Comillas

Hoe één familie Catalaanse architecten naar Cantabrië haalde

Comillas ligt aan de westkant van de kust van Cantabrië, tussen Santillana del Mar en San Vicente de la Barquera, en telt ruim tweeduizend inwoners. Dat aantal verklaart waarom bezoekers er vaak verrast raken: in een dorp van deze omvang staan drie gebouwen die eerder bij een provinciehoofdstad zouden passen.

Wie Spanje vooral van de zuidkust kent, moet voor deze streek op de kaart van Spanje naar boven kijken. Comillas ligt aan de Golf van Biskaje, waar het groener en koeler is dan aan de kuststreken aan de Middellandse Zee.

Dat er zoveel bouwkunst in één dorp staat, komt door een familiegeschiedenis. Antonio López, die als eerste de titel markies van Comillas droeg, verdiende zijn vermogen in de scheepvaart en de overzeese handel en liet in zijn geboortedorp een residentie bouwen. Daarvoor haalde hij geen lokale bouwmeester maar de Catalaanse architect Joan Martorell. Zijn zwager Máximo Díaz de Quijano deed iets vergelijkbaars en gaf de opdracht voor een eigen zomerhuis aan de toen nog jonge Antoni Gaudí. Zo kwam de Catalaanse bouwkunst van het laatste kwart van de negentiende eeuw in een Cantabrisch kustdorp terecht, en niet geleidelijk maar binnen ongeveer tien jaar.

Sobrellano: paleis, kapel en vroege meubels van Gaudí

Het Palacio de Sobrellano is het grootste van de drie. Joan Martorell ontwierp het in een eclectische stijl waarin de Engelse civiele gotiek van de veertiende eeuw het sterkst doorklinkt, met daarnaast Venetiaanse en islamitische motieven. Het paleis werd in 1888 in gebruik genomen. Binnen vallen vooral de centrale hal en de monumentale trap van wit marmer op.

Naast het paleis staat de kapel-pantheon van de markiezen, die eerder klaar was en als het eerste modernistische gebouw van Comillas geldt. Van buiten lijkt hij op een gotische kathedraal op kleine schaal, met een smalle hoge toren. Binnen staat het meubilair dat Gaudí voor de kapel ontwierp, werk uit de begintijd van zijn loopbaan, en staan mausolea van onder anderen de beeldhouwer Josep Llimona. Het paleis, de kapel en het park eromheen zijn in april 2002 samen tot Bien de Interés Cultural verklaard, de Spaanse status voor beschermd erfgoed. Ze zijn eigendom van de regionale overheid en met een gids te bezoeken.

El Capricho, een zomerhuis vol zonnebloemen

El Capricho is tussen 1883 en 1885 gebouwd als woonhuis voor Máximo Díaz de Quijano, vlak bij het park van Sobrellano. Het is een bescheiden huis met ronde, hoekloze vormen en een hoge toren, en het valt vooral op door de tegels met zonnebloemen die over de gevel verdeeld zitten. In de decoratie werkte Gaudí met Spaans-Arabische motieven, een lijn die in zijn latere werk terugkeert.

Het huis is nu een museum en ook van binnen te bezichtigen. Daarmee is het een van de weinige gebouwen van Gaudí buiten Catalonië waar je naar binnen kunt, en het is bovendien vroeg werk: hij was begin dertig toen hij de opdracht kreeg.

Tweeduizend inwoners, de monumenten op loopafstand

De drie gebouwen staan bij elkaar aan de rand van het dorp, met de oude kern en zijn geplaveide straten op een paar minuten lopen. Je kunt Comillas daarom zonder auto bekijken. Een halve dag is genoeg om de monumenten van buiten te zien en door het centrum te lopen; wie overal naar binnen wil, is een hele dag bezig. Achter het dorp ligt de kust, met strand op loopafstand van de kern.

Comillas past bij reizigers die een rustige basis zoeken en voor de rest de omgeving in trekken. Het nabijgelegen Santillana del Mar is van een andere orde: daar vormt het middeleeuwse stratenplan zelf het monument, terwijl het in Comillas om losse gebouwen gaat. Wie liever een grotere badplaats met een haven heeft, zit beter aan de oostkant van de regio, bij Castro Urdiales. Stedelijke voorzieningen, uitgaan en musea op schaal zijn er in Comillas niet; daarvoor kijk je naar de Spaanse steden.

Veelgestelde vragen