Spaanse wijnstreken: vijf herkomsten vergeleken

Onderdeel van

Spaanse producten

Streken op deze pagina

Rioja, Ribera del Duero, Rías Baixas, cava en Jerez

Wijnsoorten

Rood, wit, mousserend en versterkt

Wie de regels vastlegt

Een regelgevende raad per streek

Wat een Spaanse wijnstreek vastlegt

Een Spaanse wijn draagt de naam van de streek waar de druiven groeien, en die naam is beschermd. Voor elke streek legt een regelgevende raad (consejo regulador) het gebied, de toegestane druiven en de rijpingscategorieën vast. Dezelfde bescherming van herkomst bestaat voor andere Spaanse producten, bijvoorbeeld voor de kazen manchego en cabrales, voor Spaanse olijfolie en voor Asturische cider.

Deze pagina vergelijkt vijf streken die ver uit elkaar liggen: Rioja en Ribera del Duero, die vooral rode wijn maken, Rías Baixas voor witte wijn, de zones van cava voor mousserende wijn en de omgeving van Jerez voor sherry. De tabel zet hun ligging, druif en wijnsoort naast elkaar. De secties daarna leggen uit waar die verschillen vandaan komen.

Tempranillo in Rioja en in Ribera del Duero

Rioja beslaat meer dan 66.000 hectare aan weerszijden van de Ebro en strekt zich over ongeveer 100 kilometer uit. Binnen dat gebied komen twee klimaten voor, een Atlantisch en een Mediterraan, en de hoogste wijngaarden liggen op ongeveer 900 meter.

Ribera del Duero ligt op de noordelijke meseta, over ongeveer 115 kilometer langs de Duero. De wijngaarden liggen tussen 720 en ruim 1.000 meter hoogte, wat volgens de regelgevende raad een van de hoogst gelegen wijngebieden van het noordelijk halfrond is. Het klimaat is Mediterraan met een sterk continentaal karakter: droge zomers, lange strenge winters, minder dan 400 millimeter neerslag per jaar en een temperatuurbereik van −20 tot 42 °C. De raad beschrijft hoe de kou het uitlopen van de wijnstok vertraagt en hoe de grote verschillen tussen dag en nacht aan het eind van de zomer de druif in balans laten rijpen.

Tempranillo is in beide streken een belangrijke druif. In Ribera del Duero heet hij ook tinto fino of tinta del país, en de raad omschrijft de wijn als sterk violet van kleur, met aroma's van braam en ander donker bosfruit. De maximale opbrengst is 7.000 kilo per hectare, met een hogere grens voor de witte albillo mayor.

Rías Baixas: albariño van kleine percelen

Rías Baixas ligt in Galicië, in het noordwesten van Spanje, en bevindt zich vooral in de provincie Pontevedra, met een klein deel in A Coruña. De streek heeft vijf subzones: Val do Salnés, O Rosal, Ribeira do Ulla, Condado do Tea en Soutomaior. De belangrijkste druif is albariño, een witte druif.

Het gebied is klein en sterk versnipperd. De regelgevende raad, die sinds 1988 bestaat, geeft 4.321 hectare op, verdeeld over 22.832 percelen en 5.011 wijnbouwers. Een perceel is daarmee gemiddeld ongeveer 0,19 hectare groot.

Cava: een werkwijze met vier zones

Cava is geen wijn uit één streek, maar een beschermde naam voor mousserende wijn die volgens de traditionele methode wordt gemaakt, met een tweede gisting in de fles. De oorsprong ligt in het Penedès, vooral rond Sant Sadurní d'Anoia, dat volgens de regelgevende raad de titel hoofdstad van de cava draagt. Om historische redenen mag cava ook elders worden gemaakt. De raad onderscheidt vier hoofdzones: Comtats de Barcelona, de Ebrovallei, Viñedos de Almendralejo in Badajoz en Requena in Valencia. Sinds 2020 bestaan er ook subzones, zoals Valls d'Anoia-Foix in Comtats de Barcelona en Alto Ebro in de Ebrovallei.

De klassieke cava combineert drie witte druiven: macabeo, xarel·lo en parellada. De categorie hangt af van de rijping in de fles: cava de guarda rijpt minstens 9 maanden, reserva minstens 18, gran reserva minstens 30 en paraje calificado minstens 36 maanden.

Sherry: kalkbodem, zeewind en een gistlaag

Sherry komt uit tien gemeenten rond Jerez de la Frontera in Andalusië: Jerez zelf, El Puerto de Santa María, Sanlúcar de Barrameda, Chiclana de la Frontera, Chipiona, Puerto Real, Rota, Trebujena, San José del Valle en Lebrija, dat in de provincie Sevilla ligt. De Atlantische zeewind verzacht de lange, hete zomerdagen. De wijngaarden liggen op zachte heuvels met albariza, een kalkrijke bodem die in de droge maanden verblindend wit wordt. Die bodem houdt water vast: in het regenseizoen neemt ze veel op, en in de zomer bakt de bovenlaag hard, zodat het water niet verdampt.

Palomino is de belangrijkste druif. De regels van de raad staan daarnaast pedro ximénez en moscatel toe, alle drie witte druiven. De wijn wordt versterkt met alcohol, en het uiteindelijke alcoholpercentage bepaalt hoe hij rijpt. Bij 15 procent kan de gist een laag vormen, de flor, die de wijn tegen zuurstof beschermt. Boven de 17 procent rijpt de wijn zonder die laag, in contact met zuurstof, en wordt hij geleidelijk donkerder.

Alle sherry rijpt minstens twee jaar, in rijen vaten die boven elkaar staan. De wijn voor de fles komt uit de onderste rij, de solera, met de oudste wijn. Wat daaruit wordt gehaald, wordt aangevuld met jongere wijn uit de rij erboven, de criadera. Een fles bevat daardoor wijn van verschillende leeftijden.

Veelgestelde vragen