Serra de Tramuntana: de bergketen langs de noordwestkust van Mallorca

Een bergketen van twintig gemeenten, geen enkele plaats

De Serra de Tramuntana is geen plaats maar een bergketen: ongeveer negentig kilometer kalksteen langs de noordwestkust van Mallorca, van Calvià tot Pollença en Cap de Formentor. Volgens het Govern de les Illes Balears liggen er twintig gemeenten in het beschermde gebied, waaronder Valldemossa, Deià, Sóller, Escorca en Palma. De Ma-10 loopt van Andratx in het zuiden tot Pollença in het noorden door de hele keten en geeft toegang tot alle twintig gemeenten.

Een bezoek begint daarom met de keuze welk deel je wilt zien: de dorpen rond Valldemossa en Deià, de vallei van Sóller met haar haven, of de bergen rond Lluc. De kust is steil en rotsachtig. De baaien zijn klein en vaak van kiezels, en er staan weinig hotels. Wie een breed zandstrand met voorzieningen zoekt, komt beter uit bij Alcúdia of Cala Millor. Ook het weer verschilt van dat aan de kust: de bergen vangen veel meer regen op dan de lage delen van het eiland, en dat staat uitgewerkt in het overzicht van het weer en klimaat op Mallorca.

Terrassen en waterwerken in droge steen

De Unesco schreef de Tramuntana op 29 juni 2011 in als cultuurlandschap en niet als natuurgebied. Het gaat om wat bewoners eeuwenlang op de steile hellingen bouwden: terrassen, keermuren, kanalen en waterbekkens van droge steen, dus zonder specie. Op Mallorca heet die techniek pedra en sec. Het Consorci Serra de Tramuntana, dat het gebied beheert, noemt als een van de redenen de combinatie van de Arabische manier om water te verdelen en de verdeling van grond na de christelijke verovering. Die percelen lagen eerst bij kleine boerenbedrijven en later bij grote landgoederen, de possessions.

Het natuurgebied is een aparte aanwijzing. Het Govern stelde het op 16 maart 2007 in als Paratge Natural, met 62.403 hectare land en 1.123 hectare zee. Het werelderfgoedgebied beslaat volgens het Consorci 1.070,9 vierkante kilometer, bijna dertig procent van het eiland, terwijl het natuurgebied op land 624 vierkante kilometer meet; de twee vallen dus niet samen. Ongeveer 95 procent van de grond in het natuurgebied is particulier bezit.

Valldemossa, Deià en Sóller aan dezelfde weg

Veel van wat bezoekers van de Tramuntana kennen, ligt langs dezelfde route. Vanuit Palma rijd je eerst naar Valldemossa, waar Frédéric Chopin en de schrijfster George Sand een winter doorbrachten in een cel van het kartuizerklooster. Verder langs de kust ligt Deià, waar de Britse schrijver Robert Graves woonde, en daarna volgt Sóller, in een vallei met sinaasappel- en citroenboomgaarden. Aan de andere kant van de bergrug ligt Port de Sóller in een vrijwel ronde baai.

De wegen zijn smal en bochtig en worden gedeeld door auto's, lijnbussen en in het voorjaar groepen wielrenners, dus de afstand in kilometers zegt weinig over de reistijd.

De trein naar Sóller kwam er door de bergen

De bergen maakten Sóller lang moeilijk bereikbaar: de bergrug van Alfàbia stond vervoer van mensen en goederen, waaronder de citrusvruchten uit de vallei, naar Palma in de weg. Een eerste plan uit 1893 voor een route via Valldemossa werd te duur gevonden. De bouw van de huidige lijn begon op 3 juni 1907 en de trein werd op 16 april 1912 geopend. Het grootste kunstwerk is een tunnel van 2.856 meter onder de Alfàbia. Sinds 14 juli 1929 rijdt de trein elektrisch.

Palma en Sóller zijn per trein ongeveer vijfenzestig minuten van elkaar verwijderd, en in Sóller rijdt een historische tram naar Port de Sóller. Dienstregeling en prijzen veranderen, dus kijk daarvoor bij het Ferrocarril de Sóller zelf.

Lopen van dorp naar dorp en naar Lluc

De GR 221, ook Ruta de Pedra en Sec genoemd, is de gemarkeerde langeafstandsroute door de keten. Het Consorci Serra de Tramuntana publiceert de routeinformatie. In het voorjaar zijn de etappes goed te lopen. In de zomer is het warm en bieden de paden weinig schaduw.

Lluc, in de gemeente Escorca, is al sinds de dertiende eeuw een heiligdom met een beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Lluc. De basiliek werd tussen 1622 en 1691 gebouwd en begin twintigste eeuw gerestaureerd door Antoni Gaudí. Drie bedevaartsroutes, vanuit Sóller, Pollença en Caimari, komen er samen, en in het heiligdom zelf kun je overnachten.

Veelgestelde vragen