Romeins Spanje

Verovering

218 tot 19 voor Christus

Provincies

drie, in de vierde eeuw negen

Hoofdsteden

Tarraco (Tarraconensis), Emerita Augusta (Lusitania)

Werelderfgoed

aquaduct van Segovia (1985), Mérida (1993), Tarraco (2000)

Twee eeuwen verovering, van 218 tot 19 voor Christus

Romeins Spanje is in de geschiedenis van Spanje de periode waarin het Iberisch schiereiland, dat de Romeinen Hispania noemden, onder Romeins bestuur viel. De eerste Romeinse campagnes op het schiereiland vielen in de Tweede Punische Oorlog, tussen 218 en 201 voor Christus. In Tarraco, het huidige Tarragona, legde Gnaeus Cornelius Scipio een legerkamp aan, waaruit later een stad groeide. De verovering was pas in 19 voor Christus voltooid, onder keizer Augustus. Het kostte Rome bijna twee eeuwen.

Hoe taai het verzet in het binnenland kon zijn, laat Numancia zien, een stad van de Keltiberen in het huidige Soria. De Keltiberische oorlogen liepen van 153 tot 151 en van 143 tot 133 voor Christus. Rome stuurde Scipio Aemilianus, die de stad omsloot met zeven legerkampen en een omwalling van negen kilometer. Volgens de Junta de Castilla y León duurde het beleg vijftien maanden, stonden ongeveer 4.000 verdedigers tegenover zo'n 60.000 soldaten en viel de stad in 133 voor Christus door honger, niet door een bestorming.

Na de verovering werd Numancia herbouwd, met een stratenplan van negentien straten en twintig bouwblokken, en met grotere huizen die rond een zuilengang waren gebouwd naar Romeins voorbeeld, naast de woningen van de inheemse bewoners. In de derde eeuw na Christus was het aantal bewoners alweer afgenomen.

Tarraco en Emerita Augusta, hoofdsteden van twee provincies

Na de verovering werd het schiereiland bestuurd als drie afzonderlijke provincies; in de vierde eeuw na Christus waren het er negen. Tarraco groeide van legerkamp uit tot Romeinse kolonie en werd hoofdstad van Hispania Citerior en later van de provincie Tarraconensis.

Emerita Augusta, het huidige Mérida, werd daarentegen in één keer gesticht. Augustus richtte de stad in 25 voor Christus op als kolonie voor gepensioneerde legionairs, naar het model van Rome. Ze werd de hoofdstad van Lusitania, de westelijkste provincie van het rijk, en volgens het ministerie van Cultuur was ze een juridisch, economisch en militair centrum.

Theater, aquaduct en stadsmuur: wat er nog staat

In Mérida staat een theater dat consul Marcus Vipsanius Agrippa liet bouwen, volgens het ministerie van Cultuur in de jaren 16 en 15 voor Christus. Daarnaast zijn er een amfitheater, een renbaan voor wagenraces, twee aquaducten, een tempel van Diana en een triomfboog van Trajanus bewaard gebleven. Het archeologisch ensemble beslaat ongeveer 37 hectare, telt 29 onderdelen uit de Romeinse, Visigotische en moslimtijd en staat sinds 1993 op de werelderfgoedlijst.

Tarragona bewaart een stadsmuur, een forum, een theater, een renbaan en een amfitheater, uit een periode die van de derde eeuw voor tot de zesde eeuw na Christus loopt, en een vroegchristelijke begraafplaats met meer dan 2.000 graven. Dit geheel staat sinds 2000 op de lijst.

Het aquaduct van Segovia is het bekendste Romeinse bouwwerk van het binnenland. Het monumentale tracé is 776 meter lang, loopt over 167 bogen tot een hoogte van 28,10 meter en bestaat uit 20.400 granietblokken. Volgens de laatste studies is het gebouwd aan het eind van de eerste of in de eerste jaren van de tweede eeuw, in de tijd van keizer Trajanus, die zelf uit Hispania afkomstig was. Een exact bouwjaar geeft de beheerder niet.

Taal, wegen en geloof onder Romeins bestuur

Wat de Romeinen achterlieten, staat niet alleen in steen. De Library of Congress beschrijft Spanje in deze periode als een gebied dat door wet, taal en het Romeinse wegennet werd samengebonden, met Latijn als taal van bestuur en handel. Het Spaans, het Catalaans en het Galicisch zijn uit dat Latijn voortgekomen. Na de reizen van Christoffel Columbus kwam de Spaanse taal ook in Amerika terecht.

Spanje was samen met Noord-Afrika een graanschuur voor de Romeinse markt, en uit de havens gingen goud, wol, olijfolie en wijn naar andere delen van het rijk. Het christendom kwam volgens dezelfde bron in de eerste eeuw naar Spanje en werd in de tweede eeuw populair in de steden. Aan het eind van de vierde eeuw was het de officiële godsdienst van het rijk.

Het einde van het Romeinse bestuur

In 405 trokken de Vandalen en de Sueven, twee Germaanse volken, over de Rijn en verwoestten Gallië, tot de Visigoten hen naar Spanje dreven. De Library of Congress benadrukt dat de Visigoten daar niet als gewone veroveraars kwamen: zij voerden het bestuur in opdracht van het keizerlijk gezag. Het Romeinse bestuur verdween niet op één dag: de overgang naar het bestuur van de Visigoten verliep geleidelijk.

Wat daarna kwam, loopt via het moslimbestuur van Al-Andalus, dat vanaf 711 begon en waarvoor de Moren de latere verzamelnaam is, naar de christelijke herovering van de Reconquista.

Veelgestelde vragen