Spaanse begrafenisgebruiken: van tanatorio tot nicho

Termijn tot begrafenis of crematie

in de regel 24 tot 48 uur

Afscheid vóór de plechtigheid

velatorio, vaak in een tanatorio

Grafvorm

nicho in een muur of grond

Soort

Tradities

Binnen twee dagen: het verloop na een overlijden

Bij een overlijden in Spanje gaat het afscheid sneller dan veel Nederlanders gewend zijn. Het nationale reglement voor mortuariumzaken, het Reglamento de Policía Sanitaria Mortuoria uit 1974, bepaalt dat het lichaam pas na bevestiging van het overlijden door een arts wordt vervoerd. Die wachttijd mag in de regel niet korter zijn dan 24 uur en niet langer dan 48 uur na het overlijden. Wie meer wil weten over wat er rond geloof, familie en rituelen leeft, vindt de bredere context bij de Spaanse tradities en feesten.

Dat reglement is van de landelijke overheid. Sindsdien hebben autonome gemeenschappen op dit terrein eigen regels gekregen, dus de precieze termijn en de papieren kunnen per regio afwijken. Een uitvaartonderneming ter plaatse weet welke regels gelden.

Het overlijden zelf wordt vastgelegd in het Registro Civil, het burgerlijk register. Daar vraag je later ook een overlijdensakte (certificado de defunción) aan, bijvoorbeeld voor een erfenis of een bank.

Het velatorio: waken in plaats van condoleren

Het velatorio is de periode waarin familie en vrienden bij de overledene zijn voor de plechtigheid. Vroeger gebeurde dat thuis, en het reglement spreekt nog van het huis van de overledene als plek waar het lichaam in die eerste uren blijft. Tegenwoordig vindt het afscheid vaak plaats in een tanatorio, een gebouw met opbaarruimtes en zalen, vaak beheerd door een uitvaartonderneming.

Bezoekers kiezen zelf hoe lang ze blijven. Een kerkelijke dienst of een burgerlijke plechtigheid volgt daarna, afhankelijk van wat de familie wil. Deze verschillen zijn belangrijker dan een vast ritueel: wie religieus is, kiest vaak voor een mis, terwijl anderen alleen een korte toespraak houden. De katholieke traditie die rond Semana Santa zo zichtbaar is, bepaalt dus niet elke uitvaart.

Nichos: het graf in een muur

Op veel Spaanse begraafplaatsen liggen overledenen in een nicho, een vak in een muur waarin meerdere rijen boven en naast elkaar zijn aangebracht. Het reglement noemt voor volwassenen een afmeting van 0,75 meter breed, 0,60 meter hoog en 2,50 meter diep. Een gemeente moet volgens hetzelfde reglement minimaal één begraafplaats met de nodige voorzieningen onderhouden.

De nicho is dus geen uitzondering maar een gewone vorm, naast graven in de grond. Waar de familie voor kiest hangt af van de begraafplaats, de gemeente en de kosten.

Cremeren en de urn

Crematie is toegestaan. Het reglement schrijft voor dat gemeenten met meer dan een half miljoen inwoners een crematorium binnen de begraafplaats moeten hebben. De as komt in een urn, waarop de naam van de overledene staat. Kleinere plaatsen hebben vaak geen eigen crematorium, dus de familie vervoert de overledene naar een crematorium in de buurt.

Wat er daarna met de urn gebeurt, bepalen regionale regels en de familie. Neem hiervoor altijd contact op met de uitvaartonderneming of de gemeente.

Veelgestelde vragen