Guernica: de eik, het parlement en het vredesmuseum

De eik en de vergaderzaal van Bizkaia

Guernica, in het Baskisch Gernika, is een stadje in de provincie Bizkaia, ten noordoosten van Bilbao. De gemeente heet officiîel Gernika-Lumo. Wie de naam alleen van het schilderij van Picasso kent, verwacht hier misschien vooral een herdenkingsplek, maar in Baskenland zelf staat de plaats al eeuwen voor iets anders: de eik waaronder de heren van Bizkaia zwoeren de regionale rechten te zullen eerbiedigen. Die rechten heten de fueros.

Naast de boom staat de Casa de Juntas. Daar vergaderen de Juntas Generales van Bizkaia, het hoogste vertegenwoordigende orgaan van dit historische territorium. De instelling werd in 1876 opgeheven en pas in 1979 hersteld, na 102 jaar. Binnen zie je de plenaire zaal waar die vergaderingen plaatsvinden en een zaal met een glas-in-loodplafond waarin de gemeenten van Bizkaia zijn verbeeld.

Het is nuttig om twee parlementen uit elkaar te houden. De Juntas Generales gaan over Bizkaia alleen, één van de drie provincies. Het parlement van de hele autonome gemeenschap Baskenland zetelt in Vitoria-Gasteiz, de hoofdstad. De eik van Gernika is daarmee geen nationaal symbool dat toevallig in een dorp staat, maar de plek waar het bestuur van Bizkaia werkelijk bijeenkomt.

Wat er aan 26 april 1937 herinnert

Op 26 april 1937 werd Gernika gebombardeerd door de Duitse luchtmacht. Dat bombardement, de politieke context ervan en de rol van het schilderij van Picasso behandelen we apart in het verhaal achter het bombardement van Guernica. Op deze pagina gaat het om wat je er in de stad zelf van terugziet.

Dat is in de eerste plaats het Gernika Vredesmuseum aan de Foru plaza. Het museum werkt als stichting en heeft een documentatiecentrum dat zich op het bombardement richt; de vaste opstelling plaatst de gebeurtenis in een breder verhaal over oorlog en vrede. Er zijn educatieve programma's voor scholen en gezinnen.

Marktstad in het biosfeerreservaat Urdaibai

Gernika ligt in Urdaibai, een biosfeerreservaat rond de monding van de rivier de Oka dat tot de belangrijkste waterrijke natuurgebieden van Europa wordt gerekend. Die ligging verklaart waarom het stadje van oudsher een marktfunctie heeft: het is het verzamelpunt voor de boerderijen en dorpen in het dal erachter.

Die functie bestaat nog. Elke maandag is er markt, volgens de Baskische toeristische dienst de belangrijkste wekelijkse markt van Bizkaia, met groente, kaas en andere streekproducten. Wie Gernika op een maandag bezoekt, ziet dus een andere stad dan op de overige dagen. In het Parque de Europa aan de rand van het centrum kun je daarna wandelen.

De trein naar Bermeo stopt in Gernika

Je komt er het eenvoudigst met de trein. Euskotren rijdt lijn E4 tussen Bilbao en Bermeo, en Gernika is een van de stations op die route. Daardoor laat een bezoek zich goed combineren met de kust bij Bermeo, of met een dag in Bilbao. Voor de Casa de Juntas en het vredesmuseum samen is een halve dag genoeg; de twee liggen allebei in het compacte centrum.

Gernika past bij wie geïnteresseerd is in geschiedenis en in hoe Baskisch zelfbestuur is georganiseerd. Een strandbestemming is het niet. Zoek je dat wel, dan liggen de badplaatsen oostelijker aan de kust: Zarautz heeft een lang surfstrand, Getaria is een vissershaven met wijngaarden erachter en Hondarribia ligt bij de Franse grens. Houd er verder rekening mee dat het in dit deel van Spanje het hele jaar door kan regenen; wat dat voor je planning betekent, staat bij het weer en klimaat in Baskenland.

Veelgestelde vragen