Aquaduct van Segovia, een waterleiding van ruim zestien kilometer

Zestien kilometer waterleiding, waarvan 776 meter bovengronds

Wat bezoekers het aquaduct noemen, is het bovengrondse stuk van een veel langere leiding. De bogenrij over de Plaza del Azoguejo meet 776 meter; het hele tracé van de stuw tot de poort van het Alcázar is 16.220 meter lang. Het plein ligt onder aan de oude stad van Segovia, de provinciehoofdstad in Castilië en León; op de kaart van Spanje ligt die stad ten noordwesten van Madrid.

Het oude Segovia staat op een kalkstenen landtong tussen de dalen van de Eresma en de Clamores, waar geen water te halen was. Het drinkwater kwam van een azud, een stuw, in de río Frío in het dal van de Acebeda, en liep van daar alleen op verval naar de stad. Over de Romeinse wateropvang is weinig bekend: de stuw die er nu ligt wordt pas in vijftiende-eeuwse documenten genoemd en is daarna verbouwd, voor het laatst in 1929. Binnen de stadsmuren liep het kanaal ondergronds verder, langs verdeelputten die fonteinen en particuliere regenbakken bevoorraadden, tot aan het Alcázar van Segovia. Dat eindpunt heette de Madre del Agua, de moeder van het water.

Bron: Tracé en afmetingen van het aquaduct, Turismo de Segovia

Ruim twintigduizend granietblokken, droog gestapeld

In het bouwwerk zitten ongeveer 20.400 granietblokken. Ze zijn op de bouwplaats afgewerkt en droog geplaatst, zonder mortel: omhoog met katrollen en touwen, op hun plek gewrikt met ijzeren hefbomen. Op het hoogste punt, midden op het plein, komt de constructie tot 28,10 meter; de 167 bogen staan op 120 pijlers en overspannen elk 4,50 meter.

Bovenop liep het water door een goot, vermoedelijk eerst van waterbouwkundig beton en sinds het eind van de vijftiende eeuw van graniet. Vlak voor de bogen passeerde het water een desarenador, een overdekt bakje waarin het vertraagt zodat zand en vuil naar de bodem zakken. Volgens Turismo de Segovia kon er 20 tot 30 liter per seconde door het kanaal stromen.

De gaten in de stenen en de verdwenen inscriptie

Midden op de Plaza del Azoguejo zit tussen de twee rijen bogen een lange sotabanco, een geprofileerd blok dat de opdrachtinscriptie droeg. De letters waren vermoedelijk van verguld bronsblad en zijn verdwenen; de kleine gaten in de steen zijn de sporen van de pennen die ze vasthielden. Uit de stand van die gaten is de tekst gereconstrueerd. In de lezing die nu als de betrouwbaarste geldt, herstelden twee plaatselijke magistraten de leiding in opdracht van keizer Trajanus, en lag de aanleg eerder, waarschijnlijk onder keizer Domitianus. Bouwstijl en vondsten plaatsen de leiding aan het eind van de eerste of het begin van de tweede eeuw.

De Segoviaanse legende verklaart dezelfde gaten als hoefsporen van de duivel: hij zou het water in één nacht naar de deur van een waterdraagster hebben gebracht, maar kwam één steen te kort.

Een leiding die tot in de twintigste eeuw water bracht

Het aquaduct is tot het begin van de twintigste eeuw als waterleiding in gebruik gebleven, en juist dat gebruik heeft het behouden: er is in elke periode aan gerepareerd. De oudste vermelding is een document uit 1201 in de kathedraal van Segovia. In 1884 werd het bouwwerk bij koninklijk besluit historisch monument, en in 1985 kwam het samen met de oude stad op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Rome was in dit deel van Spanje al vanaf de tweede eeuw voor Christus aanwezig en organiseerde het gebied rond drie gemeenten: Duratón, Coca en Segovia. Alleen de laatste groeide uit tot een van de Spaanse steden die je nu bezoekt. Van het Romeinse Segovia is bovengronds weinig over; de vondsten staan in het Museo de Segovia.

Het aquaduct bekijken vanaf de Plaza del Azoguejo

De bogenrij staat in de openbare ruimte aan de Plaza del Azoguejo en is vrij te bekijken. Het bezoekerscentrum aan het plein verzorgt geleide bezoeken in het Spaans. Vanaf het plein lopen trappen omhoog naar het Postigo del Consuelo, de poort waar het ondergrondse deel de ommuurde stad binnenkomt; daar kijk je op de goot en de bogen neer.

Het plein zelf is geplaveid met vlakke tegels, maar de aansluitende straten hebben onregelmatige keien, trapjes van 15 centimeter en hellingen tot 17,6 procent.

Veelgestelde vragen