Las Fallas in València

Wanneer

15 tot en met 19 maart, elk jaar

Waar

De stad València

Hoogtepunt

De cremà, het verbranden van de monumenten, op 19 maart

Dagelijks vuurwerk

Mascletà om 14.00 uur, van 1 tot en met 19 maart

Erfgoed

UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed, sinds 2016

Hoort bij

Spaanse tradities en feesten

Satirische monumenten die in de laatste nacht verbranden

Las Fallas (in het Valenciaans Falles) is het lentefeest van de stad València. Het draait om de falla, een groot monument dat een buurtvereniging laat bouwen. Een falla bestaat uit losse figuren, de ninots, en veel daarvan zijn spottend: ze verwijzen naar politiek en actualiteit. Van 15 tot en met 19 maart staan er meer dan 700 van deze monumenten in de straten van de stad, groot en klein, en in de nacht van 19 maart gaan vrijwel alle in vlammen op.

Tussen de Spaanse tradities en feesten valt Las Fallas op doordat het bouwwerk zelf het middelpunt is: er wordt iets gemaakt om het weer te vernietigen. UNESCO, die het feest in 2016 op de Representatieve Lijst van immaterieel cultureel erfgoed zette, ziet in het verbranden een teken van de komst van de lente, van reiniging en van vernieuwing van het gemeenschapsleven. UNESCO vermeldt ook dat het feest in het verleden hielp om de Valenciaanse taal te bewaren, toen die verboden was.

Het programma van de eerste mascletà tot de cremà

De kern van Las Fallas valt elk jaar op 15 tot en met 19 maart, ook al begint de dagelijkse mascletà al op 1 maart. De data liggen vast en de weekdagen verschuiven: in 2026 was 19 maart een donderdag, in 2027 is het een vrijdag. Dat verschilt van Semana Santa, die met Pasen meebeweegt. De tijden in de tabel zijn die van 2026 en kunnen in andere jaren afwijken, dus controleer het programma van het jaar waarin je reist.

De plantà is het opstellen van de monumenten op straat; vanaf dat moment kun je ze bekijken tot ze worden verbrand. De mascletà is een vuurwerkshow overdag waarbij het om geluid gaat, en de ofrenda de flores is het bloemenoffer van de buurtverenigingen. De nit del foc, de nacht van het vuur, is een groot vuurwerk in de nacht van 18 op 19 maart. De cremà, het verbranden zelf, volgt op de avond van 19 maart.

Bron: Programa Fallas 2026, Valencia Turismo

Buurtverenigingen, kunstenaars en de fallera mayor

Elke falla is van een comisión fallera, een buurtvereniging van falleros en falleras, zoals de leden heten. Volgens de gemeente stonden er in 2026 128.675 mensen ingeschreven, van wie 100.636 volwassenen en 28.039 kinderen. Het is het hoogste aantal dat ooit is geregistreerd.

De figuren zelf worden gemaakt door lokale kunstenaars en ambachtslieden. Volgens UNESCO wordt die kennis doorgegeven binnen families en gilden van ninotmakers. UNESCO beschrijft ook dat er elk jaar een Fallas Queen wordt gekozen om het feest het hele jaar te promoten; in de stad heet zij fallera mayor.

Het ninot indultat, het beeld dat gespaard blijft

Niet alles verbrandt. In de Exposición del Ninot, die tot 19 maart open is, kunnen bezoekers stemmen op het ninot dat niet de vlammen in hoeft: het ninot indultat, het begenadigde beeld. Het idee dateert van 1934, toen de kunstenaar Regino Mas voorstelde het publiek te laten kiezen. Het eerste gespaarde beeld was Abuela y nieta, grootmoeder en kleindochter, met 23.000 stemmen.

Sindsdien blijft elk jaar een beeld behouden en komt het in het Museu Faller van de stad. Tegenwoordig wordt een groot beeld en een kinderbeeld gekozen. In 2025 brachten bezoekers 60.726 stemmen uit.

Timmerlieden, Sint-Jozef en een document uit 1777

De bekendste verklaring voor de oorsprong is een verhaal over timmerlieden. Zij zouden op de vooravond van 19 maart, de dag van hun patroon Sint-Jozef, het afval uit hun werkplaats hebben verbrand, waaronder de parots, houten stukken waaraan in de winter lampen hingen. Later zouden buurtbewoners er oude kleren en meubels op hebben gegooid, waaruit de eerste poppen zijn ontstaan. Voor dit verhaal is geen document bekend dat het bevestigt.

Het oudste document dat een falla noemt, is volgens historici uit 1777: een vermelding van een jongeman die met zijn kar tegen een falla in de Calle San Narciso botste. Omdat de falla er terloops in wordt genoemd, bestond het gebruik waarschijnlijk al langer, maar een eerdere vermelding is niet gevonden. Regelmatig verschijnt het feest in publicaties vanaf 1848. De Junta Central Fallera, in 1939 opgericht, coördineert het feest sindsdien voor de buurtverenigingen.

Wat je kunt bekijken, en hoe het zich verhoudt tot andere feesten

De mascletà op de Plaza del Ayuntamiento is er al vanaf 1 maart elke middag om 14.00 uur. De monumenten staan in de stad vanaf de plantà, in 2026 op 15 en 16 maart, tot de cremà op 19 maart. De gespaarde ninots zijn te zien in het Museu Faller.

Net als San Fermín in Pamplona en de Feria de Abril in Sevilla is Las Fallas gebonden aan één stad. In dezelfde provincie ligt Buñol, waar La Tomatina in één uur op de laatste woensdag van augustus wordt gehouden; Las Fallas beslaat een week en de hele stad.

Veelgestelde vragen