Driekoningen in Spanje: de dag van de Reyes Magos

Dag

6 januari, Día de Reyes (Epifanía del Señor)

Optocht

Cabalgata op de avond van 5 januari

Wie de cadeaus brengt

Melchor, Gaspar en Baltasar, de Reyes Magos

Gebak

Roscón de Reyes, in Catalonië tortell de Reis

Oudste cabalgata

Alcoy, doorlopend sinds 1885

Hoort bij

Spaanse tradities en feesten

Cadeaus in de nacht van 5 op 6 januari

Driekoningen heet in Spanje Día de Reyes en is op 6 januari de dag waarop kinderen hun cadeaus krijgen. Volgens de overlevering komen los Reyes Magos, Melchor, Gaspar en Baltasar, in de nacht van 5 op 6 januari langs de huizen om cadeaus te brengen. In Nederland is Driekoningen geen vrije dag en geen cadeaudag, in Spanje is het allebei. Het feest hoort bij de Spaanse tradities en feesten en is vooral een kinderfeest.

Kinderen schrijven de koningen vooraf een brief met het speelgoed dat ze willen hebben. De gemeente Barcelona beschrijft dat de koningen in de nacht van 5 januari van huis naar huis reizen en dat de cadeaus gewoonlijk op de ochtend van 6 januari worden uitgepakt. Een enkel kind vindt naast de schoenen steenkool in plaats van een cadeau, carbó in het Catalaans.

Wat Mateüs schrijft en wat de traditie toevoegde

Het evangelie van Mateüs vertelt in hoofdstuk 2 over unos magos de Oriente, magiërs uit het oosten, die in Jeruzalem vragen waar de koning van de Joden is geboren. De tekst noemt geen aantal en geen namen. De bezoekers heten er ook geen koningen: koning heten alleen Herodes en het pasgeboren kind. Wel noemt Mateüs drie geschenken, goud, wierook en mirre.

Drie koningen met de namen Melchor, Gaspar en Baltasar komen dus uit de latere overlevering. De gemeente Barcelona schrijft dat het beeld en de legende van de Reyes Magos zich in de loop van de tijd hebben gevormd, met Melchor als koning van Europese, Gaspar van Aziatische en Baltasar van Afrikaanse afkomst. De Spaanse naam Reyes Magos bevat beide lagen: magos staat in de bijbeltekst, reyes komt uit de overlevering. Waar Semana Santa een plechtige herdenking is, heeft het kerkelijke verhaal van Driekoningen in Spanje de vorm van een kinderfeest gekregen.

Alcoy en de oudste cabalgata van Spanje

Op de avond van 5 januari trekt in steden en dorpen een cabalgata door de straten, een optocht waarin de drie koningen met hun gevolg de stad binnenkomen. Het Ministerie van Cultuur beschrijft de cabalgata als een viering die in heel Spanje voorkomt en noemt die van Alcoy, in de provincie Alicante, de oudste van het land.

De eerste vermelding in Alcoy dateert van 1866 en staat in het Diario de Alcoy. De gewoonte sloeg toen niet aan en werd in 1885 hervat door de plaatselijke vereniging El Panerot. Die vereniging haalde geld op, zodat ook wezen en bejaarden in tehuizen een cadeau kregen, en vanaf 1894 deelde de gemeente cadeaus en voedselbonnen uit aan wie het nodig had. In de eerste jaren kwamen ook de pagina's die met houten ladders de balkons beklimmen om kinderen hun cadeau te geven, en in 1889 volgde Les Pastoretes, een optocht van kinderen in herderskleding.

Alcoy ligt in de Comunitat Valenciana, waar ook Las Fallas en La Tomatina plaatsvinden. Volgens de gemeente doen aan de cabalgata meer dan duizend inwoners mee, als pagina, fakkeldrager, muzikant of danser. Het hoogtepunt is de Adoración op de Plaça d'Espanya: de koningen stappen af voor een levend kerststalletje en bieden het kind goud, wierook en mirre aan, onder vuurwerk. Sinds november 2001 heeft de cabalgata de status van Fiesta de Interés Turístico Nacional.

Bron: Ayuntamiento de Alcoy: Cabalgata de Reyes Magos

Een gebak met een boon en een figuurtje

Op 6 januari hoort een gedeeld gebak bij het eten. De gemeente Barcelona noemt het tortell de Reis; een vergelijkbaar gebak heet in het Castiliaans roscón de Reyes. Er zitten twee verrassingen in, een gedroogde boon, fava, en een figuurtje van een koning. Wie de boon vindt, betaalt het gebak, en wie het figuurtje vindt, wordt tot koning gekroond.

Veelgestelde vragen