Garajonay, het nationale park van La Gomera

3.984 hectare verdeeld over alle zes gemeenten

Garajonay is een nationaal park op La Gomera, een van de Canarische Eilanden, in de provincie Santa Cruz de Tenerife. Het beslaat 3.984 hectare op het centrale hoogland en raakt alle zes gemeenten; daaromheen ligt een randzone van ruim 4.550 hectare. De archipel ligt op de kaart van Spanje ver ten zuidwesten van het vasteland.

Garajonay is ook de naam van de hoogste top van het eiland: de Alto de Garajonay, 1.487 meter boven zee. Op die top ligt een archeologische vindplaats met stenen die als offerplaats van de oorspronkelijke bewoners worden geduid. Volgens de parkbeheerder is dit het enige Spaanse nationale park met een vindplaats op zijn hoogste punt.

Het bergbos van La Gomera werd op 25 maart 1981 tot nationaal park verklaard en kwam op 25 november 1986 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Sinds 1 januari 2010 ligt het beheer volledig bij de regering van de Canarische Eilanden, met kantoren in San Sebastián de La Gomera.

Laurierbos in de nevel van de passaat

Het bos heet laurisilva, in het Nederlands laurierbos, en is het altijdgroene bergbos dat op de Canarische Eilanden monteverde heet. De parkbeheerder noemt het een levend fossiel: het gaat terug op de vegetatie die miljoenen jaren geleden, in het Tertiair, rond de Middellandse Zee groeide en die door klimaatveranderingen van de continenten verdween. In Macaronesië, de regio van de archipels van de Canarische Eilanden, Madeira, de Salvajes, de Azoren en Kaapverdië, bleef zulk bos wel bestaan.

Op La Gomera hangt dat samen met de nevel en de passaatwind. Het plateau in het midden van het eiland noemt de beheerder het rijk van de nevel. De noordelijke bergkammen liggen open naar de passaat en zijn het koelst en het vochtigst; daar bereikt het bos zijn grootste ontwikkeling. De zuidelijke hellingen krijgen minder van de passaat en zijn bovendien intensiever gebruikt, en daar is het bos droger en armer aan soorten.

La Gomera meet 370 vierkante kilometer en is het op twee na kleinste eiland van de Canarische Eilanden, een van de Spaanse eilanden. Erosie heeft het landschap gemodelleerd: vanaf de top waaieren diepe ravijnen naar alle kanten uit, en langs de weg GM-2 staan de rotspijlers van Los Roques, schoorstenen van oude vulkanen. Volgens de beheerder leven er ongeveer duizend diersoorten, met 13,6 endemische soorten per vierkante kilometer; vleermuizen zijn de enige inheemse zoogdieren.

De brand van augustus 2012

Op 4 augustus 2012 brak op La Gomera een brand uit die volgens het Europese LIFE-programma de meest verwoestende was die de Canarische Eilanden in tientallen jaren troffen. De brand besloeg ruim 3.613 hectare en verbrandde meer dan 32 procent van de zeven rechtstreeks getroffen Natura 2000-gebieden. Binnen het nationale park ging ruim 740 hectare verloren, bijna een vijfde van de oppervlakte, en daarmee de grootste oppervlakte laurierbos die in de archipel ooit is verbrand.

Het herstelproject LIFE+ Garajonay Vive richtte zich op de natuurlijke verjonging van het laurierbos en op het verkleinen van de kans op nieuwe branden. Op 189 hectare, 26 procent van het verbrande deel van het park, zijn herstelmaatregelen uitgevoerd, en samen met de parkdienst zijn ongeveer 60.000 inheemse planten geplant. Los van de brand meldt de parkbeheerder dat sinds 1981 meer dan 500 hectare binnen het park is hersteld, na brand, houtkap en de dennenaanplant van het midden van de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig, die in het zuiden van het park honderden hectaren besloeg en de inheemse vegetatie vrijwel liet verdwijnen.

Daarom staat op de zuidelijke hellingen, waar het bos het zwaarst is benut, niet overal laurierbos. Daar groeit van nature het droger en soortenarmer fayal-brezal, een bos van faya en boomheide, en dat komt ook voor op plekken waar het bos door aanplant of brand is aangetast.

Met de GM-2 dwars door het park

De weg GM-2 verbindt San Sebastián de La Gomera met Valle Gran Rey en doorsnijdt het park van oost naar west; volgens de beheerder is dat de hoofdtoegang. Over de weg is het park vanuit alle zes gemeenten van het eiland te bereiken.

Er zijn twee plekken voor informatie. Het Centro de Información La Laguna Grande ligt in het recreatiegebied midden in het park aan de GM-2 bij kilometer 26,5 en is dagelijks open van 8.30 tot 16.30 uur. Het Centro de Visitantes Juego de Bolas ligt bij La Palmita in de gemeente Agulo, heeft een vaste tentoonstelling over Macaronesië, de Canarische Eilanden, La Gomera en het park, en is dagelijks open van 9.30 tot 16.30 uur. Beide zijn gesloten op 25 december en 1 januari.

Overnachten mag niet in het park. Vuur maken mag alleen bij de stookplaatsen van La Laguna Grande, in de periodes die de beheerder vaststelt. Drones en andere luchtactiviteiten moet je vermijden, en honden mogen op de paden alleen aangelijnd.

Veelgestelde vragen