Weer en klimaat aan de Costa del Sol

De klimaattabel voor Málaga

Langjarige gemiddelden over de periode 1981 tot 2010. Dit zijn gemiddelden, geen verwachting voor een losse reisdag.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden voor het station Málaga Aeropuerto · 1981 tot 2010

Een regendag is een dag waarop minstens 1 millimeter neerslag is gemeten, niet een dag die verregent. De zonuren per dag zijn het maandtotaal van AEMET gedeeld door het aantal dagen in de maand.

Winters met nauwelijks vorst en zomernachten boven 20 °C

De winters aan de Costa del Sol zijn zacht en de zomers heet. Op het meetstation van de luchthaven van Málaga ligt de gemiddelde maximumtemperatuur, dus het gemiddelde van de hoogste waarde per dag, in januari op 16,8 °C en in augustus op 30,8 °C; juli komt daar met 30,5 °C vlak onder. Hoe deze temperaturen zich verhouden tot andere delen van Spanje lees je in het overzicht van weer en klimaat per bestemming.

's Nachts koelt het in de zomer weinig af. De gemiddelde minimumtemperatuur blijft in juli en augustus op 20,5 en 21,1 °C, waardoor ook de avonden warm zijn; in januari zakt die naar 7,4 °C. Vorst komt aan de kust vrijwel niet voor, want het station telt gemiddeld 0,2 vorstdagen per jaar en gemiddeld geen dag met sneeuw.

Die cijfers gelden voor een meetpunt op 7 meter hoogte, vlak aan zee. De bergketens die direct achter de kust oplopen, met toppen tussen 600 en 1.200 meter, zijn koeler dan de kuststrook zelf. Over de indeling van die strook en het landschap erachter gaat de pagina over de kust van de provincie Málaga.

Het station meet gemiddeld 2.905 zonuren per jaar, van ruim elf uur per dag in juli tot ruim vijf uur in december. Het aantal volledig heldere dagen ligt lager: gemiddeld 109 per jaar, waarvan ruim twintig in juli en bijna acht in januari. Op de overige dagen staat er bewolking, en dat is iets anders dan een dag zonder zon.

De regen valt tussen november en maart

Van de 534 millimeter neerslag die hier per jaar valt, komt 381 millimeter tussen november en maart naar beneden, ruim zeventig procent van het jaartotaal. November en december zijn met elk 100 millimeter de natste maanden, januari volgt met 69 en februari met 60 millimeter. Juni, juli en augustus halen samen 12 millimeter: in juli wordt gemiddeld eens in de tien jaar een dag met minstens 1 millimeter gemeten.

De regen valt hier in weinig dagen. Het station van Málaga komt op ruim 42 regendagen per jaar, wat bij 534 millimeter neerkomt op gemiddeld bijna 13 millimeter per regendag. Op de luchthaven van Palma meet AEMET bijna 51 regendagen en 411 millimeter, dus minder regen verdeeld over meer dagen; de maandcijfers daarvan staan bij het weer en klimaat op Mallorca. Binnen het jaar loopt het ook uiteen: in november valt er per regendag gemiddeld bijna 18 millimeter, in januari bijna 12.

De terral, de landwind achter de hitterecords

De hoogste temperaturen van Málaga vallen niet op gewone zomerdagen, maar tijdens de terral. Dat is een warme, droge wind die van het land naar de zee waait en die bij de luchthaven uit het noordwesten komt. De lucht is al opgewarmd voordat ze de provincie bereikt en wordt samengedrukt terwijl ze de hellingen van de kustbergen afdaalt. In een presentatie uit 2025 wordt die opwarming geschat op ongeveer één graad per honderd meter daling. Een meteoroloog van het observatorium op de luchthaven schreef al in 1966 dat de temperatuurstijging volledig aan die samendrukking is toe te schrijven, en dat het effect per plaats verschilt met de hoogte van de bergen erachter.

Twee hardnekkige verhalen kloppen niet. De terral komt niet uit Afrika: op dagen met terral staat de wind in de hele zuidelijke helft van het schiereiland uit het noorden, en beide teksten, die in de repository van AEMET staan, noemen de Afrikaanse herkomst daarom een misverstand. Hij duurt ook niet standaard drie dagen. Wat wel klopt, is dat de luchtvochtigheid tijdens een terral sterk daalt, volgens de presentatie tot ergens tussen de 8 en 15 procent. Daardoor voelt 37 °C met terral aan als 36 °C, terwijl 32 °C bij 85 procent luchtvochtigheid als 37 °C aanvoelt.

In de winter werkt de wind anders uit. Hij komt dan vaker voor dan in de zomer: uit de windtellingen over 1950 tot 1961 kwam de terral in januari op 46 procent van de waarnemingen en in juli op 25 procent. Hij is in die maanden sterker en vlagiger, met snelheden rond de twintig knopen, en levert heldere dagen met een diepblauwe hemel en uitzonderlijk goed zicht.

De uitschieters zijn fors. Op 19 juli 2023 werd op het station Centro Meteorológico in Málaga 44,2 °C gemeten, precies de waarde die daar op 18 juli 1978 ook al was bereikt, en de nacht erna zakte de temperatuur niet verder dan 31,6 °C. Op 12 december 2023 kwam de stad op 29,9 °C, volgens de auteurs van de bijdrage de hoogste decemberwaarde die tot dan toe in Málaga en op het Iberisch Schiereiland was gemeten. Ter vergelijking: op het meetstation van de luchthaven ligt de gemiddelde maximumtemperatuur in augustus op 30,8 °C. Dat is een ander station dan Centro Meteorológico, dus de vergelijking geeft alleen een indicatie.

Tien graden verschil binnen een paar kilometer

De terral bereikt niet de hele kust tegelijk, en dat levert op hetzelfde moment heel verschillende temperaturen op. In de presentatie staan enkele van die dagen naast elkaar. Op 2 augustus 2024 werd in Vélez-Málaga 42,6 °C gemeten, terwijl het negen kilometer verderop in Torrox Costa 30 °C was. Op 29 juni 2023 kwam Estepona op 42 °C, tegen 30,1 °C in San Pedro de Alcántara op zestien kilometer en 29,7 °C in Marbella op vijfentwintig kilometer. In Mijas Pueblo, op 425 meter hoogte, viel de wind op een avond om half elf binnen en liep de temperatuur op naar 38 °C, terwijl beneden in Mijas Costa 26 °C stond.

Het verschil kan volgens dezelfde bron binnen vijf kilometer oplopen tot tien graden. Bereikt de wind niet de hele stad Málaga, dan heet dat plaatselijk poniente aterralado. Voor de klimaattabel bovenaan betekent dit dat die één meetpunt beschrijft en geen hele kuststrook.

Levante en poniente: lage bewolking, motregen en golfslag

Naast de terral kent deze kust twee andere overheersende winden. De levante komt bij Málaga uit het zuidoosten, is koel en vochtig en houdt de zomers daardoor draaglijk; in juli, augustus en september was hij in de tellingen over 1950 tot 1961 goed voor 45 procent van de waarnemingen. Hij brengt uitgestrekte banken lage bewolking boven de kust en levert hooguit wat motregen. Richting de Straat van Gibraltar, waar de kust overgaat in de Costa de la Luz, neemt hij in kracht toe en haalt hij regelmatig meer dan dertig tot veertig knopen. Dat levert een temporal de levante op: twee tot drie dagen zware golfslag langs de kust.

De poniente, de westenwind, brengt de echte regen. Hij voert Atlantische fronten mee en geeft dan matige en aanhoudende neerslag. Vissers in Málaga vatten het verschil samen in een gezegde dat de meteoroloog in 1966 optekende: el levante las mueve y el poniente las llueve, de oostenwind verplaatst de wolken en de westenwind laat ze regenen. Een derde situatie draait de wind naar het zuiden: een lagedrukgebied tussen de Canarische Eilanden en de Golf van Cádiz, of een koudedruppel boven die golf. Het eerste geeft veel bewolking en wat regen; bij een koudedruppel is de wind veel sterker en kan het soms stortregenen.

Waarom het zeewater in augustus ineens koud kan zijn

Een terral koelt het zeewater langs deze kust merkbaar af. Over de oorzaak lopen de verklaringen uiteen. Het artikel uit 1966 wijst op de sterke verdamping die de droge landwind veroorzaakt, terwijl de bijdrage uit 2024 aan de wetenschappelijke bijeenkomst van de Asociación Meteorológica Española het toeschrijft aan het opwellen van kouder water uit de diepte. Beide beschrijven hetzelfde gevolg: midden in een hete week kan het water kouder zijn dan de dagen ervoor.

Dezelfde presentatie noemt twee gevolgen die zwemmers opvallen: het water wordt helderder en kwallen trekken verder de zee op. Een koelere zee heeft ook een keerzijde. Schuift er warme, vochtige lucht overheen, dan vormt zich zeemist, aan deze kust taró genoemd. Het station bij de luchthaven telt gemiddeld tien mistdagen per jaar, en volgens het artikel uit 1966 hangt de meeste kustmist samen met de poniente.

Langjarige maandgemiddelden van de watertemperatuur publiceert AEMET niet bij de klimaatcijfers per meetstation, dus staan ze ook niet in de tabel bovenaan deze pagina.

De Costa del Sol naast vier andere Spaanse kusten

Vergeleken met andere Spaanse kusten valt de Costa del Sol vooral op door de hoeveelheid regen. Van de vijf meetstations hieronder is dat van Málaga met 534 millimeter per jaar het natste, met Cádiz er vlak achter. De Costa de Almería zit er met 200 millimeter ver onder, en de Costa Blanca en de Costa Cálida komen allebei iets boven de 310 millimeter uit.

In zomerse maximumtemperaturen verschillen de vier mediterrane kusten weinig: Almería komt in augustus op 31,0 °C, Málaga en Alicante allebei op 30,8 °C en San Javier op 29,5 °C. Cádiz ligt aan de Atlantische Oceaan en blijft met 27,9 °C koeler. De winternachten lopen meer uiteen dan de zomerdagen: Cádiz heeft in januari een gemiddelde minimumtemperatuur van 9,4 °C, Almería van 8,3 °C, Málaga van 7,4 °C, Alicante van 6,3 °C en San Javier van 5,5 °C.

Het grootste contrast ligt verder naar het noordoosten. Voor de Costa Brava is hier het station van de luchthaven van Girona gebruikt. Dat ligt op 143 meter en een eind landinwaarts, dus de vergelijking met de kuststations gaat niet helemaal op. Toch is het verschil groot: de gemiddelde januarinacht is er 1,1 °C en de gemiddelde januaridag 13,1 °C, tegen 7,4 en 16,8 °C bij Málaga. Een landelijk beeld, met de verschillen tussen de kusten, de Meseta en het noorden, staat op de pagina over het klimaat van Spanje.

Bron: AEMET, klimatologische normaalwaarden per meetstation, periode 1981 tot 2010

De warmste jaren in Málaga vielen in 2022 en 2023

De klimaattabel bovenaan gaat over 1981 tot 2010, omdat dat de normaalwaarden zijn die AEMET per meetstation publiceert. In zijn maand- en seizoensrapporten vergelijkt dezelfde dienst inmiddels met 1991 tot 2020, en de recente jaren liggen daar ruim boven. De zomer van 2026 was volgens AEMET de warmste in Spanje sinds in elk geval 1869, met een gemiddelde van 24,5 °C op het vasteland, 2,4 °C boven die referentieperiode. In diezelfde zomer telden het vasteland en de Balearen 61 dagen onder hittegolfomstandigheden, tegen 41 in de zomer van 2022 en 36 in die van 2025.

Voor Málaga zelf liggen de jaargemiddelden sinds 2000 boven het langjarige gemiddelde, met 2022 en 2023 als warmste jaren sinds het begin van de metingen: allebei 20,2 °C. De auteurs signaleren ook dat de terral in herfst en winter minder koud is dan vroeger en dat er in die maanden vaker taró ontstaat, en ze verbinden dat voorzichtig aan de opwarming.

De tabel beschrijft dus de dertig jaar tot en met 2010. Lees de maandcijfers als een beeld van het klimaat tot dat jaar: de laatste jaren kunnen warmer zijn.

Veelgestelde vragen