Dalt Vila, de ommuurde bovenstad van Ibiza-stad

Tien hectare binnen 1.800 meter muur

Dalt Vila is de hoogste en oudste wijk van Ibiza-stad, de hoofdplaats van Ibiza. De naam is Catalaans voor bovenstad, en die beschrijft precies wat het is: het deel van de stad dat op de heuvel Puig de Vila ligt, achter een gesloten ring van renaissancemuren. Binnen die ring ligt ongeveer tien hectare en de muur zelf meet rond de 1.800 meter.

De rest van Ibiza-stad ligt eromheen en eronder: de haven, de benedenwijk la Marina en de nieuwere buitenwijken. Wie het over de oude stad heeft, bedoelt meestal Dalt Vila, maar de gemeente is veel groter dan het ommuurde deel. Binnen de muren is alles te voet te doen; daarbuiten worden de afstanden groter.

Calvi, Fratín en de dreiging vanaf zee

De muren die je nu ziet zijn militair werk uit de zestiende eeuw. De Spaanse kroon liet ze aanleggen omdat de Ottomaanse vloot en kapers de kusten van de westelijke Middellandse Zee herhaaldelijk aanvielen en de oudere ommuring daar niet tegen bestand was. Het ontwerp kwam van de Italiaanse ingenieur Giovanni Battista Calvi, die in 1555 met de bouw begon.

In de jaren zeventig van diezelfde eeuw paste een tweede ingenieur het plan aan. Jacobo Paleazzo Fratín liet het bastion Santa Llúcia toevoegen, breidde het bastion Sant Joan uit en verlegde de hoofdingang naar de havenzijde. Tegen het einde van de eeuw was het werk klaar. Er staan nu zeven bastions, aangelegd zodat ze elkaars voorterrein onder vuur konden nemen. Van dat type vesting is in het Middellandse Zeegebied weinig zo volledig overgeleverd.

Vijf poorten en de klim naar boven

Het ommuurde deel heeft vijf toegangen. De hoofdingang is het Portal de ses Taules aan de kant van de haven, waar het mechanisme van de ophaalbrug nog in de poort zit. Een tweede voetgangersingang is het Portal Nou, bij het bastion Sant Pere, dat daarom ook baluard des Portal Nou wordt genoemd. De boog van sa Portella is ouder dan de rest: die hoorde bij de middeleeuwse muur en bleef binnen het latere vestingwerk staan.

Vanaf de poorten loopt het terrein steil omhoog naar het hoogste punt van de stad. In juli en augustus is die klim zwaarder dan in het voorjaar of het najaar; de maandgemiddelden vind je in het overzicht van het weer en klimaat op Ibiza. Dalt Vila is met zijn tien hectare een stadswijk en geen aparte plaats, dus wie elders op het eiland slaapt, bijvoorbeeld in Santa Eulalia of San Antonio, komt er voor een dagdeel of een avond naartoe.

Lagen onder de bovenstad, van Feniciërs tot de Catalaanse verovering

De heuvel was al bewoond lang voordat de renaissancemuren er stonden. De gemeente beschrijft Dalt Vila als een opeenstapeling van bewoningslagen: Feniciërs, Carthagers, Romeinen en moslims gingen vooraf aan de Catalaanse verovering in de dertiende eeuw. Bovengronds is van de oudste lagen weinig terug te vinden, omdat elke volgende bewoning op de vorige is gebouwd.

Het vestingwerk uit de zestiende eeuw is daarmee de jongste laag, en tegelijk de laag die het silhouet van de stad van buitenaf bepaalt. Volgens de gemeente heeft de vestingbouw van Eivissa later model gestaan voor koloniale vestingsteden in Amerika.

Wat de werelderfgoedstatus uit 1999 dekt

Op 4 december 1999 kwam Ibiza, biodiversiteit en cultuur op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Die inschrijving gaat niet over het eiland als geheel, maar over vier afzonderlijke onderdelen: Dalt Vila, de Punische begraafplaats Puig des Molins, de Fenicische nederzetting sa Caleta en de zeegrasvelden voor de kust. Het is een gemengde inschrijving, met cultuur en natuur.

Van die vier is Dalt Vila het onderdeel dat het makkelijkst te bezoeken is, want het is een gewone stadswijk waar mensen wonen en werken. Lees je ergens dat Ibiza werelderfgoed is, dan slaat dat op deze vier onderdelen en niet op de stranden of het uitgaansgebied.

Veelgestelde vragen