Spaanse popmuziek: van Eurovisie en Movida tot Rosalía

Twee Eurovisiezeges onder Franco

Pop hoort bij de kunst en cultuur van Spanje, maar in een andere vorm dan schilderijen of gebouwen. Internationaal zichtbaar werd de Spaanse pop in de jaren zestig vooral via het Eurovisie Songfestival.

Massiel won op 6 april 1968 in Londen met La, la, la, met één punt voorsprong op de Britse Cliff Richard. Joan Manuel Serrat was oorspronkelijk gekozen, maar weigerde in een andere taal dan het Catalaans op te treden en werd twee weken voor het songfestival door Massiel vervangen.

In 1969 won Salomé met Vivo cantando, op 29 maart in het Teatro Real in Madrid. Het was de eerste keer dat de winst gedeeld werd: Spanje, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk kregen elk 18 punten en werden samen winnaar. Spanje was daarmee het eerste land dat twee jaar achter elkaar won.

De Movida madrileña, 1980 tot halverwege de jaren tachtig

De Movida madrileña was een scene rond muziek, film en uitgaansleven in Madrid, in de jaren na de dood van Franco. Als beginpunt geldt het eerbetoonconcert voor José Enrique Cano Leal, bijgenaamd Canito en drummer van de band Tos, die op 3 januari 1980 bij een verkeersongeluk om het leven was gekomen. Het concert vond plaats op 9 februari 1980 in de zaal van de ingenieursschool Escuela de Caminos van de Universidad Politécnica de Madrid. Onder anderen Tos, Nacha Pop en Alaska y los Pegamoides stonden op het programma.

Op 23 mei 1981 volgde het Concierto de Primavera, georganiseerd door studenten van de architectuurschool Escuela de Arquitectura. Het festival duurde meer dan acht uur, met onder anderen Alaska y los Pegamoides, Nacha Pop en Los Secretos, en trok volgens een Spaanse geschiedenissite meer dan 15.000 bezoekers.

Zo'n scene had plekken en mensen nodig. La Vía Láctea, aan de calle Velarde, ging in 1979 open en werd snel een vaste plek voor de nieuwe golf. Rock-Ola, aan de calle Padre Xifré, was open van 31 maart 1981 tot maart 1985 en geldt als het middelpunt van de Movida. In 1982 kwamen onafhankelijke labels als DRO, Lollipop en Nuevos Medios op. Grote platenmaatschappijen zagen hoe goed die labels verkochten en begonnen daarna zelf schijnbaar onafhankelijke labels.

Ook buiten de muziek was er een gezicht: Pedro Almodóvar vertoonde in 1980 regelmatig zijn korte films in Café Alphaville. In dezelfde jaren was Enrique Tierno Galván burgemeester van Madrid. Hij wordt vaak met de Movida verbonden, omdat hij de cultuur de straat op bracht.

Rosalía en Motomami

Rosalía bracht Motomami uit op 18 maart 2022. Het album wordt beschreven als experimentele pop met elementen van reggaeton. Bij de 23e Latin Grammy Awards, op 17 november 2022 in Las Vegas, won het onder meer Album van het Jaar en Beste Alternatieve Muziekalbum. Bij de 65e Grammy Awards kreeg Rosalía voor het album de prijs voor Beste Latin Rock- of Alternatief Album.

Voor de Spaanse popgeschiedenis is dat een ander soort erkenning dan de Eurovisiezeges ruim vijftig jaar eerder. Daar ging het om een jaarlijkse televisiewedstrijd tussen landen, hier om muziekprijzen die per categorie worden uitgereikt.

Pop naast de schilderkunst

De bekendste Spaanse kunstenaars van de twintigste eeuw zijn schilders, zoals Pablo Picasso, Salvador Dalí en Joan Miró. Hun werk hangt in musea. Pop heeft een ander spoor, dat van radio, platenlabels, clubs en festivals, en laat zich daarom minder goed in één werk of één naam vangen. Meer onderwerpen uit dezelfde tak vind je op de pagina cultuur.

Veelgestelde vragen