Zaragoza

Een grote stad aan de Ebro, ver van de kust

Zaragoza is de hoofdstad van de autonome gemeenschap Aragón en van de gelijknamige provincie. Onder de Spaanse bestemmingen hoort het bij de steden in Spanje en niet bij de badplaatsen: de stad, in het Nederlands ook Saragossa, ligt in het binnenland aan de Ebro. Wie een strandvakantie zoekt, kijkt bij de Spaanse kusten; Zaragoza is een stad voor monumenten, tapas en een geschiedenis in lagen.

Volgens het Spaanse statistiekbureau INE telde de gemeente op 1 januari 2025 693.091 inwoners en de hele provincie 991.991. Daarmee is Zaragoza de vierde gemeente van Spanje, net voor Sevilla met 689.423 inwoners; alleen Madrid, Barcelona en València zijn groter.

Op de kaart van Spanje ligt Zaragoza tussen Madrid en Barcelona, op het punt waar wegen uit onder meer Madrid, Barcelona, Bilbao, Pamplona en Valencia samenkomen. Het treinstation Zaragoza-Delicias ligt binnen de stad en is verbonden met de wijken en de luchthaven. Renfe heeft vanaf Zaragoza routes naar onder meer Madrid, Barcelona, València, Sevilla en Málaga. De luchthaven ligt 10 kilometer van de stad en heeft vluchten naar Spaanse en Europese steden.

Een kathedraal op een Romeins forum en een moskee

Zaragoza begon als Caesaraugusta, een Romeinse stad die volgens de gemeente als enige ter wereld de volledige naam van keizer Augustus droeg. Als stichtingsjaar wordt 14 voor Christus voorgesteld. Het Romeinse stadscentrum is te bezoeken in vier musea: het forum, de rivierhaven, de thermen en het theater. Het forum ligt onder de Plaza de la Seo en werd ontdekt bij opgravingen tussen 1988 en 1991.

Op datzelfde forum staat nu La Seo, de kathedraal van de Verlosser (Catedral del Salvador). Later stond op die plek ook de Grote Moskee van het islamitische Saraqusta, waarvan de minaret gedeeltelijk voortleeft in de huidige toren. Nadat Alfons I de stad in 1118 had veroverd, begon in de twaalfde eeuw de bouw van de kathedraal zoals je haar nu ziet, waarbij romaanse bouw werd samengevoegd met de oude moskee. Er werd aan gebouwd tot 1704, toen de barokke spits op de toren kwam.

Mudéjar in baksteen en keramiek: La Seo, San Pablo en de Aljafería

Het woord mudéjar staat voor een bouwstijl uit het christelijke Aragón waarin islamitische tradities van baksteen- en keramiekwerk doorleefden. In Zaragoza zie je die stijl in drie monumenten die bij het werelderfgoed van de mudéjararchitectuur van Aragón horen, dat UNESCO in 1986 inschreef en in 2001 uitbreidde: La Seo, de kerk met toren van San Pablo en het paleis van de Aljafería.

Bij La Seo is het de buitenmuur van de Parroquieta, een kapel van de kathedraal. Die muur uit de veertiende eeuw heeft baksteenpatronen van sterren en verstrengelde banden, aangevuld met groen en wit geglazuurde keramiek. San Pablo heeft een achthoekige toren die op dezelfde manier is versierd. De Aljafería werd in de elfde eeuw gebouwd voor de taifa van Zaragoza, een van de kleine islamitische koninkrijken van die tijd. Na de christelijke herovering kreeg het een mudéjarpaleis, met een troonzaal waarvan het houten plafond is verguld en beschilderd.

De Pilar: een barokke basiliek met fresco's van Goya

De Basílica de Nuestra Señora del Pilar is het pelgrimsoord van de Virgen del Pilar en de tweede kathedraal van de stad. De bouw begon in 1681 naar een ontwerp van Francisco de Herrera el Mozo en het barokke hoofdgebouw was in 1754 in hoofdzaak af. De Santa Capilla, de kapel van het Mariabeeld, kwam in 1765 gereed onder leiding van Ventura Rodríguez. Elk van de vier torens is 92 meter hoog; de laatste werd in 1961 voltooid.

Goya maakte in de Pilar twee grote fresco's. La adoración del Nombre de Dios uit 1772 is klassiek van opzet, in zachte ocher- en bruintonen. Regina Martyrum hangt op bijna vijftig meter hoogte in een koepel aan de noordkant en is kleurrijker en vernieuwender. Volgens de beheerder verschillen de twee zo sterk in stijl dat je zou twijfelen of dezelfde hand ze schilderde.

De beheerder, het Cabildo, verkoopt een bezoek aan beide kathedralen en drie musea, met de uitkijktoren van de Pilar als optie. Volgens zijn website was La Seo in oktober 2026 van maandag tot en met zaterdag open van 10:00 tot 14:30 en van 16:00 tot 20:00 uur, en op zondag 's ochtends alleen van 10:00 tot 12:00 uur; de tijden kunnen wijzigen door de eredienst. De Fiestas del Pilar lopen in 2026 van 10 tot en met 18 oktober, met 12 oktober als feestdag van de Pilar. Controleer in die dagen vooraf de openingstijden van kerken en musea.

Tapas in El Tubo en rond de Plaza de Santa Marta

Tapas eten is voor de inwoners volgens de gemeente een sociale bezigheid: je loopt van bar naar bar en kijkt wat er op de toonbank ligt. De oude kern heeft meerdere tapaszones. El Tubo dankt zijn naam aan de smalle, lange straten, waar enkele van de oudste bars en tavernes van de stad staan. Rond de Plaza de Santa Marta, tussen La Seo en de Calle Mayor, verandert het plein in een groot terras waar je vermout drinkt bij je tapas. De Calle Estudios staat bekend om traditionele tavernes met Aragonese vleeswaren en kazen, en in de Calle Heroísmo houden de bars op donderdagavond vanaf 20:00 uur de Juepincho, met tapas, porties en drankjes.

Droog, warm in de zomer en vaak winderig

Het AEMET-station Zaragoza Aeropuerto ligt op 249 meter hoogte en meet over de jaren 1981 tot 2010 gemiddeld 322 mm neerslag per jaar, verdeeld over 51 dagen met minstens 1 mm. De zomer is heet en de winter koud, met gemiddeld 7,6 dagen vorst in januari. Het station ligt bij de luchthaven, ongeveer 10 kilometer van het centrum, en de cijfers in de tabel zijn gemiddelden en geen verwachting voor een losse dag.

Wind is het tweede kenmerk. Het Ebrodal ligt tussen twee gebergten, waardoor de lucht meestal uit het noordwesten of het zuidoosten komt: de cierzo en de bochorno. Op het vliegveld was de gemiddelde windsnelheid in 1957 tot 1986 19 km/h op 20 meter hoogte, met 22 km/h in april en 19,4 km/h in juli. De noordwestenwind haalt volgens dat onderzoek het hele jaar gemiddeld meer dan 20 km/h en van november tot april bijna 30 km/h, en is koud en droog.

Bron: AEMET, Valores climatológicos normales: Zaragoza, Aeropuerto

Veelgestelde vragen