Op deze pagina
Twaalf molens op een kalkrug boven de vlakte
Consuegra hoort bij de provincie Toledo, in de regio Castilla-La Mancha, en ligt zelf op de vlakte. Wat je van ver al ziet is de Cerro Calderico, een kalkrug van ongeveer anderhalve kilometer lang die zo’n 100 meter boven het omringende land uitsteekt. Daarop staat een rij windmolens, met aan de zuidkant een kasteel. Consuegra ligt diep in het binnenland: wie zon en zee zoekt, komt eerder uit bij de kusten van Spanje.
Van oorspronkelijk dertien molens zijn er twaalf bewaard. Elke molen heeft een eigen naam, en een deel van die namen komt uit Don Quichot: Sancho, Rucio, Clavileño en Caballero del Verde Gabán. De gemeente kocht het kasteel in 1962 en de molens een jaar later, en vanaf 1985 zijn ze gerestaureerd door een plaatselijke werkplaatsschool. Er loopt een weg naar boven; wie vanuit het dorp loopt, overbrugt ongeveer honderd hoogtemeters.
Het kasteel van de Orde van Sint-Jan
Het Castillo de La Muela gaat terug tot de elfde eeuw en is in de twaalfde en dertiende eeuw uitgebreid en herbouwd. Paus Lucius III bekrachtigde op 25 augustus 1183 de schenking van Alfonso VIII aan de Orde van Sint-Jan, de hospitaalridders, die het kasteel daarna eeuwenlang in bezit hielden. De burcht heeft een kern met daaromheen een ommuring, in metselwerk met kalkmortel. Ook elders in de regio bepaalt een burcht het silhouet, zoals in Sigüenza in de provincie Guadalajara.
De heuvelrug met de molens en het kasteel is sinds 5 maart 2008 beschermd als Bien de Interés Cultural, de hoogste Spaanse monumentenstatus. De twee bouwwerken die je naast elkaar ziet staan verschillen eeuwen in leeftijd: het kasteel is middeleeuws, terwijl de molens uit de eerste helft van de negentiende eeuw dateren.
De saffraanpluk en het feest eind oktober
Saffraan wordt rond Consuegra geteeld en geoogst. De krokus bloeit in de laatste week van oktober en de eerste week van november, en de bloemen worden in de vroege ochtend met de hand geplukt. Daarna volgt de monda: het uitpluizen van de rode stempels, die vervolgens worden gedroogd. Omdat de bloei kort duurt en alles handwerk blijft, zijn dit korte en drukke weken.
Op het laatste volledige weekend van oktober viert het dorp de Fiesta de la Rosa del Azafrán, een feest dat in 1963 voor het eerst werd gehouden en is aangewezen als feest van regionaal toeristisch belang. Op het programma staan onder meer wedstrijden in het pluizen, folkloreoptredens en het malen van graan in een van de molens. De editie van 2026 loopt van 23 tot en met 26 oktober.
Een paar uur op de heuvel, en wat er verder in de buurt ligt
Consuegra telt 9.767 inwoners en leeft van de landbouw; de heuvelrug is de reden dat bezoekers komen. Voor de molens, het kasteel en het uitzicht over de vlakte ben je in een paar uur rond, wat Consuegra vooral een goede tussenstop maakt. Wie een hele dag in een historisch centrum wil rondlopen, gaat beter naar Almagro in de provincie Ciudad Real, en wie een grotere stad met voorzieningen zoekt naar de provinciehoofdstad Albacete. Zoek je een stedentrip in plaats van een dorp op een heuvel, dan kijk je eerder bij de grotere steden van Spanje.
De meeste bezoekers komen met de auto, vaak vanuit Toledo of Madrid. Reis je met het openbaar vervoer, controleer dan vooraf de busverbindingen en vooral de terugreis.
Veelgestelde vragen
Zijn dit de windmolens waartegen Don Quichot vocht?
Niet de bouwwerken die er nu staan. Het eerste deel van Don Quichot verscheen in 1605, terwijl de molens van de Cerro Calderico uit de eerste helft van de negentiende eeuw dateren. Cervantes noemt bij die passage bovendien geen plaatsnaam, alleen een veld met molens in La Mancha, en meer plaatsen in de streek presenteren zich als het decor ervan. Wel verwijzen de namen van een deel van de molens naar de roman.
Kun je de saffraanoogst ook buiten het festival zien?
De pluk valt in de laatste week van oktober en de eerste week van november, dus ook buiten het feestweekend is er in die periode werk op de akkers te zien. De demonstraties en de wedstrijden in het pluizen horen bij het feest zelf. Wie de oogst wil meemaken, plant het bezoek dus in die twee weken; in de rest van het jaar zijn de molens en het kasteel er wel, maar valt er van de saffraan niets te zien.
Bronnen
- Cerro Calderico, Catálogo de Patrimonio Cultural de Castilla-La Mancha · beschrijving van de heuvelrug, de twaalf molens en het Castillo de La Muela, met de schenking van 1183, de monumentenstatus van 2008 en de restauratiegeschiedenis · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Fiesta de la Rosa del Azafrán, officiële toeristische website van Consuegra · programma, status als feest van regionaal toeristisch belang, eerste editie in 1963 en de data van 2026 · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Consuegra y el azafrán, officiële toeristische website van Consuegra · bloeiperiode van de saffraankrokus en het verloop van pluk en monda · geraadpleegd 5 oktober 2026
- Toledo: población por municipios y sexo, INE · officieel inwonertal van Consuegra per 1 januari 2025 · geraadpleegd 5 oktober 2026