Xàtiva: kasteel, Borgia's en een ondersteboven portret

Een kasteel op twee heuvelruggen boven de oude stad

Xàtiva ligt in het binnenland van de regio Valencia, op de route tussen de hoofdstad en Alicante. Het stadje is geen badplaats en maakt van die rol ook geen geheim: wat je ziet, is een middelgrote Valenciaanse stad met marktpleinen, kerken en fonteinen, onder een kasteel dat de hele omgeving beheerst.

Dat kasteel, el Castell, bestaat uit twee delen. Het oudere Castell Menor, met Iberische en Romeinse fundamenten, staat op de steile helling van de Penya Roja. Het grotere Castell Major, grotendeels middeleeuws, ligt hoger op de bergrug Vernissa en heeft poorten, wachttorens, regenwaterreservoirs en een kapel. De islamitische periode (tiende eeuw) gaf het fort veel van zijn omvang; na de verovering door Jaume I in 1244 werd het de belangrijkste verdedigingspost van het Koninkrijk Valencia aan de weg naar Castilië.

De kroon van Aragón gebruikte het kasteel ook als staatsgevangenis. Jaume d'Urgell, in 1412 afgewezen als kandidaat voor de troon in het Compromis van Caspe, zat er vast tot zijn dood in 1433. Zijn resten liggen in een gotische kapel uit de vijftiende eeuw. Wie meer kastelen boven een stad wil vergelijken, kan ook naar Morella in het noorden van de regio kijken, waar de burcht op dezelfde manier het stadsbeeld bepaalt.

Het portret van Filips V dat op zijn kop hangt

In het Museu de Belles Arts, gevestigd in de voormalige Casa de l'Ensenyança, hangt een koningsportret ondersteboven. Het toont Filips V, de eerste Bourbon op de Spaanse troon. Tijdens de Spaanse Successieoorlog liet hij Xàtiva in juni 1707 in brand steken.

De omgekeerde ophanging is geen oud gebruik: museumdirecteur Carlos Sarthou koos er eind jaren vijftig voor als herinnering aan de verwoesting. Het schilderij werd in 2025 na bijna twee jaar restauratie teruggehangen, nog steeds ondersteboven, op 19 juni, de verjaardag van de brand. Het museum bezit daarnaast werk van onder anderen Ribera, Goya en Vicente López.

Borgia's en een schilder uit Xàtiva

De familie Borja, in het Italiaans Borgia, komt uit Xàtiva. Alfons de Borja werd paus als Calixtus III, en zijn neef Rodrigo, geboren in 1431 aan wat nu de Plaça d'Alexandre VI heet, werd paus Alexander VI. Het toeristenbureau van de stad besteedt een eigen pagina aan deze Borgia-band.

Ook de schilder José de Ribera (el Españoleto) werd in Xàtiva geboren, aan het eind van de zestiende eeuw. Het museum van zijn geboortestad toont werk van hem. Wie meer van het binnenland van de regio wil zien, kan Xàtiva combineren met een bezoek aan Requena, een andere stad landinwaarts.

Kaartje, trein en openingstijden plannen

Vanaf Valencia-Nord rijdt de Renfe-lijn C-2 (Valencia-Nord, Xàtiva, Moixent) in ongeveer 49 minuten naar Xàtiva. Per auto duurt het volgens het toeristenbureau ongeveer 48 minuten via de A-7 richting Alicante. Het station ligt aan de Avinguda Ausiàs March, op ongeveer tien minuten van het historische centrum. Het kasteel ligt boven de stad en je legt de laatste stukken omhoog af, dus draag stevig schoeisel.

Het kasteel is van dinsdag tot en met zondag open, in de wintermaanden (november tot en met februari) van 10.00 tot 18.00 uur en in mei tot en met augustus tot 21.00 uur. Een kaartje voor volwassenen kostte bij het opstellen van deze pagina 6 euro en geeft ook toegang tot de twee stedelijke musea, het archeologische museum Almodí en het Museu de Belles Arts. Het toeristenbureau raadt aan het kaartje vooraf online te kopen. Wie in Valencia verblijft en ook La Albufera wil zien, doet dat beter op een andere dag dan Xàtiva.

Veelgestelde vragen