Regio Madrid: werelderfgoed, bergen en dorpen rond de hoofdstad

Stad, provincie en regio: één naam voor drie niveaus

Madrid is in Spanje tegelijk een stad, een provincie en een autonome gemeenschap. Bij de regio Madrid vallen de laatste twee samen: het autonomiestatuut uit 1983 bepaalt dat het grondgebied van de gemeenschap de provincie Madrid is, zodat er geen tweede provincie bij hoort. Het INE telde in die provincie op 1 januari 2025 7.137.031 inwoners.

Binnen de bestemmingen van Spanje is dit een regio zonder kust, met de hoofdstad in het midden. De stad Madrid telt 3.506.730 inwoners en dat is bijna de helft van de regio. Ook Móstoles, Alcalá de Henares, Leganés, Getafe, Fuenlabrada, Alcorcón, Torrejón de Ardoz en Alcobendas hebben meer dan 100.000 inwoners. In de bergen in het noorden is het omgekeerd: Rascafría telt 1.704 inwoners, Buitrago del Lozoya 2.034 en Navacerrada 3.311.

Wat een bezoeker van de hoofdstad zoekt, staat op de pagina Madrid, met onder meer het Koninklijk Paleis van Madrid. Deze pagina gaat over de plaatsen en het landschap daaromheen, en over de manier waarop je er komt.

Drie werelderfgoedplaatsen en een dorpsplein buiten de hoofdstad

Ongeveer vijftig kilometer ten noordwesten van Madrid staat het klooster van Filips II in El Escorial, sinds 1984 werelderfgoed. Ten zuiden van de stad ligt Aranjuez, waar de werelderfgoedstatus uit 2001 het hele landschap van paleis, tuinen en tuinderijen aan de Taag omvat. In het oosten ligt Alcalá de Henares, sinds 1998 werelderfgoed als eerste stad die rond een universiteit is ontworpen. Ten zuidoosten ligt Chinchón, een dorp dat bekend is om één plein met 234 houten balkons.

De vier verschillen sterk in grootte. Alcalá is met ruim 200.000 inwoners een stad met een eigen universiteit, Aranjuez telt iets meer dan 63.000 inwoners en Chinchón ruim 5.800. Het klooster van El Escorial staat in San Lorenzo de El Escorial en het treinstation in de lager gelegen buurgemeente El Escorial.

Bron: INE, bevolking per gemeente op 1 januari 2025

De Sierra de Guadarrama en het hoogteverschil in de regio

In het noorden van de regio ligt de Sierra de Guadarrama. Het nationale park van dit gebergte strekt zich uit over de provincies Madrid en Segovia, en Peñalara is de hoogste top. Het park hoort bij de nationale parken van Spanje. Voor enkele gebieden, waaronder La Pedriza, Peñalara-Los Cotos en Cercedilla-Las Dehesas, gelden regels voor toegang en parkeren, in sommige gevallen met een maximum aantal bezoekers. Wie met de auto komt, kijkt daarom vooraf op de site van het park.

Het hoogteverschil zie je ook in de klimaatcijfers. Het AEMET-station in het Retiropark in Madrid ligt op 667 meter, het station op het Puerto de Navacerrada in Cercedilla op 1.892 meter. In Madrid is de gemiddelde jaartemperatuur ruim twee keer zo hoog als op de Navacerrada, terwijl daar bijna drie keer zoveel neerslag valt en sneeuw op 71 dagen per jaar, tegen 3,6 dagen in de stad. Het klimaat van de stad zelf staat uitgebreider bij weer en klimaat in Madrid.

Bron: AEMET, valores climatológicos normales, Puerto de Navacerrada

Eén vervoersnet voor metro, trein en bus

Het openbaar vervoer in de regio wordt gecoördineerd door het Consorcio Regional de Transportes de Madrid, het CRTM. Daaronder vallen de metro, de stadsbussen, de streekbussen, de lichte rail en tram en de Cercanías-treinen van Renfe, met tarieven die per zone werken. Een persoonlijke Tarjeta Transporte Público is aan te vragen via de site van het consortium en kan ook op de telefoon worden gebruikt.

De treinen naar El Escorial, Aranjuez en Alcalá de Henares zijn Cercanías-lijnen die in Madrid vertrekken, zoals de tabel hierboven aangeeft. Welke zones en welke kaart voor jouw route gelden, controleer je vooraf op de site van het CRTM, omdat tarieven en zones kunnen veranderen.

Lijn C-8 bedient zowel El Escorial als Alcalá de Henares, die aan tegenovergestelde kanten van de stad liggen. Een reis van de ene naar de andere plaats loopt daarom door Madrid heen. Aranjuez ligt aan het zuidelijke eind van lijn C-3, een lijn van bijna 49 kilometer vanaf Madrid Atocha.

Een regio zonder zee

De regio Madrid heeft geen kust. Wie een reis door de hoofdstad en haar omgeving wil afsluiten aan zee, vindt overzicht bij de Spaanse kusten, en het hele land staat op de kaart van Spanje. Voor andere grote plaatsen buiten de hoofdstad is er het overzicht van steden in Spanje.

Plaatsen en bezienswaardigheden

• El Escorial · Twee buurgemeenten in de Sierra de Guadarrama, met het werelderfgoedklooster van Filips II in San Lorenzo de El Escorial.
• Aranjuez · Koninklijk paleis met siertuinen aan de Taag, in een stad waar het hele landschap werelderfgoed is.
• Alcalá de Henares · De eerste stad die rond een universiteit werd ontworpen, met het geboortehuis van Cervantes en een theater uit 1601.
• Chinchón · Dorp ten zuidoosten van Madrid, bekend om de Plaza Mayor met 234 balkons, een Goya en anijslikeur.

Veelgestelde vragen