Castilla-La Mancha: vijf provincies op de hoogvlakte rond Madrid

Vijf provincies zonder kust, ten oosten en zuiden van Madrid

Castilla-La Mancha is een autonome gemeenschap in het centrum van Spanje en heeft geen kust. De regio bestaat uit de provincies Albacete, Ciudad Real, Cuenca, Guadalajara en Toledo. Binnen de bestemmingen in Spanje hoort ze bij de binnenlandse regio's; wie aan zee wil zitten, kijkt eerder naar de Spaanse kusten. Op de kaart van Spanje vind je de regio ten oosten en zuiden van Madrid.

Op 1 januari 2025 telden de vijf provincies samen 2.119.234 inwoners, iets meer dan een derde daarvan in de provincie Toledo. De grootste stad van de regio is Albacete; Guadalajara en Toledo volgen met ongeveer de helft van dat inwonertal, zoals de tabel laat zien. Het regionale parlement, de Cortes de Castilla-La Mancha, vergadert in Toledo.

Bron: INE, officiële bevolkingscijfers per gemeente, provincie Toledo (de andere provincies staan in dezelfde reeks)

Warme zomers, koude winternachten en weinig regen

De drie meetstations van het Spaanse weerinstituut AEMET in Toledo, Albacete en Cuenca liggen op 513, 702 en 949 meter hoogte, en dat hoogteverschil is terug te zien in de cijfers. In juli is de gemiddelde maximumtemperatuur in Toledo 34,6 °C en in Cuenca 31,4 °C. In januari ligt de gemiddelde minimumtemperatuur in Albacete en Cuenca net onder het vriespunt, in Toledo op 1,3 °C.

Het regent weinig: bij Toledo en Albacete valt ongeveer 350 mm per jaar, bij Cuenca ongeveer 500 mm. De overgangsmaanden zijn een stuk milder dan de zomer. In Toledo is de gemiddelde maximumtemperatuur in april 19,9 °C en in oktober 22,1 °C, tegenover 34,6 °C in juli.

Bron: AEMET, klimatologische waarden per station

Kaas en wijn onder de naam La Mancha

De naam La Mancha staat op twee producten met beschermde herkomst. Queso manchego mag alleen worden gemaakt van rauwe of gepasteuriseerde melk van schapen van het Manchega-ras. Het consejo regulador, het orgaan dat de regels van een herkomstbenaming bewaakt, schrijft een minimale rijping voor: dertig dagen voor een kaas tot 1,5 kilo van gepasteuriseerde melk en zestig dagen voor zwaardere kazen. Het productiegebied ligt in de provincies Albacete, Ciudad Real, Cuenca en Toledo.

Voor wijn geldt een eigen herkomstbenaming. De denominación de origen La Mancha omvat 192 gemeenten in dezelfde vier provincies: 13 in Albacete, 62 in Ciudad Real, 71 in Cuenca en 46 in Toledo. Het consejo regulador noemt haar de grootste wijnherkomstbenaming ter wereld, gemeten naar wijngaardoppervlak en jaarlijkse productie. Dat is een bewering van de beheerder zelf en geen onafhankelijke vergelijking. Dezelfde bron dateert de eerste gedocumenteerde wijnbouw in La Mancha in de twaalfde of dertiende eeuw.

Vier plaatsen, vier provincies

Vier plaatsen laten zien hoe verschillend de provincies zijn.

• Consuegra, in de provincie Toledo, heeft twaalf windmolens en een middeleeuws kasteel op een kalkrug. De molens horen in de regio bij het beeld van Don Quijote.
• Almagro, in Ciudad Real, is een stadje van 9.190 inwoners met het Corral de Comedias, het openluchttheater uit de Spaanse Gouden Eeuw.
• Sigüenza, in Guadalajara, heeft 4.911 inwoners, een kathedraal en een kasteel dat parador is geworden.
• Albacete is de grootste stad van de regio: een werkende provinciehoofdstad met een messenmuseum en een station aan de hogesnelheidslijn.

Werelderfgoed en twee nationale parken

Op de werelderfgoedlijst van UNESCO staan in de regio de historische stad Toledo (1986), de ommuurde stad Cuenca (1996) en Almadén (2012), een kwikmijngebied waarvan de inschrijving wordt gedeeld met Idrija in Slovenië. Ook de rotskunst van het Middellandse Zeegebied op het Iberisch schiereiland (1998) heeft onderdelen in Castilla-La Mancha; die inschrijving beslaat meerdere regio's.

Het toerismebureau van de regio noemt in het oude centrum van Toledo onder meer het Alcázar, de gotische kathedraal en de synagoge Santa María la Blanca. Bij Cuenca noemt het de Casas Colgadas, huizen die boven de kloof lijken te hangen, en in de omgeving het natuurpark Serranía de Cuenca.

Twee van de nationale parken van Spanje liggen in de regio. Cabañeros, in Ciudad Real en Toledo, ligt in de Montes de Toledo. In 1987 kocht het ministerie van Defensie er een landgoed van ongeveer 16.000 hectare met de bedoeling een schietterrein aan te leggen. Daar kwam verzet tegen. De regionale overheid verklaarde het gebied op 11 juli 1988 tot natuurpark, en op 28 april 1995 werd het met een groter omringend gebied van meer dan 40.000 hectare nationaal park, waar grote roofvogels en zwarte ooievaars leven.

Las Tablas de Daimiel, in Ciudad Real, is een wetland dat volgens de beheerder bijna uniek is in Europa. Het is de laatste vertegenwoordiger van het ecosysteem dat tablas fluviales heet, dat ontstaat doordat de rivieren Guadiana en Gigüela bij hun samenvloeiing buiten hun oevers treden. Het gebied is een overwinterings- en nestelplaats voor watervogels.

Toledo ligt een half uur van Madrid

Volgens Renfe duurt de rit met de Avant-trein van Madrid naar Toledo ongeveer dertig minuten, en het station ligt op een kwartier lopen van het centrum. Albacete heeft een station aan de hogesnelheidslijn Madrid-Levante, en Almagro heeft een eigen station voor media distancia-treinen, de regionale treinen over langere afstand. Consuegra ligt ongeveer 67 kilometer ten zuiden van de stad Toledo.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• Consuegra · Twaalf windmolens en een middeleeuws kasteel op een kalkrug boven de vlakte van La Mancha.
• Almagro · Monumentaal stadje in Ciudad Real met het enige bewaarde openluchttheater uit de Spaanse Gouden Eeuw.
• Sigüenza · Middeleeuwse bisschopsstad in de provincie Guadalajara met een kathedraal, een kasteel-parador en het beroemde graf van de Doncel.
• Albacete · Provinciehoofdstad op een drooggelegde vlakte, bekend om de messenmakerij en om elf dagen Feria in september.

Veelgestelde vragen