El paseo: wandeling en wandelplek

Soort

Dagelijkse gewoonte

Betekenis

Wandeling en wandelplek

Thema

Tradities

Een woord voor de wandeling en voor de plek

Het Spaanse woord paseo heeft twee hoofdbetekenissen. Volgens het woordenboek van de Real Academia Española is het de handeling van wandelen en ook een openbare plek om te wandelen. Een derde betekenis is een plechtige gang met gevolg langs een vaste route. Wie in Spanje een paseo aanwijst, kan dus een wandeling bedoelen of de laan waar die plaatsvindt.

In de Spaanse tradities en feesten gaat het meestal om de eerste betekenis: lopen op een openbare plek waar anderen ook lopen, zonder dat er een vast programma is. Het gaat dus om samen zichtbaar zijn op een openbare plek, niet om een bestemming.

Het Paseo del Prado in Madrid

De bekendste paseo van Madrid is het Paseo del Prado. Volgens het Spaanse ministerie van Buitenlandse Zaken ontstond hier in de zestiende eeuw de eerste alameda binnen de stadsmuren van Europa, een met bomen beplante laan waar burgers van alle sociale klassen konden uitrusten en wandelen. In de zeventiende eeuw kwam daar het paleis van Buen Retiro bij, en in de achttiende eeuw vestigden zich er wetenschappelijke instellingen.

Kunsthistorica Concepción Lopezosa Aparicio beschrijft in een artikel uit 2022 dat het Prado sinds het einde van de zestiende eeuw ook het podium was voor officiële en volkse feesten. Dat past bij wat feesten als San Fermín en Las Fallas laten zien: Spaanse feesten spelen zich vaak af in de openbare ruimte, op straten en pleinen die het hele jaar ook gewoon in gebruik zijn.

In 2021 nam UNESCO het Paseo del Prado samen met het Retiropark op in de Werelderfgoedlijst, onder de naam Paseo del Prado y Buen Retiro, paisaje de las artes y las ciencias.

Paseo als straatnaam

Omdat paseo ook de plek zelf aanduidt, dragen veel lanen en boulevards in Spaanse plaatsen die naam. Aan de kust heet de wandelboulevard langs zee een paseo marítimo. Op een plattegrond zegt een straatnaam met paseo dus iets over het gebruik: het is een plek bedoeld om te lopen, niet alleen om doorheen te rijden.

De derde betekenis, een gang met gevolg langs een vaste route, doet denken aan een processie. Een voorbeeld is de Semana Santa, waarin broederschappen een vaste route door de straten volgen. Een paseo in de dagelijkse zin heeft zo'n programma niet; hoe een feest als de Feria de Abril de straat inneemt, is een ander verhaal.

Wat de bronnen niet vastleggen

Een vast tijdstip, een vaste route of vaste regels voor de paseo staan niet in het woordenboek en niet in de bronnen die we hebben geraadpleegd. Hoe en wanneer mensen lopen, verschilt per plaats, per seizoen en per generatie, en een algemene uitspraak over alle Spanjaarden zou niet kloppen. Wie meer wil weten over andere gewoonten, vindt die in de rubriek Cultuur.

Veelgestelde vragen