Pan con tomate maken: brood, tomaat, olijfolie en zout

Brood met tomaat, olie en zout

Pan con tomate, in het Catalaans pa amb tomàquet, is een sneetje brood waar je een halve tomaat over wrijft, zodat het sap en het vruchtvlees in het brood trekken. Daarna komen er olijfolie en zout op. Het recept hoort bij de Spaanse recepten en vraagt een handvol ingrediënten en een paar minuten werk, zonder iets te koken.

Paulina Cocina noemt het een van de kenmerken van het eten in de Catalaanse streken, en Bonviveur beschrijft het als een traditioneel Catalaans recept dat ook pantumaca heet. Volgens de Catalaanse Viquipèdia komt het voort uit pa amb oli, brood met olie, waaraan de tomaat pas ongeveer twee eeuwen na zijn komst naar Europa werd toegevoegd. Op deze pagina gaat het om de bereiding en om de keuzes die het resultaat bepalen.

Een stevig brood en een tomaat met veel vruchtvlees

Bonviveur vraagt om een goed brood met een knapperige korst en een dichte, compacte kruim; rustiek brood heeft volgens die bron de voorkeur, al is een opengesneden stokbrood ook gebruikelijk. De Catalaanse Viquipèdia noemt pa de pagès, boerenbrood, als het traditionele brood en voegt toe dat tegenwoordig ook stokbrood wordt gebruikt.

Voor de tomaat noemt Bonviveur tomates de colgar, letterlijk hangtomaten, of een andere soort met veel vruchtvlees. De tomaat gaat in tweeën en wordt direct over het brood gewreven, zonder te snijden of te raspen. Een tomaat moet daarvoor rijp zijn en veel vruchtvlees hebben. Welke tomaat in een Nederlandse winkel daar het dichtst bij komt, is niet onderzocht.

Twee recepten naast elkaar

Bonviveur en Paulina Cocina volgen dezelfde stappen: het brood roosteren, eventueel knoflook over het brood wrijven, de tomaat uitwrijven en olijfolie en zout toevoegen. Ze verschillen vooral in wat ze vastleggen. Bonviveur geeft hoeveelheden en tijden voor vier personen, Paulina Cocina noemt alleen de ingrediënten en geeft geen tijden.

Knoflook is in beide recepten optioneel. Paulina Cocina schrijft dat de knoflook sterker proeft naarmate je harder wrijft. Ook de Catalaanse Viquipèdia beschrijft het roosteren en de knoflook als een versie van het gerecht en noemt het een misverstand dat die buiten Catalonië als vast onderdeel gelden. Wie het brood niet roostert of zonder knoflook werkt, maakt dus nog steeds pan con tomate.

Bron: Pan con tomate (Bonviveur)

Serveren en combineren

Bonviveur serveert pan con tomate direct na het bereiden, als ontbijt, lunch of tussendoortje, of samen met Iberische ham op een plank.

Op een tafel met kleine gerechten past het naast patatas bravas en een tortilla española. Brood en tomaat komen ook samen in de koude soepen gazpacho en salmorejo, waar het brood in de soep wordt meegemixt in plaats van geroosterd.