Miguel de Cervantes

Gedoopt

9 oktober 1547, Alcalá de Henares

Overleden

22 april 1616, Madrid

Bekendste werk

Don Quichot (1605 en 1615)

Andere werken

La Galatea, Novelas ejemplares, Viaje del Parnaso

Vakgebied

Kunst en cultuur in Spanje

Van Alcalá de Henares naar Lepanto

Miguel de Cervantes is de schrijver van Don Quichot en een van de bekendste namen uit de Spaanse kunst en literatuur. Zijn leven verliep minder rechtlijnig dan zijn roem doet vermoeden: hij was soldaat, krijgsgevangene, ambtenaar en schuldenaar voordat in 1605 het eerste deel van de Quijote verscheen.

Vast staat zijn doop op 9 oktober 1547 in Alcalá de Henares, als vierde van de zeven kinderen van Rodrigo de Cervantes. In 1564 verhuisde het gezin naar Sevilla en in 1566 naar Madrid. In 1567 schreef hij zijn eerste bekende werk, een sonnet voor koningin Isabel, en in 1568 was hij leerling van Juan López de Hoyos in Madrid. In 1570 was hij in Rome camarero, kamerdienaar, van kardinaal Giulio Acquaviva.

Op 7 oktober 1571 nam hij deel aan de zeeslag bij Lepanto. Hij werd geraakt door twee arquebuskogels, in de borst en in de linkerhand.

Bijna vijf jaar gevangen in Algiers

Op 26 september 1575 werd Cervantes door Berberse zeerovers gevangengenomen. In Algiers kwam hij in handen van Mamí Arnaute, kapitein van de Algerijnse zeerovers. Hij probeerde vier keer te ontsnappen: in januari 1576 over land, in september 1577 samen met zijn broer Rodrigo, in maart 1578 met een geheim bericht naar Orán, waarbij de bode werd gedood, en in oktober 1579 met een renegaat en een koopman. Geen van die pogingen lukte.

Op 19 september 1580 kochten paters Trinitariërs hem vrij. Zijn gevangenschap had bijna vijf jaar geduurd. Hoeveel losgeld daarvoor werd betaald, staat niet in de bronnen die we hier gebruiken.

Graan, olie en schulden in Andalusië

In 1585 verscheen zijn eerste boek, La Galatea. In maart van dat jaar verkocht hij ook twee toneelstukken aan Gaspar de Porres, voor veertig dukaten. Vanaf 1587 werkte hij als commissaris voor de proveedor (leverancier) Antonio de Guevara. In Andalusische plaatsen als Écija en Carmona haalde hij in diens opdracht graan en olie op. In 1592 zat hij in Castro del Río in de gevangenis omdat hij graan van kanunniken in beslag had genomen.

In 1597 volgde een tweede gevangenschap, nu in Sevilla. Op 6 september werd hij gearresteerd vanwege een financieel geschil na het bankroet van de bankier Simón Freire de Lima, en op 1 december kwam hij vrij. In het voorwoord van het eerste deel van de Quijote schrijft hij dat het boek ontstond ‘in een gevangenis’ (en una cárcel), waar ‘alle ongemak huist’. Hij noemt geen stad of jaar, dus welke gevangenis hij bedoelt, valt uit die tekst niet op te maken.

Valladolid, Madrid en de twee delen van de Quijote

In september 1604 woonde Cervantes in Valladolid. Het Museo Casa de Cervantes, een staatsmuseum van het ministerie van Cultuur, zegt dat hij er van 1604 tot 1606 verbleef. De licentie voor het eerste deel van Don Quichot dateert van 26 september 1604, en het boek verscheen in 1605. Daarna woonde hij in Madrid, van 1608 tot 1609 aan de Calle de Atocha en van 1609 tot 1614 aan de Calle de las Huertas. De Novelas ejemplares kregen in 1612 hun goedkeuring voor publicatie en voor Viaje del Parnaso kwam de licentie in oktober 1614.

In 1615, na de licentie van 30 maart, verscheen het tweede deel van de Quijote. Het voorwoord gaat in op het vervalste vervolg dat in 1614 onder een andere naam was uitgekomen. Cervantes verweert zich daar tegen het verwijt dat hij oud en manco is, verminkt aan een hand. Die verwonding, schrijft hij, kreeg hij bij Lepanto, ‘de hoogste gelegenheid die de voorbije eeuwen zagen’ (la más alta ocasión que vieron los siglos pasados).

Een beschermheer in Napels en een laatste roman

In de opdracht van het tweede deel aan de graaf van Lemos, gedateerd Madrid, 31 oktober 1615, vertelt Cervantes over een Chinese keizer die een school wilde oprichten waar Castiliaans werd gelezen, met Don Quichot als leerboek. De reis daarheen sloeg hij af, want hij was daarvoor niet gezond genoeg. Hij schrijft dat de graaf van Lemos in Napels hem onderhoudt, en belooft binnen vier maanden het Persiles af te hebben, ‘Deo volente’, als God het wil.

Hij overleed bijna zes maanden na die belofte, op 22 april 1616 in Madrid, waar hij op de hoek van de Calle de León en de Calle de Francos woonde. De volgende dag werd hij begraven in het klooster van de Trinitarias Descalzas.

Tijdgenoten en latere illustratoren

Cervantes werkte met woorden, maar zijn boek heeft ook schilders aangesproken. Salvador Dalí maakte in 1957 een reeks gekleurde litho’s voor Pages choisies de Don Quichotte de la Manche, een Franse bundel. Een tijdgenoot van Cervantes was El Greco, die van 1541 tot 1614 leefde en in Toledo werkte. Diego Velázquez kwam in 1623 aan het hof in Madrid, zeven jaar na Cervantes' dood in dezelfde stad.

Veelgestelde vragen