Fornells op Menorca

Een dorp aan de monding van een smalle baai

Fornells ligt aan de noordkust van Menorca en hoort bij de gemeente Es Mercadal, een van de acht gemeenten van het eiland. Vanaf het binnenlanddorp Es Mercadal is het ongeveer negen kilometer naar de kust. De hele gemeente telde op 1 januari 2025 iets minder dan 6.500 inwoners, en Fornells is daarvan een klein onderdeel: een plaats die uit de visserij is gegroeid.

Fornells zit ongeveer halverwege de noordkust, terwijl de twee grote plaatsen van Menorca aan de uiteinden liggen: Mahón in het oosten, met de luchthaven en de grote natuurlijke haven, en Ciutadella in het westen. Voor stedelijke voorzieningen rijd je vanuit Fornells naar een van beide kanten.

Waarom hier een Britse toren staat

Boven de monding van de baai staat de Torre de Fornells, tussen 1801 en 1802 gebouwd door de Britten. Menorca was in de achttiende eeuw het grootste deel van de tijd Brits: na het Verdrag van Utrecht van 1713 volgden drie bezettingsperioden, die in 1802 eindigden. De Britten gebruikten het eiland als marinesteunpunt in de Middellandse Zee en zetten langs de kust ongeveer elf verdedigingstorens neer, om landingen vanaf zee op tijd te zien aankomen. Het Consell Insular de Menorca noemt als taak van de toren bij Fornells het bewaken van de havenmond en het dekken van het nabijgelegen Castell de Sant Antoni.

De toren is een van de grootste en best bewaarde van het eiland. Hij heeft de vorm van een afgeknotte kegel en is opgetrokken uit steen en mortel, met versterkingen van zandsteen. De ingang zat op de eerste verdieping en was alleen bereikbaar via een houten ladder die naar binnen kon worden getrokken. Binnen lagen een regenwaterbak, een opslag voor wapens en munitie en een verdieping voor het garnizoen, met bovenop een platform voor het geschut. Je bereikt de toren te voet vanaf de carrer Tramuntana, over een goed onderhouden maar steil pad; vanaf boven kijk je uit in de richting van Cap de Cavalleria en de vuurtoren daar.

De caldereta de llagosta en het langoestseizoen

Het gerecht waar Fornells op Menorca aan wordt verbonden, is de caldereta de llagosta, in het Spaans caldereta de langosta. Het Consell Insular noemt het de meest gewaardeerde schotel van de Menorquijnse keuken: een stoofpot van langoest met tomaat, ui, knoflook, peper en peterselie, gebonden met brood. Dat juist Fornells als de plaats voor dit gerecht geldt, komt uit reisliteratuur en niet uit een officiële bron; wat wel vaststaat is dat het dorp uit de visserij komt en dat de langoest rond Menorca wordt gevangen.

Rond het eiland worden twee soorten onderscheiden. De llagosta de roca uit het rotsige kustwater is kleiner en dieprood en geldt als de smaakvolste; de llagosta de fons uit dieper water is groter, lichter van kleur en minder uitgesproken. De zomer is volgens het Consell Insular het beste seizoen, omdat de dieren dan voller zijn en de vrouwtjes kuit dragen.

Beschut water in de baai

De baai waaraan Fornells ligt, is een lange inham die van de open zee is afgeschermd; het Consell Insular beschrijft het water erin als rustig. Het dorp zit aan de monding, waar de toren staat. Binnen de inham blijft het water vlak terwijl de noordkust daarbuiten open ligt, en daarom is de baai geschikt voor zeilen, kajakken en windsurfen. Een breed zandstrand hoort er niet bij: Fornells is een plaats om het water op te gaan.

Voor zand kijk je op Menorca eerder naar de zuidkust. Cala Galdana heeft een breed strand in een beschutte inham en Son Bou een lang strand aan diezelfde kant van het eiland. Fornells past bij wie rust zoekt, graag vaart en van daaruit het noorden van Menorca verkent. Hoe het water en de wind per maand uitpakken, staat bij het weer en klimaat op Menorca.

Veelgestelde vragen