Op deze pagina
Wat een beschermde naam vastlegt
Veel Spaanse producten hebben een naam die wettelijk beschermd is. Wat die bescherming vastlegt, verschilt per product: bij de ene naam gaat het om het gebied, bij de andere om de werkwijze. Deze pagina hoort bij eten en drinken in Spanje en gaat over olijfolie, kaas, ham, specerijen, olijven en cider. Wijn heeft een eigen register en staat bij de Spaanse wijnstreken.
De Europese Unie kent drie vormen van bescherming. Bij een beschermde oorsprongsbenaming (denominación de origen protegida, DOP) moet elke stap van de productie in het aangewezen gebied plaatsvinden. Bij een beschermde geografische aanduiding (indicación geográfica protegida, IGP) geldt dat voor minstens één stap. Een gegarandeerde traditionele specialiteit (especialidad tradicional garantizada, ETG) is niet aan een gebied gebonden en beschermt een traditionele werkwijze of samenstelling.
Het Spaanse ministerie van Landbouw telde op 2 juli 2026 in het Europese register 227 beschermde namen voor voedingsmiddelen: 112 DOP's, 114 IGP's en één geografische aanduiding voor een gearomatiseerde wijn. De ETG's staan in een aparte lijst.
Welke producten een beschermde naam hebben
Olijfolie en kaas hebben de meeste namen, met 34 en 32. Groenten (28) en fruit (22) volgen, maar die vallen buiten deze pagina. De tabel toont de zes productgroepen die hieronder aan bod komen; samen zijn dat 80 van de 227 namen.
| Productgroep | Aantal namen | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Olijfolie | 34 | Priego de Córdoba, Aceite de Jaén, Siurana |
| Kaas | 32 | Manchego, Cabrales, Idiazabal |
| Ham | 7 | Jabugo, Guijuelo, Jamón de Teruel |
| Specerijen | 4 | Azafrán de la Mancha, Pimentón de la Vera |
| Olijven | 2 | Aceituna Aloreña de Málaga, Aceituna de Mallorca |
| Cider | 1 | Sidra de Asturias |
Olijfolie en kaas: veel namen, verspreid over het land
Olijfolie heeft 31 DOP's en 3 IGP's. Andalusië telt er 13, waaronder Priego de Córdoba, Sierra de Segura en de IGP Aceite de Jaén. De andere 21 liggen onder meer in Catalonië, Castilla-La Mancha en Extremadura. Welke olijfvariëteit en welk gebied bij welke olie horen, staat bij Spaanse olijfolie.
Bij kaas gaat het om 27 DOP's en 5 IGP's. Manchego komt uit Castilla-La Mancha en Cabrales uit Asturië. De Canarische Eilanden hebben drie kaasnamen, en Idiazabal valt onder meer dan één autonome gemeenschap. Wat deze kazen verbindt en verschilt, staat bij Spaanse kaas.
Ham met drie soorten bescherming
Ham laat het verschil tussen de drie vormen van bescherming goed zien. Vijf namen zijn een DOP: Guijuelo, Jabugo, Los Pedroches, Dehesa de Extremadura en Jamón de Teruel. Jamón de Serón en Jamón de Trevélez hebben een IGP. Jamón serrano heeft een ETG en is daardoor niet aan een gebied gebonden, terwijl de DOP-hammen uit een afgebakende streek komen. Hoe de families van serrano en ibérico verschillen, staat bij Spaanse ham.
Saffraan en pimentón: bescherming in de bewerking
Vier specerijen hebben een beschermde naam: Azafrán de la Mancha, Pimentón de la Vera, Pimentón de Murcia en Pebre bord de Mallorca, dat ook Pimentón de Mallorca heet. Bij saffraan en pimentón zit de bescherming vooral in de bewerking. Saffraan uit La Mancha wordt met de hand geplukt, de stempeldraden worden met de hand uit de bloem gehaald, en hij mag alleen als draadjes worden verkocht. Pimentón de la Vera wordt gedroogd in rook van eikenhout of steeneikenhout. Welke kruiden in de Spaanse keuken verder gebruikt worden, staat bij Spaanse kruiden.
Olijven en cider hebben weinig beschermde namen
Voor olijven staan in het register twee namen: Aceituna Aloreña de Málaga en Aceituna de Mallorca. Een andere beschermde naam is er niet voor Spaanse olijven. Voor cider is er één, Sidra de Asturias, en wat die naam toelaat en verbiedt staat bij Asturische cider.
Hoe deze producten in de keuken worden gebruikt, staat bij de Spaanse gerechten en bij tapas. Wat erbij wordt gedronken, staat bij de Spaanse dranken.