna elke maand iets minder meet; het grootste verschil is september, met 40 tegen 56 millimeter.

De najaarsregen komt vaak in korte, felle buien. In september valt 56 millimeter op gemiddeld 3,3 regendagen, bijna 17 millimeter per regendag; in januari is dat 23 millimeter op 3,6 dagen, ruim 6 millimeter per regendag. Zulke buien hangen vaak samen met een DANA, een lagedrukgebied hoog in de atmosfeer dat zich van de straalstroom heeft losgemaakt. Ook op Mallorca valt de meeste regen in het najaar; de maandcijfers staan bij het weer en klimaat op Mallorca.

Zware regen komt in het najaar het vaakst voor. Een studie van de Universiteit van Alicante telde bij 26 AEMET-stations in de provincie over de jaren 1981 tot en met 2020 in totaal 129 dagen waarop minstens één station 100 millimeter of meer in één dag mat. Honderd millimeter in één dag is bijna een derde van de 311 millimeter die Alicante in een gemiddeld jaar krijgt. Van die 129 dagen vielen er 80 tussen september en december: 18 in september, 23 in oktober, 23 in november en 16 in december. In juli kwam er geen enkele voor. Die 129 dagen zijn 0,88 procent van de 14.610 dagen in de reeks.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden voor de stations Alacant/Alicante en Alicante-Elche Aeropuerto

In het noorden valt veel meer regen dan in het zuiden

De cijfers van Alicante laten niet zien dat de neerslag langs de kust sterk verschilt. Volgens dezelfde studie van de Universiteit van Alicante ligt het natste deel van de provincie in het noorden, in de comarca's Marina Alta (rond Dénia en Jávea, in het Valenciaans Xàbia) en Marina Baixa (rond Benidorm), met jaargemiddelden van 700 tot 1.000 millimeter. Een comarca is een streek binnen een Spaanse provincie. Het droogste deel ligt in het zuiden, in het Baix Vinalopó, de Vega Baja en de zuidelijke helft van l'Alacantí, met ongeveer 300 millimeter. Het zijn bereiken voor hele streken en geen gemeten waarden voor één strand.

De studie verklaart het verschil met de Betische bergketens in het noorden van de provincie. Die staan als barrière tegenover de vochtige noordoostenwind, de gregal, en het zuiden ligt in de luwte van die wind. In de klimaatindeling die AEMET voor 1981 tot 2010 publiceerde, vallen kleine delen van de provincies Almería, Murcia en Alicante onder het woestijnklimaat, omdat daar de minste neerslag van het Iberisch schiereiland valt.

Het verschil is zichtbaar in het aantal dagen met minstens 100 millimeter neerslag. Pego, in het achterland van Dénia, telde er in veertig jaar 48, de stad Alicante 6 en de luchthaven van Alicante-Elche 2. Pego en Alicante vallen volgens de studie in dezelfde hoogteklasse, tussen 50 en 100 meter, dus de hoogte alleen verklaart het verschil niet. Tárbena, op 500 tot 600 meter, staat met 59 dagen bovenaan. Ook bij de minder zware buien is het verschil groot: Alicante telde in veertig jaar 64 dagen met minstens 30 millimeter, gemiddeld 1,6 per jaar, en Pego 294, gemiddeld 7,4 per jaar.

Hoeveel regen er in het noorden in korte tijd kan vallen, bleek in september 2022. Tijdens de buien van de middag van 25 en de nacht van 26 september mat AEMET in Pego 146,6 millimeter en in Gata de Gorgos 140,0 millimeter. In Xàbia viel 66,6 millimeter in één uur, het hoogste uurtotaal in de meetreeks van dat station.

Bron: Sánchez-Almodóvar (2022), Análisis de eventos extremos de precipitación en la provincia de Alicante (1981-2020)

Hitte, warme nachten en vorst in het binnenland

Een gemiddeld augustusmaximum van 30,8 °C zegt weinig over de heetste dagen. Het weeroverzicht over 2022 van de Generalitat Valenciana, dat op AEMET en het agroklimaatnetwerk SIAR is gebaseerd, noemt de 25e als warmste dag van juli. De zeebries kwam die dag in de provincie Alicante erg laat op gang, vooral in het zuiden, en in het binnenland mat men 44,9 °C in Orihuela, 44,5 °C in Elche en 43,5 °C in Petrer en Novelda.

Ook aan de kust kan het extreem warm worden. Op 13 augustus 2022 mat het station van Alicante 42,0 °C, de hoogste temperatuur die daar in minstens 125 jaar is gemeten, en een minimumtemperatuur van 28,6 °C, de warmste nacht in de meetreeks. Bij de luchthaven van Alicante-Elche liep de temperatuur kort voor drie uur 's nachts op van 27 naar 40,5 °C. Dat gebeurde tijdens droge onweersbuien met een reventón cálido, een plotselinge, warme en droge valwind uit een bui, die in de zwaarst getroffen gebieden windstoten van 70 tot 100 kilometer per uur gaf.

Bij warme nachten speelt ook het zeewater mee. Langs een groot deel van de Valenciaanse kust bleef de minimumtemperatuur in juli 2022 vanaf de 26e boven 25 °C, en het rapport noemt de temperatuur van het zeeoppervlak als een van de factoren: die lag sinds 12 mei ver boven de normale dagwaarden. Aan zee kan de temperatuur ook milder blijven dan landinwaarts. In oktober 2022 waaide er aan de kust wat levante, een wind uit het oosten, en bries, en lag de temperatuur daar ongeveer 2 °C boven het normale, tegen meer dan 4 °C in het noordelijke binnenland van de regio.

In de winter is het binnenland kouder dan de kust. Het station Alicante telt gemiddeld 0,9 vorstdagen per jaar, maar op 27 november 2022 mat het rapport 3,7 °C onder nul in Villena, een plaats op ruim 500 meter hoogte.

Zon en luchtvochtigheid

Het station Alicante meet gemiddeld 2.851 zonuren per jaar, meer dan de stations van Valencia (2.696) en San Javier (2.621) en minder dan dat van Almería (2.994). Per dag is dat 5,8 uur in januari en 10,6 uur in juli. Het aantal heldere dagen is 8,0 in januari en 15,2 in juli, en 95,2 over het hele jaar. Weinig regen betekent aan deze kust niet dat de lucht droog is: de gemiddelde relatieve luchtvochtigheid ligt in elke maand tussen 63 en 70 procent.

Zes kuststations naast elkaar

Bij de vergelijking valt de neerslag het meest op. Alicante komt op 311 millimeter per jaar, vrijwel evenveel als San Javier aan de Costa Cálida met 313 millimeter, terwijl het station van Almería aan de Costa de Almería op 200 millimeter uitkomt. Naar het noorden loopt de neerslag op: Valencia, ten noorden van de Costa Blanca, komt op 475 millimeter, de luchthaven van Barcelona bij de Costa del Garraf op 588 en Girona bij de Costa Brava op 728 millimeter. Girona ligt op 143 meter hoogte en een eind landinwaarts. Cádiz aan de Costa de la Luz komt op 523 millimeter.

In de winternachten zit Alicante tussen de uitersten, met 6,3 °C in januari tegenover 1,1 °C in Girona en 9,4 °C in Cádiz. Het aantal dagen met vorst loopt uiteen van 41,3 per jaar in Girona en 3,8 in Barcelona tot 0,9 in Alicante en geen enkele in Almería en Cádiz. De augustusmaxima liggen dichter bij elkaar, tussen 27,9 °C in Cádiz en 31,0 °C in Almería.

Dit zijn zes stations met een verschillende hoogte en ligging, en ze zeggen weinig over de rest van de kust waar ze aan liggen. Een landelijk beeld, met de verschillen tussen kusten, binnenland en noorden, staat bij het klimaat van Spanje.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden per meetstation, periode 1981 tot 2010

Recente jaren zijn warmer dan de tabelperiode

De tabel beschrijft de dertig jaar tot en met 2010, de periode waarover AEMET op de pagina's per station de normaalwaarden geeft. In rapporten over recente jaren vergelijkt AEMET met 1991 tot 2020. Voor de hele Valenciaanse Gemeenschap noemde AEMET 2022 extreem warm: gemiddeld 16,8 °C, 1,5 °C boven het gemiddelde van 1981 tot 2010 en het warmste jaar sinds er metingen zijn. In oktober 2022 verbrak het station Alicante zijn record voor de hoogste gemiddelde temperatuur in die maand. Op het Spaanse vasteland was de zomer van 2026 volgens AEMET de warmste sinds ten minste 1869, met gemiddeld 24,5 °C, 2,4 °C boven het gemiddelde van 1991 tot 2020.

Bij de regen is het beeld minder duidelijk. Het onderzoek naar de zware regendagen in de provincie Alicante vond over 1981 tot 2020 geen statistisch significante stijging van het aantal dagen met minstens 100 millimeter, dus een toename is niet aangetoond. Van jaar tot jaar verschilt het sterk: in 2019 telden de 26 stations samen 29 zulke meetwaarden, in 2014, 2015 en 2018 geen enkele.

Veelgestelde vragen