Ciutadella, de oude hoofdstad aan de westkant van Menorca

Bisschopszetel, hoofdstad en rivaal van Mahón

Ciutadella ligt aan de westkust van Menorca, ongeveer 50 kilometer van Mahón (in het Catalaans Maó). In het Spaans heet de stad Ciudadela. Volgens het INE woonden er op 1 januari 2025 in de gemeente 32.431 mensen, tegen 30.666 in Mahón. Ciutadella is daarmee de grootste van de acht gemeenten van het eiland, al is het verschil met Mahón klein.

Als bestuurlijk centrum heeft de stad een lange voorgeschiedenis. Al aan het begin van de vijfde eeuw had Menorca een bisschop met zetel in Iamona, zoals Ciutadella toen heette. In de islamitische periode was Madina Manurqa de enige stad van betekenis op het eiland; de rest van de bevolking woonde verspreid op landgoederen. Na de Catalaans-Aragonese verovering van 1287 bleef Ciutadella de hoofdstad, terwijl in het oosten het ommuurde Mahón groeide. In de veertiende en vijftiende eeuw botste de bovenlaag van de hoofdstad met de andere gemeenten, en in de burgeroorlog van 1463 tot 1472 koos Ciutadella de kant van koning Johan II, terwijl Mahón zich aansloot bij de opstandige Catalaanse Generalitat.

De aanval van 1558 en de stad die daarna werd herbouwd

In 1558 viel de Turkse vloot van Süleyman de Grote de stad aan. Volgens de historicus Miguel Ángel Casasnovas werd Ciutadella toen volledig verwoest, kwamen veel inwoners om en werden ongeveer 4.000 mensen als gevangene naar Turkije gebracht. In de tweede helft van de zestiende eeuw werd de stad herbouwd, met nieuwe bewoners die vooral uit Mallorca kwamen, en in de zeventiende eeuw kwamen er nieuwe muren met bastions.

Die muren bleven tot in de negentiende eeuw staan. De Contramurada is een wandelroute langs de omtrek van de oude stad, op de plek waar die muur liep. Het Museu Municipal zit in het Bastió de sa Font, dat in 1677 werd gebouwd. Op de Plaça des Born staat een obelisk van 22 meter die herinnert aan de verdediging van de stad tegen de Turken in 1558.

Kathedraal, Plaça des Born en een haven in de stad

De historische kern is beschermd als bien de interés cultural, een Spaanse erfgoedstatus, en daar staan de meeste monumenten van de stad. De Plaça des Born is de ingang van die kern. De kathedraal Santa Maria, in Catalaanse gotiek met één beuk en zijkapellen, werd in de veertiende eeuw gebouwd op de plaats van een moskee. Bij de Plaça des Born liggen onder andere het paleis Torre Saura en het paleis Salort.

De haven was bedoeld voor handel en visserij en is nu de plek voor eten en vrije tijd, met terrassen en restaurants. Ciutadella is, net als de baai van Fornells aan de noordkust, een van de natuurlijke havens van het eiland. Het Castell de Sant Nicolau staat bij de ingang van de haven, aan zee, en werd aan het eind van de zeventiende eeuw gebouwd om de haven te verdedigen.

Sant Joan: paarden en een broederschap uit de middeleeuwen

Het bekendste feest van Ciutadella zijn de Festes de Sant Joan, drie dagen rond 24 juni. Paarden spelen de hoofdrol. De ruiters, cavallers genoemd, rijden door de straten, en de dieren worden volgens vaste gebruiken versierd; bij de cavallers hebben de paarden bijvoorbeeld een gevlochten staart met zijden strikken.

De gemeente beschrijft de Obreria van Sant Joan als oorsprong van het feest, een broederschap die Johannes de Doper eerde en de kapel Sant Joan d'Artrutx onderhield. De oudste schriftelijke vermelding van de Obreria stamt uit 1399; de parochie Sant Joan d'Artrutx komt al in 1290 voor in de bronnen. Na de Turkse aanval van 1558 werd de broederschap in 1564 opnieuw opgericht. Het bestuur bestond uit obrers, gekozen bestuurders: een schatbewaarder en daarnaast een kerkelijke, een ambachtelijke en een boerse obrer.

Baaien en een grafmonument buiten de stad

Voor zwemmen ga je naar de baaien buiten het centrum. De toeristische dienst van de Balearen noemt drie baaien dicht bij de stad: Es Talaier, Del Pilar en Algaierens. Verder weg ligt Cala Macarella. Daar mag je niet met je eigen auto komen; er rijdt een aparte bus vanaf de Plaça dels Pins en de Via Perimetral in Ciutadella naar het parkeerterrein Santa Anna, vanwaar je naar het strand loopt. De dienstregeling hangt af van het seizoen. Wie liever een uitgebouwde badplaats heeft, kijkt naar Cala Galdana, dat bij Ferreries hoort. Temperaturen en neerslag per maand staan op de pagina over weer en klimaat op Menorca.

Uit de prehistorie stamt de Naveta des Tudons, volgens Casasnovas de best bewaarde van de navetas: collectieve grafmonumenten in de vorm van een omgekeerd schip. Dit type bouwwerk raakte rond 700 voor Christus buiten gebruik.

Veelgestelde vragen