Loterij El Gordo: de kerstloterij die in 1812 begon

Officiële naam

Sorteo Extraordinario de Navidad

Eerste trekking

18 december 1812, Cádiz

Trekking tegenwoordig

22 december, Teatro Real in Madrid

Prijs van een décimo (2025)

20 euro

El Gordo per décimo (2025)

400.000 euro

Onderdeel van

Spaanse tradities en feesten

Eén naam voor de hoofdprijs en voor de hele loterij

Loterij El Gordo is de bekendste naam voor het Sorteo Extraordinario de Navidad, de kerstloterij van Spanje. Strikt genomen is el Gordo, letterlijk "de dikke", de hoofdprijs van die trekking, maar in het dagelijks gebruik staat het woord voor de hele loterij. De loterij hoort bij de Spaanse tradities en feesten en is, net als die feesten, herkenbaar aan een vaste datum en een vast ritueel.

De eerste kersttrekking vond plaats op 18 december 1812 in Cádiz, met nummer 03604 als winnaar. De Cortes, het Spaanse parlement dat toen in Cádiz bijeen was, zocht inkomsten voor de staatskas zonder nieuwe belastingen te heffen, en de loterij was een van de middelen daarvoor. Waar de naam "gordo" vandaan komt, is in de bronnen die wij raadpleegden niet vastgelegd, dus daar doen we geen uitspraak over.

Hoe de hoofdprijs van 400.000 euro is opgebouwd

In de editie van 2025 kostte een biljet, in het Spaans een billete, 200 euro. Het was verdeeld in tien décimos van elk 20 euro. De hoofdprijs bedroeg 4.000.000 euro per biljet, zodat een décimo met het winnende nummer 400.000 euro opleverde. Per ingezette euro is dat 20.000 euro.

De loterij kent 100.000 nummers, van 00000 tot en met 99999, en elk nummer bestond in 2025 in 198 series. Het winnende nummer is dus in veel biljetten verkocht, en omdat een biljet in tienden wordt aangeboden, kan de hoofdprijs bij veel verschillende mensen terechtkomen. De trekking kent daarnaast kleinere prijzen, waarvan wij de bedragen hier niet uitwerken omdat ze per jaar kunnen veranderen.

Bron: MadridActual: alles over de kerstloterij, met gegevens van Loterías y Apuestas del Estado

Kinderen die de nummers zingen

De nummers en prijzen worden niet voorgelezen maar gezongen, door leerlingen van het Colegio de San Ildefonso in Madrid. De school begon als opvang voor wezen van ambtenaren. Haar leerlingen zijn al sinds 1771 betrokken bij de Spaanse staatsloterij, ruim veertig jaar voor de eerste kersttrekking. De kinderen worden gekozen op een heldere stem, een duidelijke uitspraak en het vermogen om de nummers vlot te lezen.

In het begin deden alleen jongens mee. Meisjes zijn er sinds 1984 bij, het jaar waarin de school ook meisjes in het internaat opnam.

Eén podium in Madrid, een land dat meekijkt

Tegenwoordig is de trekking elk jaar op 22 december. Sinds 2012 vindt ze plaats in het Teatro Real in Madrid, in het jaar waarin de loterij tweehonderd jaar bestond. Daarvoor was de zaal van de Loterij aan de calle Guzmán el Bueno ruim veertig jaar de vaste plek, volgens het Teatro Real vanaf 1963. In 2010 en 2011 was de trekking in het Palacio de Congresos, waar meer publiek bij kon zijn.

Bij Semana Santa en Las Fallas speelt het feest zich af op straat, in de eigen stad of wijk. Bij de loterij vindt de ceremonie op één podium plaats, en het hele land volgt haar via televisie en radio. Meer tradities, van flamenco tot lokale feesten, staan onder Cultuur.

Belasting over de prijs

Wie in Spanje belastingplichtig is voor de inkomstenbelasting, betaalt over een loterijprijs een bijzondere heffing, maar alleen over het deel boven 40.000 euro. Daarover geldt een tarief van 20 procent, en de heffing wordt voor elke gewonnen décimo apart berekend. Bij een décimo van 400.000 euro blijft dus 40.000 euro vrij, gaat over de overige 360.000 euro een heffing van 72.000 euro naar de belasting en blijft 328.000 euro over. Het bedrag wordt bij de uitbetaling als voorheffing ingehouden. Is een prijs gedeeld, dan wordt de vrijstelling verdeeld over de winnaars.

Dit volgt uit de wettekst zoals die op 5 oktober 2026 is geraadpleegd, en de regels kunnen bij een wetswijziging veranderen. Voor wie niet in Spanje belastingplichtig is, hebben wij de regels niet nagelezen. Vraag het actuele tarief en de gevolgen voor jouw situatie na bij de Spaanse belastingdienst of bij de organisator van de loterij.

Veelgestelde vragen