Naar de inhoud
Cultuur · Geschiedenis

De Visigoten

De Visigoten waren een Germaanse groep die na haar nederlaag bij Vouillé in 507 vanuit Zuid-Frankrijk naar Hispania uitweek en Toledo tot hoofdstad maakte. Dat koninkrijk hield stand tot 711. De omslag kwam in 589, toen koning Recaredo op het derde concilie van Toledo het arianisme afzwoer en Goten en Hispano-Romeinen onder dezelfde kerk kwamen te vallen.

Gepubliceerd op 5 oktober 2026Leestijd ongeveer 4 minuten
De votiefkroon van Recceswinth in het Museo Arqueológico Nacional in Madrid.
Foto: Emilio J. Rodríguez Posada, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
Op deze pagina
Hoofdstad
Toledo
Geloof
Ariaans christendom, vanaf 589 katholiek
Bekendste vondst
Tesoro de Guarrazar, Guadamur (Toledo)
Nieuw gestichte stad
Recópolis, Zorita de los Canes (Guadalajara)

Van het koninkrijk Toulouse naar het koninkrijk Toledo

De Visigoten waren een Germaanse groep die in 412 Gallië bereikte en zich na een verdrag met het Romeinse rijk in Aquitanië vestigde, waar zij het koninkrijk Toulouse stichtten. Van daaruit kwamen zij als Romeinse hulptroepen het Iberisch schiereiland binnen, tegen de Vandalen en Alanen die er in 409 waren binnengevallen en later tegen de Sueven in het noordwesten. Zij namen daarbij strategische vestingen in en controleerden de belangrijkste heerwegen met garnizoenen, zonder dat het schiereiland hun thuisbasis was.

In 507 veranderde dat. De Franken versloegen hen bij Vouillé, waarna zij in groten getale naar Hispania uitweken, naar een gebied dat ongeveer het midden van het huidige Castilië beslaat, en Toledo tot hoofdstad maakten. De twee eeuwen die volgden vormen in de geschiedenis van Spanje de schakel tussen het Romeinse Hispania en het moslimbestuur dat na 711 kwam.

Het derde concilie van Toledo in 589

De Visigoten waren christenen, maar hingen het arianisme aan, een leer die de kerk van Rome als ketters beschouwde, terwijl de Hispano-Romeinse meerderheid katholiek was. Bijna twee eeuwen lang bestonden de twee groepen met hun eigen gewoonten naast elkaar, en ook hun grafvelden lagen apart.

Koning Leovigildo, die van 572 tot 586 regeerde, legde de basis voor de territoriale eenwording van Hispania en was de eerste Visigotische vorst die munten op eigen naam liet slaan. Zijn zoon Recaredo zwoer in 589 op het derde concilie van Toledo het arianisme af en ging over tot het katholicisme van de meerderheid. Vanaf die bekering versnelde de versmelting van beide bevolkingsgroepen en werden de Hispano-Romeinen in de Visigotische staat opgenomen. Bij de basiliek van Santa Leocadia in Toledo, waar een deel van de concilies plaatsvond, zijn twee steenfragmenten gevonden met de geloofsbelijdenis van Nicea erop.

Recópolis, een stad die vanaf de grond werd aangelegd

In 578 liet Leovigildo bij het huidige Zorita de los Canes in de provincie Guadalajara een nieuwe stad bouwen en noemde die Recópolis, naar zijn zoon Recaredo. Het is de enige bekende stad die in het vroegmiddeleeuwse West-Europa op initiatief van de staat vanaf de grond werd aangelegd. De plattegrond volgt twee elkaar kruisende hoofdstraten, in de trant van de Romeinse cardo en decumanus, met op het hoogste punt een paleiscomplex rond een groot plein en de voornaamste kerk aan de oostzijde. Bij het atrium daarvan werden in 1945 negentig gouden trientes gevonden die tussen 576 en 579 in de grond moeten zijn gegaan. Sinds december 2004 is het terrein een beschermd archeologisch park.

Guarrazar: kronen die over drie verzamelingen verdeeld raakten

Op 25 augustus 1858 stuitte een echtpaar uit Guadamur, even ten westen van Toledo, bij de bron van Guarrazar op een goudschat; twee dagen later vond een boer een tweede kuil. Zo ontstonden twee partijen. De eerste, negen votiefkronen en vijf hangkruisen, werd aan de Franse staat verkocht en belandde in het Musée de Cluny in Parijs. De belangrijkste stukken van de tweede partij gingen naar koningin Isabella II, naar de wapenkamer van het Koninklijk Paleis in Madrid, waar de kroon van Suintila in 1921 werd gestolen.

In 1941 keerden na onderhandelingen tussen Spanje en Frankrijk zes kronen terug, waaronder die van Recesvinto, sinds 1943 in het Museo Arqueológico Nacional. Drie bleven in Parijs, en de vinders hebben erkend dat zij sieraden aan Toledaanse goudsmeden verkochten die het goud omsmolten. Op de vindplaats zelf is sinds 2013 een complex van ruim veertig hectare blootgelegd, met een basiliek van granieten blokken.

711: het einde van het koninkrijk, niet van de bevolking

In 711 trokken Arabische en Berberse groepen vanuit Noord-Afrika het Iberisch schiereiland binnen. Daarmee eindigde het koninkrijk van Toledo en begon de periode van Al-Andalus; de Moren is de latere verzamelnaam voor de nieuwkomers. De verovering door de noordelijke christelijke koninkrijken die daarna op gang kwam, staat bekend als de Reconquista.

De bevolking verdween in 711 niet. Bij de basiliek van Vega del Mar aan de kust van Málaga zijn 148 graven opgegraven, grotendeels uit de zevende eeuw, en in enkele daarvan is islamitisch aardewerk gevonden. De begraafplaats bleef dus na de komst van de moslimlegers in gebruik.

Veelgestelde vragen

Waar kun je Visigotisch Spanje nu nog bekijken?

Op drie plaatsen die elkaar aanvullen. Het Museo Arqueológico Nacional in Madrid toont de teruggekeerde kronen en kruisen van Guarrazar, grafgiften uit de Visigotische grafvelden en een gereconstrueerde kerkapsis. Het Museo de los Concilios y de la Cultura Visigoda in Toledo, sinds 1971 gevestigd in de kerk van San Román, laat vondsten uit de provincie Toledo zien en materiaal uit de Vega Baja, waar de Visigotische stad vermoedelijk lag. Het archeologisch park van Recópolis is de vindplaats zelf. Zie ook de rubriek cultuur van Spanje.

Werden de gouden kronen van Guarrazar gedragen?

Nee, een votiefkroon was een geschenk aan een kerk en geen hoofddeksel. Koningen en edelen lieten zulke kronen maken en boden ze aan, waarna ze als wijgeschenk werden opgehangen. Dat verklaart de vorm: de kroon van Recesvinto is een open gouden ring van twee halfronde platen met scharnieren en pennen, gemaakt om vrij te hangen en niet om op een hoofd te passen.

Bronnen

Verder lezen

Verwante onderwerpen

Cultuur · Geschiedenis

Al-Andalus

Het deel van Spanje dat tussen 711 en 1492 onder moslimbestuur stond, en wat ervan is overgebleven.

Cultuur · Geschiedenis

De Moren in Spanje

De verzamelnaam voor de moslims van middeleeuws Spanje: wie zij waren, wat er met hen gebeurde en wat bleef.

Cultuur · Geschiedenis

De Reconquista

De christelijke verovering van Al-Andalus tussen 722 en 1492, en de herkomst van het woord Reconquista.

Cultuur · Geschiedenis

Spaanse geschiedenis

Van de eerste bewoners van Atapuerca tot de grondwet van 1978: de hoofdlijn van de Spaanse geschiedenis in negen perioden.