Roncesvalles: het hospitaal waar de Camino in Spanje begint

Een abdijcomplex met vijfentwintig inwoners

Roncesvalles ligt in het noorden van Navarra, in de Pyreneeën, en heet in het Baskisch Orreaga. Het is geen stad en eigenlijk ook geen gewoon dorp: de gemeente telde in januari 2025 vijfentwintig inwoners, en het dorp bestaat vooral uit de gebouwen rond de Colegiata, het oude pelgrimshospitaal. Alles wat je hier bezoekt ligt binnen een paar minuten lopen van elkaar.

De plaats is bekend geworden door de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Het hospitaal-klooster is sinds de twaalfde eeuw bedoeld om pelgrims op te vangen die de Pyreneeën zijn overgestoken, en dat doet het complex nog steeds: er is een pelgrimsherberg, en de Colegiata houdt een pelgrimsmis en -zegen.

De eerste etappe van de Camino Francés

De meeste bezoekers komen te voet aan, uit Saint-Jean-Pied-de-Port in Frankrijk. Die etappe is ongeveer 25 kilometer en klimt van circa 170 meter naar een hoogste punt van ruim 1.400 meter, waarna een afdaling door beukenbos volgt. Volgens de Fundación ONCE, die de route voor pelgrims beschrijft, is de zogeheten Napoleonroute tussen november en maart niet aan te raden. Vraag in die maanden ter plaatse na welke route open is.

Vanaf Roncesvalles resteert nog ongeveer 765 kilometer tot Santiago de Compostela. Voor veel wandelaars is dit daarom de plek waar de Spaanse etappes beginnen, ook al hebben ze de Franse kant al gelopen.

Gotiek, een graf en een schaakspel van Karel de Grote

De kerk van de Colegiata is Franse gotiek uit de twaalfde en dertiende eeuw, met drie beuken waarvan de middelste twee keer zo breed is als de zijbeuken. In de Capilla de San Agustín staat het graf van koning Sancho VII de Sterke, met een beeld dat zijn grote lengte laat zien. In de Capilla de Santiago hangt de klok van het klooster van Ibañeta, die pelgrims bij mist moest leiden.

Het museum uit de negentiende eeuw bewaart onder meer een verguld zilveren reliekschrijn dat bekendstaat als het schaakspel van Karel de Grote, en een zilveren evangeliarium uit de twaalfde eeuw. Daarnaast staat de Silo de Carlomagno, een gebouw uit dezelfde eeuw waar volgens de overlevering Roland zijn zwaard in de grond stak. De overlevering komt uit het Roelantslied en verwijst naar een slag in 778 in dit gebied.

Wie blijft, wie doorreist

Roncesvalles ligt aan de N-135 en heeft vier slaapplekken: de pelgrimsherberg, Hotel Roncesvalles, Hostal La Posada en Hostal Casa Sabina. Voor een dagtocht per auto is het dorp snel gezien, en dan past het beter in een route langs meer plekken in de regio. Het koninklijke paleis in Olite ligt in het zuiden van Navarra en vraagt een heel andere dag.

Wie Spanje op de kaart wil plaatsen, vindt Roncesvalles op de kaart van Spanje aan de noordgrens van Navarra, ver van de kust. Een overzicht van grotere plaatsen staat bij de steden in Spanje.

Veelgestelde vragen