De mooiste stranden van Spanje

Drie wateren en dertien stranden

Welk strand in Spanje je mooi vindt, hangt sterk af van welk water ervoor ligt. Aan de Middellandse Zee liggen de bekendste stranden in kleine baaien tussen de rotsen, met een getij dat je nauwelijks merkt. Langs de Atlantische kust van Galicië en langs de Cantabrische Zee in het noorden, een randzee van diezelfde oceaan, gaat dat anders: daar verschuift de waterlijn twee keer per dag zo ver dat hetzelfde strand er 's ochtends en 's middags anders uitziet. De Canarische Eilanden liggen ook in de Atlantische Oceaan, maar voor de kust van Afrika, en daar rust het zand op vulkanisch gesteente. In het overzicht van bestemmingen in Spanje staat waar die gebieden liggen.

Welk strand het mooiste is, blijft een oordeel. De dertien stranden hieronder vallen op om een aanwijsbare reden: een landschapsvorm, een wettelijke beschermingsstatus, een aanleg door mensen of een geschiedenis die je ter plekke terugziet. Bij elk strand staat waar het om gaat en hoe je er komt. Welke kuststrook bij welk soort vakantie past, staat uitgebreider in het overzicht van de Spaanse kusten, en hoe de streken ten opzichte van elkaar liggen zie je op de kaart van Spanje.

Opvallend is ook hoeveel van deze stranden een toegangsregeling hebben gekregen. Voor twee stranden in Galicië vraag je vooraf kosteloos toestemming aan bij de regionale overheid. Bij vier andere sluit in de zomermaanden een slagboom of een parkeerplaats, en rijdt er een pendelbus of een toeristentreintje. Die regelingen bepalen of je op de dag van je bezoek het zand op komt. Verderop staan ze per strand op een rij.

Het getij aan de Atlantische kust

Praia das Catedrais bij Ribadeo in de provincie Lugo, in het Spaans Playa de las Catedrales, dankt haar naam aan de bogen en gewelven die de oceaan in de kliffen heeft uitgesleten. Je ziet ze alleen van onderaf wanneer het water laag staat; bij hoogwater is het zand onder de bogen verdwenen. De Xunta de Galicia beheert het strand als beschermd natuurmonument en laat bezoekers in een venster rond laagwater toe.

In de Asturische gemeente Llanes ligt een strand dat zelf helemaal geen kustlijn heeft. Playa de Gulpiyuri is ongeveer veertig meter lang en ligt tussen de weilanden, op een kleine honderd meter van de zee. De oceaan sleet daar een grot uit in het kalksteen. Het dak van die grot zakte in, en door de ondergrondse gangen die eronder doorlopen komt het zeewater er nog steeds binnen. Daardoor komt en gaat het water in dit kommetje met het getij mee. Het Principado de Asturias wees Gulpiyuri bij decreet van 5 december 2001 aan als natuurmonument, met een beschermd gebied van 3,8 hectare eromheen. Je komt er alleen te voet, vanuit het dorp Naves of over het naastgelegen strand van San Antolín.

Voor de ria van Vigo liggen de Islas Cíes, in het Galicisch Illas Cíes. Samen met Ons, Sálvora en Cortegada vormen ze een nationaal park dat zowel het land als de zee eromheen beschermt. Het noordelijke eiland Monteagudo en het middelste eiland do Faro worden verbonden door een fijne zandbank, Praia de Rodas. De eilanden zijn alleen per boot bereikbaar, vanuit Vigo, Cangas of Baiona. Andere beschermde gebieden van dit formaat staan in het overzicht van de nationale parken in Spanje.

Verder naar het oosten verandert de kust van karakter. In San Sebastián, een van de Spaanse steden aan zee, ligt Playa de la Concha: ruim anderhalve kilometer zand in een baai die bijna helemaal gesloten is. Voor de ingang ligt het eilandje Santa Clara, en aan weerszijden staan de heuvels Urgull en Igueldo. Daardoor komt er weinig golfslag binnen, wat voor deze kust ongewoon is, en het strand ligt op loopafstand van het oude centrum.

Van de Costa Brava naar de Straat van Gibraltar

Aan de Catalaanse kust is bijna elke baai bebouwd, en dat maakt Platja de Castell bij Palamós een uitzondering. In de jaren negentig lag er een bestemmingsplan voor honderd vrijstaande huizen, een hotel, nog eens honderdtachtig woningen en een golfbaan. De inwoners van Palamós hielden in 1994 een referendum over dat plan en wezen het af, en de rechter hield die uitkomst later in stand. In 2009 kocht de Generalitat de Catalunya veertig hectare van de vlakte achter het strand voor ongeveer twaalf miljoen euro. Op het schiereilandje naast het zand liggen de resten van een Iberische nederzetting uit de zesde eeuw voor Christus. Sinds 2019 ligt de parkeerplaats verder van de baai af.

Zuidelijker, bij Xàbia in de provincie Alicante, ligt Cala Granadella. Een cala is een kleine baai die aan drie kanten door rotsen wordt ingesloten, en Granadella is daar een duidelijk voorbeeld van: 160 meter kiezels tussen beboste kliffen, met ruimte voor weinig mensen tegelijk. De gemeente, die in het Valenciaans Xàbia heet en in het Spaans Jávea, noemt de bezetting in de zomer zeer hoog en heeft de toegang met de auto in die maanden beperkt.

In het natuurpark Cabo de Gata-Níjar, in de provincie Almería, is de kust uit vulkanisch gesteente opgebouwd. Playa de Mónsul ligt ongeveer vier kilometer van het dorp San José, tegen een rotswand die door erosie de vorm van een kam heeft gekregen. Tegen die wand ligt een duin waar het zand tegenop waait. Het gebied is droog en vrijwel onbebouwd, en er zijn films opgenomen, onder meer Indiana Jones and the Last Crusade in 1989.

Waar de Middellandse Zee overgaat in de Atlantische Oceaan, bij Tarifa, ligt Playa de Bolonia. Boven het strand ligt een duin van ruim dertig meter hoog en ongeveer tweehonderd meter breed, op de landengte van Punta Camarinal. De Junta de Andalucía wees het duin op 2 oktober 2001 aan als natuurmonument, met een beschermd gebied van 13,17 hectare binnen het Parque Natural del Estrecho. De oostenwind die hier vaak hard waait, heet in Spanje levante, en hij houdt het zand in beweging. Aan dezelfde baai liggen de opgegraven resten van Baelo Claudia, een Romeinse stad uit het einde van de tweede eeuw voor Christus. Die stad leefde van de zee: er stonden werkplaatsen waar vis werd gezouten en waar de vissaus garum werd gemaakt.

Kalksteen op de Balearen, lava op de Canarische Eilanden

De twee eilandgroepen van Spanje liggen in verschillende zeeën en bestaan uit ander gesteente, en dat is aan het zand en aan de vorm van de baaien te zien. Welke eilanden bij welke groep horen, staat in het overzicht van de Spaanse eilanden.

Baaien in kalksteen

Aan de zuidkust van Menorca, bij Ciutadella, liggen Cala Macarella en het kleinere Macarelleta in een inkeping van lichte kalksteenkliffen, met dennen die tot vlak boven het water groeien. Aan de zuidoostkant van Mallorca, in de gemeente Santanyí, ligt Caló des Moro: een inham van enkele tientallen meters tussen steile wanden, waar maar een klein gezelschap tegelijk op het zand past. Op Formentera sluit Ses Illetes het noorden van het eiland af, een smalle zandtong met ondiep water aan beide kanten die bij het Parc Natural de ses Salines hoort. In de zomermaanden gelden voor alle drie beperkingen op de toegang met de auto; buiten het seizoen vervallen die. Meer over deze eilandgroep staat in het overzicht van de Balearen.

Zwart gesteente en aangevoerd zand

De Canarische Eilanden zijn door vulkanisme ontstaan, en veel stranden hebben er donkergrijs tot zwart zand van vergruisde lava. In het zuiden van Lanzarote ligt daartegenover een reeks lichte baaien: de Playas de Papagayo in de gemeente Yaiza, binnen het natuurmonument Los Ajaches. Het gaat om een aaneenschakeling van inhammen van enkele tientallen tot enkele honderden meters, met Playa de Papagayo zelf van honderdtwintig meter als bekendste. Je komt er over onverharde wegen of per boot, en voor auto's geldt er sinds 1998 een heffing.

Niet elk bekend strand op de eilanden heeft er altijd zo bij gelegen. Playa de las Teresitas bij Santa Cruz de Tenerife had oorspronkelijk donker zand. In de jaren zeventig werd het strand over 1.300 meter verbreed met lichter zand dat uit de Sahara werd aangevoerd, en voor de kust kwam een golfbreker te liggen die de golven tegenhoudt. Op Gran Canaria is de duinenrij zelf beschermd: de duinen van Maspalomas, 403,9 hectare met een lagune en een palmengordel ernaast, zijn sinds 1987 aangewezen als bijzonder natuurreservaat.

Reserveren, slagbomen en pendelbussen

Bij de bekendste stranden van Spanje is de toegang de afgelopen jaren geregeld. De regelingen verschillen per gemeente en lopen niet gelijk met het hoogseizoen, dus controleer de data van het jaar waarin je reist bij de beheerder zelf. Dit is de stand van zaken bij de zes stranden uit dit overzicht waar een regeling geldt.

• Islas Cíes: in Semana Santa, de week voor Pasen, en van 15 mei tot en met 15 september vraag je zelf vooraf een autorisatie aan bij de Xunta de Galicia en koop je pas daarna een bootticket. Het park laat op Cíes maximaal 2.200 mensen per dag toe.
• Praia das Catedrais: in Semana Santa en van 1 juli tot en met 30 september is een toegangsbewijs van de Xunta verplicht. Dat bewijs kost niets, net als de rondleidingen die de Xunta er organiseert.
• Cala Macarella: zodra de pendelbus uit Ciutadella gaat rijden, sluit de parkeerplaats bij de baai voor de rest van het seizoen. In 2025 begon die busdienst op 27 mei, met achttien ritten per dag en vanaf half juni een vertrek om de twintig minuten.
• Cala Granadella: van 2 juni tot en met 13 september is de weg naar de baai dagelijks met een slagboom afgesloten. Er zijn 130 parkeerplaatsen, tegen negen euro per voertuig per dag. Daarna geldt de regeling tot half oktober nog in het weekend en op feestdagen. In de zomer rijdt er een toeristentreintje vanaf het dorp.
• Ses Illetes: in 2026 gold de regeling van 10 mei tot en met 15 oktober. Bezoekers die niet op Formentera wonen betaalden dan tussen vijf en zeven euro per auto om het natuurpark in te rijden, afhankelijk van de periode. Er is plaats voor 384 auto's. Wie loopt of fietst, komt er gratis in.
• Caló des Moro: bij de inham zelf kun je niet parkeren. De gemeente Santanyí legde bij Cala Llombards een parkeerterrein aan dat van april tot november open is; het laatste stuk leg je te voet af.

Er zitten twee soorten regelingen tussen. In Galicië wordt het aantal bezoekers zelf begrensd, met een persoonlijke toestemming die je vooraf aanvraagt. Op de Balearen en aan de Costa Blanca gaat het om auto's en parkeerplaatsen: wie loopt, fietst of de bus neemt, komt er in de meeste gevallen zonder te betalen.

Wat de Blauwe Vlag meet

Veel Spaanse stranden voeren in de zomer een Blauwe Vlag, en die vlag wordt vaak gelezen als een oordeel over hoe mooi het strand is. Het programma beoordeelt zes dingen: voorlichting en informatie over het milieu, het beheer van water en energie, de bescherming van kwetsbare natuur, de kwaliteit van het zwemwater en de afvalinzameling, de toegankelijkheid en de voorzieningen voor bezoekers, ook voor mensen met een beperking, en de veiligheid met reddingsdienst en eerste hulp. Over het landschap zegt de vlag niets. Een baai zonder reddingspost, afvalinzameling of voorzieningen komt er niet voor in aanmerking, hoe het er ook uitziet, en dat verklaart waarom juist de kleinste en meest afgelegen stranden de vlag zelden voeren.

Voor schoonheid bestaat in Spanje wel een wettelijke term. De natuurwet van 2007 omschrijft een monumento natural als een gebied of element dat bestaat uit formaties van opvallende bijzonderheid, zeldzaamheid of schoonheid en dat daarom bijzondere bescherming verdient. Praia das Catedrais, Playa de Gulpiyuri, het duin van Bolonia en Los Ajaches dragen die status. Dat maakt ze niet mooier dan andere stranden, maar het laat wel zien dat een overheid de landschapsvorm de moeite waard vond om vast te leggen, met beheerregels erbij. Wat je praktisch moet weten voordat je het water in gaat, van vlaggen tot stromingen, staat in het artikel over zwemmen en stranden in Spanje.