Elche

Een palmbos van ruim 200.000 bomen tussen de huizen

Elche, in het Valenciaans Elx, ligt in de provincie Alicante, op de kaart van Spanje te vinden in het zuidoosten tussen Alicante en Murcia, en telde op 1 januari 2025 245.557 inwoners. Wat de stad onderscheidt van de andere plaatsen in ons overzicht van Spaanse bestemmingen is het palmbos dat niet naast maar tussen de bebouwing ligt: meer dan 200.000 palmen, sinds 2000 op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Dat palmbos is geen aangelegd park maar landbouwgrond. De stichters van de islamitische stad legden in de achtste en negende eeuw een netwerk van waterkanalen aan, en dat stelsel bepaalt nog steeds de indeling van het gebied. De percelen heten huertos: rechthoekige stukken grond met de palmen in rijen langs de randen en teelt in het midden. Van bovenaf levert dat een rasterpatroon op dat over de stadsplattegrond heen ligt.

Twee plekken geven het snelst een beeld van hoe het werkt. De Huerto del Cura, 12.000 m² groot, is sinds 1943 erkend als nationale artistieke tuin. In het Huerto de San Plácido zit het Museu del Palmerar, dat de geschiedenis en het onderhoud van het palmbos behandelt; daar begint ook de wandelroute door het gebied.

Het Misteri d'Elx, elk jaar op 14 en 15 augustus

De tweede werelderfgoedtitel is geen gebouw maar een voorstelling. Het Misteri d'Elx is een gezongen mysteriespel in twee bedrijven over de dood, de tenhemelopneming en de kroning van Maria. Het wordt opgevoerd in de Basílica de Santa María en op straat, met processies door de stad, en het is gezongen in het Valenciaans met gedeelten in het Latijn. UNESCO riep het spel in 2001 uit tot meesterwerk en nam het in 2008 op in de representatieve lijst van immaterieel erfgoed.

De data liggen vast: 14 en 15 augustus. Wie het wil zien, plant zijn reis daar dus omheen en niet andersom. Elche ligt dicht genoeg bij de badplaatsen van de provincie Alicante om het vanaf de Spaanse kusten als uitstapje te doen, al valt het samen met de drukste weken van het seizoen.

De Dama de Elche staat in Madrid

De bekendste vondst uit Elche is niet in Elche te zien. De Dama de Elche, een kalkstenen buste van een rijk getooide vrouw uit de vijfde of vierde eeuw voor Christus, komt van de vindplaats La Alcudia bij de stad en hoort tot de vaste opstelling van het Museo Arqueológico Nacional in Madrid. Reken er bij een bezoek aan Elche dus niet op dat je het origineel ziet.

Over het beeld zelf is minder bekend dan de bekendheid doet vermoeden. Het museum noemt de identiteit van de afgebeelde vrouw een raadsel en houdt het erop dat de gezichtstrekken mogelijk geïdealiseerd zijn. De buste was oorspronkelijk beschilderd en de ogen waren met glaspasta gevuld. In de rug zit een holte, wat er volgens het museum op kan wijzen dat het beeld ook als asurn is gebruikt.

Negen kilometer kust hoort ook bij de gemeente

Onder de steden in Spanje is Elche er een met een eigen stuk kust. Het gemeentelijke toerismebureau rekent negen kilometer strand tot het grondgebied, met Arenales del Sol en El Altet als bekendste namen. Die stranden liggen los van het oude centrum met de basiliek en het palmbos, dat verder landinwaarts ligt, zodat je voor een bezoek aan beide vervoer nodig hebt.

Voor wie vooral om zee en zand reist, is Elche daarmee geen voor de hand liggende standplaats; het overzicht van de mooiste stranden van Spanje helpt dan sneller verder. De stad en de kust delen wel hun luchthaven met Alicante, die bij Aena voluit Alicante-Elche Miguel Hernández heet.

Veelgestelde vragen