Op deze pagina
- Soort
- Dagelijkse gewoonte, geen feest
- Thema
- Tradities en feesten
- Herkomst van het woord
- Latijn, hora sexta (het middaguur)
- Wettelijk recht op siësta
- Geen
- Tijdstip
- Na de lunch, rond 14.00 tot 16.00 uur
Wat de siësta is en waar het woord vandaan komt
De siësta is een middagrust na de lunch, meestal een slaapje. Ze hoort bij de Spaanse tradities en feesten, maar is een gewoonte en geen feest. Het woord siesta komt van het Latijnse hora sexta, het zesde uur. De Romeinen verdeelden de dag tussen zonsopgang en zonsondergang in twaalf uur, waardoor het zesde uur samenviel met het middaguur, het heetste deel van de dag.
Wie de Spaanse cultuur via feesten leert kennen, zoals de Semana Santa of de Feria de Abril, bezoekt een gebeurtenis met een datum en een plek. De siësta heeft geen van beide, ze zit in het dagritme. Dat ritme is terug te zien in het tijdsbestedingsonderzoek van het statistiekbureau INE uit 2009-2010: tussen 14.00 en 16.00 uur besteden zowel mannen als vrouwen meer tijd aan persoonlijke verzorging (eten, slapen en hygiëne), wat INE zelf koppelt aan de lunch en de siësta. Hoeveel van die tijd slaap is, staat niet in de persmededeling.
Niet iedere Spanjaard slaapt na de lunch
Hoeveel Spanjaarden een siësta doen, kon de redactie niet uit een recente landelijke telling halen. De beste aanwijzing komt uit een onderzoek van de Universiteit van Murcia onder 1.278 volwassenen die zich bij zes vermageringsklinieken in Spanje hadden gemeld: 42,4 procent van hen deed gewoonlijk een siësta. Dat is geen doorsnede van de bevolking, want de deelnemers hadden over het algemeen overgewicht of obesitas.
Een middagslaapje is bovendien niet alleen Spaans. De auteurs van een Spaans onderzoek onder afgestudeerden van Spaanse universiteiten wijzen erop dat volgens grote studies meer dan 28 procent van de Britten een middagdutje doet en meer dan 40 procent van de inwoners van Zwitserland, de Noordse landen en de Verenigde Staten.
Het lange middaguur in de werkdag
In 2013 beschreef een subcommissie van het Spaanse parlement de traditionele werkdag: beginnen rond negen uur, doorwerken tot twee uur en dan een middagpauze van twee uur of langer, waarna de middagdienst laat eindigt. Volgens een aantal gehoorde deskundigen maakte dat model, vooral in grote steden, al plaats voor een doorlopende werkdag, de jornada continua. De subcommissie adviseerde zelf om die werkdag met een korte lunchpauze te bevorderen.
Waarom het middaguur zo lang werd, is in dat rapport een kwestie van getuigenis en niet van vastgesteld onderzoek. Een ondernemer die verbonden is aan het Centro Internacional Trabajo y Familia van de IESE Business School wees in november 2012 op de naoorlogse jaren, waarin veel mensen twee banen hadden: een officiële ochtendbaan tot twee uur en een minder officiële baan in de middag. Volgens hem is dat ook de reden dat overheidsloketten en banken geen middagopeningstijden kennen. Hij stelde verder dat geen objectieve reden, noch ligging, klimaat of cultuur, het Spaanse tijdschema rechtvaardigt, en wees op de tijdzone: sinds 1940 volgt Spanje de Midden-Europese tijd, terwijl de nulmeridiaan door het land loopt.
Wanneer je winkels en kantoren open vindt, staat bij openingstijden en siësta.
Wat onderzoek zegt over de siësta en gezondheid
Onderzoek geeft geen eenduidig antwoord op de vraag of een siësta gezond is. De twee onderzoeken hieronder volgden groepen mensen over een aantal jaren en zeggen daarom iets over samenhang, niet over oorzaak. Ze gaan over verschillende groepen en meten verschillende uitkomsten.
Metabool syndroom is een combinatie van risicofactoren voor hart- en vaatziekten en diabetes. De Spaanse onderzoekers vonden daarnaast aanwijzingen dat een siësta van minder dan 15 minuten het risico juist kan verlagen, en alle gegevens in hun onderzoek zijn door de deelnemers zelf opgegeven.
| Onderzoek | Wie en hoe lang gevolgd | Bevinding |
|---|---|---|
| Griekse EPIC-groep, Archives of Internal Medicine, 2007 | 23.681 volwassenen in Griekenland, gemiddeld 6,3 jaar gevolgd | Wie een siësta deed, van welke frequentie of duur ook, had een lagere kans om aan een coronaire hartziekte te overlijden: sterfteratio 0,66 (95%-betrouwbaarheidsinterval 0,45 tot 0,97). |
| SUN-groep, Universidad de Navarra, Nutrients, 2021 | 9.161 Spaanse afgestudeerden, gemiddeld 6,8 jaar gevolgd | Wie gemiddeld meer dan 30 minuten per dag sliep, had een grotere kans op metabool syndroom: odds ratio 1,39 (95%-betrouwbaarheidsinterval 1,03 tot 1,88). Bij 30 minuten of minder was er geen significant verschil met geen siësta. |
Veelgestelde vragen
Heeft een werknemer in Spanje recht op een middagpauze?
Een siësta is niet wettelijk geregeld. Het Estatuto de los Trabajadores bepaalt in artikel 34 dat er minstens twaalf uur ligt tussen het einde van de ene werkdag en het begin van de volgende, en dat er bij een doorlopende werkdag van meer dan zes uur een pauze van minstens vijftien minuten hoort. Die pauze telt alleen als werktijd als de cao of het contract dat zo vastlegt. Een vaste lengte voor de lunchpauze staat in dat artikel niet.
Mag er in Spanje in de middaghitte buiten gewerkt worden?
Er is geen algemeen verbod. Het koninklijk wetsbesluit (Real Decreto-ley) 4/2023 van 11 mei 2023 voegde aan de regels voor veiligheid op de werkplek toe dat werkgevers bij werk in de buitenlucht maatregelen moeten nemen tegen onder meer extreme temperaturen. Dat kan een verbod op bepaalde taken in de heetste uren zijn als bescherming anders niet te waarborgen is. Geeft het weerbureau AEMET of de regionale dienst een oranje of rode waarschuwing af en volstaan die maatregelen niet, dan moeten de werkomstandigheden worden aangepast, ook door werktijden te verkorten of te verschuiven.
Bronnen
- Boletín Oficial del Estado, Estatuto de los Trabajadores (Real Decreto Legislativo 2/2015), artikel 34 · wettelijke regels over werkdag, rust tussen werkdagen en pauze bij een doorlopende werkdag · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Boletín Oficial del Estado, Real Decreto-ley 4/2023, slotbepaling over werk in de buitenlucht · maatregelen bij extreme temperaturen en bij oranje of rode waarschuwingen voor werk in de buitenlucht · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Congreso de los Diputados, rapport van de subcommissie voor de rationalisering van werktijden (BOCG-10-D-330, 26 september 2013) · beschrijving van de traditionele werkdag, getuigenissen over de herkomst van het lange middaguur en het advies voor een doorlopende werkdag · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Instituto Nacional de Estadística, Encuesta de Empleo del Tiempo 2009-2010, avance de resultados · tijdsbesteding per uur van de dag, met de piek in persoonlijke verzorging tussen 14.00 en 16.00 uur · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Naska e.a., Siesta in healthy adults and coronary mortality in the general population, Archives of Internal Medicine, 2007 · onderzoek onder 23.681 volwassenen in Griekenland naar siësta en sterfte door coronaire hartziekte · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Risk of Developing Metabolic Syndrome Is Affected by Length of Daily Siesta, Nutrients, 2021 · onderzoek in de SUN-groep van de Universidad de Navarra naar siësta en metabool syndroom, met cijfers over Britse en andere middagdutjes in de inleiding · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Siesta behavior and genetics interact to influence obesity risk, Obesity, 2025 · onderzoek van de Universiteit van Murcia naar siësta onder 1.278 Spaanse volwassenen uit vermageringsklinieken · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Etimologías de Chile, siesta · herkomst van het woord uit het Latijnse hora sexta en de Romeinse indeling van de dag · geraadpleegd 5 oktober 2026