Plaza Mayor in Madrid: een gesloten plein dat drie keer afbrandde

Van marktplein tot hoofdplein

De Plaza Mayor is het gesloten hoofdplein van het oude centrum van Madrid, in de wijk die Madrid de los Austrias heet, naar het huis Habsburg dat de stad in de zestiende en zeventiende eeuw tot hoofdstad maakte. Het plein ligt op de plek van de Plaza del Arrabal, waar een van de drukste markten van de stad was.

Het eerste gebouw van het nieuwe plein is de Casa de la Panadería, die Diego Sillero rond 1590 bouwde. In 1617 kreeg architect Juan Gómez de Mora de opdracht om de gebouwen rondom één vorm te geven, en in 1619 was het plein klaar. Plaza mayor betekent hoofdplein en veel Spaanse steden hebben er een. Het plein van Madrid verschilt daarin van de Plaza de España in Sevilla, dat in een andere stad ligt en een andere vorm en geschiedenis heeft.

Het plein diende eeuwenlang voor publieke gebeurtenissen: volksfeesten, stierengevechten, zaligverklaringen en kroningen, en ook een enkele auto de fe, een openbare uitspraak van de Inquisitie.

Drie branden en de herbouw door Villanueva

Het plein heeft meerdere keren gebrand. Na de brand van 1631 voerde Gómez de Mora zelf de herbouw uit, en na een tweede brand in 1672 volgde een nieuwe herbouw. De verwoestendste brand was die van 1790. De architect Juan de Villanueva, die ook het Prado ontwierp, bouwde het plein daarna opnieuw op: hij liet de gevels twee verdiepingen lager uitvallen, sloot de hoeken en maakte negen toegangsbogen.

De bekendste boog is de Arco de Cuchilleros, waarvan de trap een steil hoogteverschil overbrugt. De naam verwijst naar de messenmakers die in de straat eronder werkten en de slagers van de Plaza Mayor van gereedschap voorzagen. De slagerij zelf, de Casa de la Carnicería aan de zuidkant, is nu een hotel.

De Casa de la Panadería en het standbeeld

Van de Casa de la Panadería uit 1590 zijn alleen de kelder en de begane grond bewaard gebleven, maar het gebouw bleef het model voor de rest van het plein. Het diende als stadsbakkerij, die de broodprijs vaststelde zodat de armsten brood konden kopen, later als verblijf voor de koning en als zetel van de Real Academia de Bellas Artes de San Fernando en de Academia de la Historia. Nu zit er het toerismecentrum van Madrid. De muurschilderingen op de gevel zijn van Carlos Franco en tonen mythologische figuren die bij de geschiedenis van de stad horen, zoals de godin Cibeles.

In het midden staat het ruiterstandbeeld van Felipe III, ontworpen door Giambologna en in 1616 voltooid door Pietro Tacca. Eeuwenlang stond het bij de toegang tot de Casa de Campo. Koningin Isabel II leende het in 1848 aan de stad, en sindsdien staat het op het plein; alleen tijdens de twee republieken is het ervandaan gehaald.

Bereikbaarheid en markten door het jaar

De dichtstbijzijnde metrostations zijn Ópera (lijn 2, 5 en de R), Sol (lijn 1, 2 en 3) en Tirso de Molina (lijn 1); het Cercanías-station heet Madrid-Sol. Het plein ligt in dezelfde oude kern als het Koninklijk Paleis, dus beide combineer je in één wandeling, en wie daarna een park zoekt, vindt dat in het Retiro.

Elke zondag is er een postzegelmarkt. Eind november tot en met 31 december 2026 staat er de kerstmarkt, en op Paaszondag, in 2027 op 28 maart, is er een tamborrada, een optocht met trommels. Tijdens de Semana Santa is er een tentoonstelling over de Goede Week. Het plein is open en heeft geen overkapping; hoe het weer per maand verschilt, staat op de pagina over het weer en klimaat in Madrid.

Veelgestelde vragen