Baeza, een renaissancecentrum in het olijfland van Jaén

Eén werelderfgoedsite, verdeeld over twee stadjes

Baeza staat sinds 2003 op de werelderfgoedlijst van UNESCO, maar niet als zelfstandige site. De inschrijving geldt voor de renaissancecentra van Úbeda en Baeza samen. Het stadje ligt in de comarca La Loma in de provincie Jaén, op 750 meter hoogte en ongeveer 45 kilometer van de provinciehoofdstad, in het oostelijke binnenland van Andalusië. Met 15.567 inwoners in 2025 is Baeza klein voor de hoeveelheid monumentale steen die er staat.

Die verhouding tussen omvang en monumenten is te verklaren uit de zestiende eeuw, toen beide plaatsen werden verbouwd volgens de bouwideeën die uit Italië naar Spanje kwamen. Andrés de Vandelvira was de hoofdarchitect van dat werk. UNESCO beschrijft de twee centra als een verdeling van stedelijke functies: Baeza draagt de publieke, kerkelijke en onderwijsgebouwen, en in het centrum van Úbeda staan de adellijke paleizen. Pas samen vormen ze een compleet renaissancebeeld van een stad, en wie alleen Baeza bezoekt ziet daarvan de bestuurlijke en kerkelijke kant.

Het monumentale centrum rond de Plaza del Pópulo

De gebruikelijke binnenkomst van het oude centrum is de Plaza del Pópulo, ook bekend als Plaza de los Leones naar de leeuwenfontein op het plein. Aan dat plein staat de Casa del Pópulo, waarin nu het toeristenbureau van de gemeente zit. Vanaf daar liggen de belangrijkste gebouwen binnen loopafstand: de kathedraal, het Palacio de Jabalquinto met zijn Isabellijns-gotische voorgevel, het gemeentehuis, de oude universiteit en de kerk van Santa Cruz.

Het centrum is daarmee in een halve dag te belopen zonder dat je iets overslaat. De monumenten staan vlak bij elkaar; de rest van de gemeente van bijna 193 vierkante kilometer is vooral landbouwgrond, met de olijfboomgaarden waar de provincie Jaén om bekendstaat.

Van de scholen van 1538 tot de universiteit van nu

In 1538 werden in Baeza de Scholen van de Heilige Drie-eenheid opgericht, die later opgingen in de Universidad de Baeza. Dat was de derde universiteit die in Andalusië werd gesticht; onder leiding van Juan de Ávila groeide ze in de zestiende eeuw uit. In 1824 sloot de instelling definitief haar deuren.

Het gebouw bleef in gebruik voor onderwijs. Tussen 1912 en 1919 gaf de dichter Antonio Machado er Frans aan het instituut voor middelbaar onderwijs. In 1984 werd de internationale universiteit van Baeza naar hem vernoemd, en in 1994 ging die samen met de Iberoamerikaanse universiteit van La Rábida in Huelva op in de Universidad Internacional de Andalucía. Die gebruikt in Baeza twee historische gebouwen: het zeventiende-eeuwse voormalige seminarie en het Palacio de Jabalquinto, dat na een restauratie in 2004 bij de locatie werd getrokken. Een deel van de gebouwen die op de werelderfgoedlijst staan, heeft daardoor nog de onderwijsfunctie waarvoor ze zijn neergezet.

Het station Linares-Baeza ligt niet in Baeza

De naam van het dichtstbijzijnde treinstation noemt Baeza, maar het station staat volgens Renfe in Linares, een andere gemeente in dezelfde provincie. Er stoppen zowel langeafstandstreinen als regionale treinen, wat het voor de provincie Jaén een belangrijk knooppunt maakt. Het laatste stuk naar Baeza leg je af met een streekbus of een auto, en met de auto is het ongeveer 45 kilometer vanaf de stad Jaén.

In de buurt liggen andere bestemmingen in het Andalusische binnenland. In dezelfde provincie ligt Cazorla aan de rand van het natuurpark, en verder naar het westen, in de provincie Málaga, ligt het binnenlandse Antequera. Welke plaatsen nog meer in deze streek liggen, vind je in ons overzicht van bestemmingen in Spanje.

Veelgestelde vragen