Op deze pagina
- Aantal locaties
- 50
- Cultuur, natuur, gemengd
- 44, 4 en 2
- Toetreding tot het verdrag
- 4 mei 1982
- Eerste inschrijvingen
- 1984
- Recentste inschrijving
- Talayotisch Menorca, 2023
- Immaterieel erfgoed
- 30 elementen op de UNESCO-lijsten
- Vakgebied
- Kunst en cultuur in Spanje
Vijftig locaties, geen vijftig gebouwen
Spanje heeft vijftig locaties op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Daarvan zijn er 44 cultureel, 4 natuurlijk en 2 gemengd, wat betekent dat ze om hun cultuur en hun natuur samen zijn erkend. Alleen Italië (62), China (61), Frankrijk (56) en Duitsland (55) hebben er meer. Spanje accepteerde het werelderfgoedverdrag op 4 mei 1982, en de eerste Spaanse inschrijvingen dateren uit 1984.
Het getal vijftig telt inschrijvingen, geen bezienswaardigheden. Onder één inschrijving kan een heel stadscentrum vallen, zoals de oude binnenstad van Salamanca, maar ook een reeks gebouwen met één maker, zoals de zeven bouwwerken van Antoni Gaudí, of een pelgrimsroute. Voor de Spaanse kunst en cultuur is dat onderscheid belangrijk: de lijst erkent plaatsen, gebouwen en landschappen, geen losse kunstwerken.
Welke soorten plekken er op de lijst staan
UNESCO verdeelt de locaties zelf alleen in cultuur, natuur en gemengd. De tabel hieronder is een indeling van de redactie op basis van de titel van elke inschrijving; elke locatie staat in precies één rij.
| Soort | Aantal | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Prehistorie en rotskunst | 7 | Altamira en de grotkunst van Noord-Spanje, Atapuerca, de dolmen van Antequera, Talayotisch Menorca |
| Archeologische sites en stadsmuren | 4 | Mérida, Tarraco (Tarragona), Medina Azahara, de Romeinse muren van Lugo |
| Oude stadscentra | 11 | Córdoba, Toledo, Salamanca, Cuenca, Segovia, Santiago de Compostela, Úbeda en Baeza |
| Gebouwen en bouwcomplexen | 13 | De Alhambra, de kathedraal van Burgos, El Escorial, de Lonja de la Seda in Valencia, de Werken van Gaudí |
| Landschappen, routes en techniek | 9 | Serra de Tramuntana, Palmeral van Elche, Aranjuez, Las Médulas, de Vizcaya-brug, de Camino de Santiago |
| Natuur en gemengd | 6 | Doñana, Teide, Garajonay, Ibiza, Pyreneeën en Monte Perdido |
Bron: UNESCO World Heritage Centre: Spanje
Wanneer de locaties erbij kwamen
In 1984 kwamen vijf Spaanse locaties tegelijk op de lijst: de Alhambra, de kathedraal van Burgos, het historische centrum van Córdoba, El Escorial en de eerste werken van Gaudí. Tot en met 1989 waren het er zestien en vóór het jaar 2000 tweeëndertig. De overige achttien volgden vanaf 2000.
De recentste inschrijvingen zijn van een ander type dan de eerste. Sinds 2016 kwamen er vijf locaties bij: de dolmen van Antequera (2016), Medina Azahara (2018), Risco Caído en de heilige bergen van Gran Canaria (2019), het Paseo del Prado en Buen Retiro in Madrid (2021) en Talayotisch Menorca (2023). Drie daarvan zijn prehistorisch of archeologisch, twee zijn een cultuurlandschap.
Bij elf locaties noemt UNESCO meer dan één jaar, omdat de inschrijving later is uitgebreid. De Camino de Santiago begon in 1993 met de Camino Francés en kreeg in 2015 de routes door Noord-Spanje erbij. De Werken van Gaudí groeiden tussen 1984 en 2005 van drie naar zeven gebouwen. Een jaartal bij een inschrijving hoort daarom soms bij maar een deel ervan.
Plaatsen, geen schilderijen
De werelderfgoedlijst bevat alleen onroerend erfgoed. Schilderijen staan er niet op, ook niet die van Diego Velázquez en Francisco Goya. Wat de Spaanse schilderkunst met de lijst verbindt, loopt via plaatsen. In Madrid is sinds 2021 het Paseo del Prado en Buen Retiro erkend, een stuk stad met parken en musea dat UNESCO omschrijft als a landscape of Arts and Sciences. Toledo, waar El Greco in 1614 stierf, staat als historische stad in zijn geheel op de lijst, maar zijn werk is daar geen onderdeel van de inschrijving.
Hetzelfde principe verklaart waarom grote steden soms met een deel op de lijst staan. Barcelona staat er met afzonderlijke gebouwen, namelijk de Werken van Gaudí en het Palau de la Música Catalana met het Hospital de Sant Pau. In Granada zijn de Alhambra, de Generalife en de wijk Albayzín ingeschreven, en in Sevilla de kathedraal, de Alcázar en het Archivo de Indias.
Tradities staan op een andere lijst
UNESCO heeft naast de werelderfgoedlijst een aparte lijst voor immaterieel erfgoed, bedoeld voor tradities, vakmanschap en gebruiken. Spanje heeft daarop dertig elementen staan, ingeschreven tussen 2008 en 2024. Voorbeelden zijn het mysteriespel van Elche (Misteri d'Elx, 2008), de fluittaal van La Gomera (Silbo Gomero, 2009), flamenco en de menselijke torens van Catalonië (castells, beide 2010), het patiofeest van Córdoba (2012) en de Fallas van Valencia (2016). Deze elementen tellen niet mee in de vijftig locaties.
Meer over Spaanse tradities, kunst en gebruiken vind je in de rubriek Cultuur.
Vijftien steden met een eigen samenwerkingsverband
Los van UNESCO bestaat de Grupo Ciudades Patrimonio de la Humanidad de España, een samenwerkingsverband dat in 1993 is opgericht om het erfgoed van de aangesloten steden gezamenlijk te verdedigen. Er zijn vijftien leden: Alcalá de Henares, Ávila, Baeza, Cáceres, Córdoba, Cuenca, Ibiza, Mérida, Salamanca, Santiago de Compostela, San Cristóbal de La Laguna, Segovia, Tarragona, Toledo en Úbeda. Omdat Úbeda en Baeza één inschrijving delen, vertegenwoordigen die vijftien steden veertien inschrijvingen.
Granada, Sevilla, Burgos, Oviedo en Barcelona zijn geen lid, hoewel er monumenten van die steden op de UNESCO-lijst staan. Een vermelding op de UNESCO-lijst is iets anders dan lidmaatschap van deze groep.
Veelgestelde vragen
Staat de Sagrada Família op de werelderfgoedlijst?
Ja, maar niet het hele gebouw. De Sagrada Família hoort bij de inschrijving Werken van Antoni Gaudí, en daarvan staan alleen de geboortegevel en de crypte op de lijst, de onderdelen die onder Gaudí's eigen leiding zijn gebouwd. De rest van de kerk valt buiten de inschrijving. In het artikel over Antoni Gaudí staat welke werken er verder bij horen.
Is de hele Camino de Santiago werelderfgoed?
Alleen de routes die in de naam van de inschrijving staan: de Camino Francés en de routes door Noord-Spanje. UNESCO schreef de Camino Francés in 1993 in en voegde de noordelijke routes in 2015 toe. De oude binnenstad van Santiago de Compostela staat sinds 1985 apart op de lijst. Wie een andere route loopt, kan op de UNESCO-pagina van de inschrijving nagaan of die erbij hoort.
Welke Spaanse inschrijvingen horen ook bij een ander land?
Vier inschrijvingen hebben een deel buiten Spanje of horen bij een serie in meer landen. Pyreneeën en Monte Perdido ligt op de grens met Frankrijk, de rotskunst van Siega Verde sluit aan op die van de Côa-vallei in Portugal, de kwikmijnen van Almadén zijn een gezamenlijke inschrijving met Idrija in Slovenië, en de oerbeukenbossen liggen verspreid over verschillende Europese landen.
Bronnen
- UNESCO World Heritage Centre: Spanje · Lijst van de Spaanse werelderfgoedlocaties met inschrijvingsjaren en indeling in cultuur, natuur en gemengd · geraadpleegd 5 oktober 2026
- UNESCO World Heritage Centre: Italië, met gelijkluidende pagina's voor China, Frankrijk en Duitsland · Aantal ingeschreven locaties per land, zoals vermeld op de UNESCO-pagina van elk land · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Grupo Ciudades Patrimonio de la Humanidad de España · Oprichting in 1993 en de vijftien aangesloten steden · geraadpleegd 5 oktober 2026
- UNESCO Intangible Cultural Heritage: Spanje · Elementen van Spanje op de lijsten van immaterieel erfgoed, met jaren van inschrijving · geraadpleegd 5 oktober 2026