Polvorones: het kerstkoekje dat uit elkaar valt

Soort

Kruimelig kerstkoekje

Hoofdingrediënten

Bloem, suiker, varkensvet, amandel, kaneel

Seizoen

Vooral rond kerst

Beschermde herkomst

Polvorones de Estepa (IGP), Estepa in de provincie Sevilla

Onderdeel van

Spaanse gerechten

Wat een polvorón is

Een polvorón is een klein, droog koekje van bloem, vet en suiker dat in Spanje vooral rond kerst wordt gegeten. Volgens het woordenboek van de Real Academia Española wordt het in een hete oven gebakken en valt het bij het eten uiteen tot poeder. De naam is afgeleid van pólvora, in de betekenis van de fijne deeltjes waartoe iets vasts uiteenvalt.

Het koekje hoort bij de Spaanse gerechten die je op een bepaald moment van het jaar eet. Het is geen gerecht om bij een maaltijd te bestellen, zoals tortilla española of patatas bravas, maar een zoetigheid die in de winter in winkels en bij mensen thuis ligt. Dat is het tegenovergestelde van gazpacho en salmorejo, koude soepen die bij warm weer horen.

Polvorón of mantecado

Het woordenboek van de Real Academia Española noemt mantecado een synoniem van polvorón, en in het dagelijks gebruik lopen de namen door elkaar. De producenten uit Estepa maken wel onderscheid. Volgens het consejo regulador van de beschermde herkomst bevat hun polvorón de almendra bloem, suiker, vet van het Iberische varken, kaneel, amandel en kruidnagel. Hun basis-mantecado heeft dezelfde bloem, suiker, kaneel en varkensvet, maar sesamzaad in plaats van amandel. Daarnaast bestaan er mantecados met cacao, kokos, hazelnoot of vanille, en een variant met olijfolie in plaats van varkensvet.

Wie in een Spaanse winkel een doos mantecados koopt, krijgt dus niet automatisch polvorones. Lees de ingrediëntenlijst voor je kiest, bijvoorbeeld bij een allergie voor amandel of gluten, of als je geen varkensvet wilt eten. Bij het mantecado noemt het consejo zijdepapier als traditionele verpakking.

Estepa en de beschermde herkomst

Estepa in de provincie Sevilla is de plaats waar zowel mantecados als polvorones een beschermde geografische aanduiding hebben, de Indicación Geográfica Protegida (IGP). Het consejo regulador, dat de producenten controleert, voert de oorsprong van de koekjes terug op de zestiende eeuw, toen in het klooster van Santa Clara in Estepa al mantecados werden gemaakt. Volgens het consejo ontstond in 1870 het mantecado zoals we het nu kennen, en hadden de producenten banketbakkers in dienst om de vraag uit Sevilla en Madrid aan te kunnen.

Dit is de lezing van de producenten zelf. De redactie heeft hem niet kunnen toetsen aan een erfgoedinstantie of historisch onderzoek, en neemt daarom geen jaartal voor het koekje zelf over.

Veelgestelde vragen