Alcúdia, een ommuurd centrum naast de Romeinse stad Pollentia

Alcúdia binnen de muren en Port d'Alcúdia aan het strand

De gemeente Alcúdia beslaat een schiereiland van 60,51 vierkante kilometer in het noordoosten van Mallorca, met aan de noordkant de baai van Pollença en de buurgemeente Pollença, en aan de zuidkant de baai van Alcúdia. Op 1 januari 2025 telde de gemeente 21.907 inwoners, volgens het Spaanse statistiekbureau INE.

Wie een vakantie in Alcúdia boekt, komt op een van twee plekken terecht die weinig op elkaar lijken. Het oude centrum is een compacte kern binnen een stadsmuur, met het archeologisch museum erin en het opgravingsterrein van Pollentia er vlak buiten. Port d'Alcúdia ligt aan de baai en bestaat uit de haven, het lange zandstrand en de hotels en appartementen daarachter. Een adres in Alcúdia kan dus binnen de muren liggen of aan de boulevard.

Die tweedeling onderscheidt Alcúdia van andere badplaatsen op het eiland. In Cala Millor staan de hotels op een rij langs het strand en liggen de oude dorpskernen landinwaarts, in aparte dorpen. Port de Sóller heeft een haven die er al was voordat het toerisme kwam, maar geen ommuurde kern.

Pollentia, waar het stadsleven op Mallorca begon

Pollentia werd gesticht na de verovering van de Balearen door de Romeinse consul Quintus Caecilius Metellus in 123 v.Chr. De gemeente beschrijft die stichting als het begin van het stadsleven op Mallorca. Tussen de eerste eeuw v.Chr. en de derde eeuw n.Chr. groeide de stad uit tot de belangrijkste Romeinse stad van de Balearen, mede door de ligging tussen de twee baaien. Pollentia besloeg 18 tot 21 hectare en had een raster van straten van noord naar zuid, met drinkwatervoorziening en riolering.

Drie delen zijn te bezoeken. La Portella is een woonwijk met de resten van drie stadswoningen, waarvan het Huis van de Twee Schatten het best bewaard is: de vertrekken liggen rond een binnenhof en aan de straatkant staan nog de zuilen van een zuilengang. Het forum, het plein van de stad met een Toscaanse tempel, twee kleinere tempels en een reeks winkelruimten, ging in 2002 open voor bezoek en wordt in de zomermaanden nog altijd opgegraven. Het Romeinse theater uit de eerste eeuw n.Chr. ligt aan de rand van het terrein, met de zitplaatsen in de rots uitgehakt; in de late oudheid werd het als begraafplaats gebruikt, en in de zitrijen en op de speelvloer zijn de graven nog te zien.

De eerste systematische opgravingen begonnen in 1923 onder professor G. Llabrés Quintana. De Spaanse Burgeroorlog legde het werk stil, waarna de Fundació Bryant het vanaf de jaren vijftig tot 1997 overnam. Het huidige onderzoek wordt gefinancierd door het Consorci de la Ciutat Romana de Pollentia en richt zich op het forum.

Twee muurringen en de titel Ciudad Fidelísima

Het centrum dankt zijn vorm aan twee muurringen, een middeleeuwse en een renaissancistische; het toerismeportaal van de gemeente dateert de muren in de veertiende eeuw. Koning Jaume II stichtte Alcúdia in 1325 als villa, een plaats met een eigen stadsbestuur, en keizer Karel V, in Spanje Carlos I, verleende haar later de titel Ciudad Fidelísima, allertrouwste stad.

Binnen die muren staat het Museu Monogràfic de Pol·lèntia, in een gebouw uit de veertiende eeuw, waar de vondsten uit de Romeinse stad bewaard worden. Een groter historisch centrum, met kathedraal en meerdere musea, vind je in Palma de Mallorca.

Een lang zandstrand en kleine baaien langs de rotskust

De gemeente beschrijft haar kust als deels zandstrand en deels steile rotskust met kleine baaien van kiezels. Het zandstrand is Platja d'Alcúdia, aan de baai van Alcúdia, waar Port d'Alcúdia aan grenst; bij de kleinere stranden en baaien noemt het toerismeportaal onder meer Alcanada, s'Illot en Es Coll Baix. Welke maanden aan deze kust droog en warm zijn, staat bij weer en klimaat op Mallorca.

Aan dezelfde baai ligt het Parc Natural de s'Albufera de Mallorca, een moerasgebied van ruim 2.000 hectare dat op 28 januari 1988 tot natuurpark werd aangewezen. Het grenst aan de baai van Alcúdia, maar ligt volgens de Balearische regering in de gemeenten Muro en sa Pobla, met de ingang bij Platja de Muro. In het gebied zijn 303 vogelsoorten waargenomen.

Veelgestelde vragen